«Ποια ΠΑΤΡΙΔΑ σε διώχνει. Και ποια σε χρειάζεται» «Κουβαλάω ένα μεγάλο θρήνο (και ακόμα μεγαλύτερη οργή) για όσα γύρω μας καταρρέουν»- λέει ο Pawlikowski. «Μία αίσθηση ότι δεν χωράω ούτε ανήκω...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Καμία «Πατρίδα» δεν υπάρχει πια - ό,τι κι αν σημαίνει αυτό.

Και η ταινία με βοήθησε πολύ να εκφράσω όλα όσα νιώθω.» Λέω και ξαναλέω ότι η Τέχνη μπορεί να σώσει το μυαλό και την ψυχή μας- κυριολεκτικά κάποιες στιγμές.

Στους καιρούς της αναταραχής, της διάλυσης, της κατάρρευσης είναι μεγάλη παρηγοριά και παρηγορία που υπάρχουν δημιουργοί όπως ο Paweł Pawlikowski που έφτιαξε την Πατρίδα για να την κατοικίσουμε όσοι νιώθουμε ότι δεν αναγνωρίζουμε ό,τι είναι χώρα μας και γυρίζουμε άστεγοι.

Η ταινία περιγράφει το ταξίδι του διάσημου συγγραφέα Τόμας Μαν και της κόρης του Έρικα- η Sandra Hüller ως Erika Mann είναι συγκλονιστική, τι ηθοποιός! - στη διαιρεμένη μεταπολεμική Γερμανία: από τη Φρανκφούρτη στη Βαϊμάρη, από την αμερικανική ζώνη στη σοβιετική και ταυτόχρονα από τον δημόσιο Τόμας Μαν στον ιδιωτικό, στριφνό Πατέρα. Ο Pawlikowski αφήνει τον Τόμας Μαν να είναι και μεγάλος και ενοχλητικός, ευγενής και εγωκεντρικός, πολιτικά διορατικός, αλλά συναισθηματικά λειψός.

Το ασπρόμαυρο του Łukasz Żal, μετά το Ida και τον Ψυχρό Πόλεμο, είναι ιδανικό και γι΄ αυτή την ιστορία. Η Γερμανία του 1949 μοιάζει με χώρα που υπάρχει και δεν υπάρχει.

Μνήμη και οδύνη.

Και κάτι που παρατήρησα: όσο περισσότερο ο Pawlikowski αρνείται να «σκηνοθετήσει» το συναίσθημα, τόσο περισσότερο το συναίσθημα ανεβάζει θερμοκρασία- χιόνι που σε καίει.

Η τελευταία σκηνή είναι το κλειδί ολόκληρης της ταινίας.

Η κίνηση του χεριού του Πατέρα προς το χέρι της Erika είναι συγκλονιστική επειδή είναι τόσο μικρή.

Δεν υπάρχει λόγος, δεν υπάρχει εξήγηση, δεν υπάρχει μουσική να μας προτρέπει να συγκινηθούμε.

Είναι μια σωματική ομολογία: χρειάζομαι κάποιον, σε έχω ανάγκη. Ο Mαν που έχει περάσει όλη του τη ζωή ως δημόσιο πρόσωπο, ο δημόσιος Τόμας Μαν που μοιάζει με τεράστιο βαρύ άγαλμα σοσιαλιστικού ρεαλισμού, ο Μαν που έχει καταπιεί τον Τόμας για να εκπροσωπήσει κάτι μεγαλύτερο ξαφνικά μπροστά στο νεκρό γιο του γίνεται μπαμπάς.

Το άγαλμα σπάει και αναζητάει ένα χέρι.

Όταν καταρρέουν όλες οι μεγάλες λέξεις-ιδέες, όπως πατρίδα, Γερμανία, Ευρώπη, πολιτισμός, Ιστορία, τι μένει; Το χέρι ενός άλλου ανθρώπου.

Ταινίες όπως αυτή η μεγάλη ταινία, μαζί με το Φιορδ την άλλη μεγάλη ταινία μού δίνουν μια διστακτική ελπίδα ότι δεν χάθηκαν όλα.

Ότι η Ευρώπη μπορεί να αναγεννηθεί, να προχωρήσει, να μιλήσει, να συνεχίσει να αναζητάει τον εαυτό της χωρίς να πυροβολεί τα πόδια της.

Η ελπίδα μου είναι αισθητική και πνευματική.

Δεν περιμένω από κάποιο κόμμα, ή από κάποιον θεσμό να σώσει την Ευρώπη.

Πιστεύω στους δημιουργούς.

Υπάρχουν ακόμη έργα τέχνης που αρνούνται να κολακέψουν τον θεατή και τις βεβαιότητές τους.

Αυτές οι ταινίες που βραχυκυκλώνουν τους οπαδούς της «σωστής πλευράς της Ιστορίας» σε αναγκάζουν να αντέξεις τις αντιφάσεις, να σκεφτείς παρά πάνω, να βγεις από τα στρατόπεδα, να δουλέψει η λογική σου, να καταλάβεις, να συζητήσεις, να συνθέσεις, να ακούσεις τον Άλλο χωρίς να του βάζεις ταμπέλες.

Η σπουδαία Τέχνη λέει: Για περίμενε λίγο.

Μη βιαστείς.

Κοίτα ξανά.

Και ναι έχει τεράστιο ενδιαφέρον και σημασία ότι οι δύο αυτοί σκηνοθέτες των δύο σπουδαίων ταινιών έρχονται από την ανατολική Ευρώπη.

Ο σκηνοθέτης του Φιορδ είναι Ρουμάνος, ο σκηνοθέτης της Πατρίδας είναι Πολωνός.

Οι αιματοδότες της Δύσης δεν βρίσκονται στο κέντρο της αλλά στις παρυφές της.

Η διστακτική ελπίδα που δίνουν είναι ίσως η πιο ευρωπαϊκή μορφή ελπίδας.

Όσο υπάρχουν Δημιουργοί που κοιτάνε την πραγματικότητα χωρίς να την παραμορφώνουν για να υπηρετήσουν ένα στρατόπεδό, υπάρχει ακόμη πολιτισμός.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους