ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΓΕΛΑΟΥ (217 π.Χ.) ΓΙΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΜΟΝΟΙΑ Άρθρο του Σωκράτη Β. Σίσκου Συγγραφέα & Αρθρογράφου/Αναλυτή Ας επανέλθουμε, σε συνέχεια του προηγούμενου άρθρου μας για τους...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Από τα μέσα, σχεδόν, αυτού του αιώνα, οι ευκαιριακές και εναλλασσόμενες συμμαχίες των ελληνικών κρατών, τα οδηγούσαν σε αιματηρούς και καταστροφικούς πολέμους.

Ο τότε βασιλιάς της Μακεδονίας Δημήτριος Β’, της δυναστείας των Αντιγονιδών, αντιμετώπισε με επιτυχία τις συνασπισμένες δυνάμεις της Αιτωλικής και Αχαϊκής Συμπολιτείας.

Σχεδόν αμέσως, η Αχαϊκή Συμπολιτεία, με αρχηγό τον Άρατο τον πρεσβύτερο, συμμάχησε με τη Μακεδονία του Αντίγονου Γ’ (του Δώσωνα) και κατατρόπωσε τις δυνάμεις της Σπάρτης, του Κλεομένη Γ’. Στο δεύτερο συμμαχικό πόλεμο του 220 π.Χ., η Αχαϊκή Συμπολιτεία, με σύμμαχο τη Μακεδονία του νέου βασιλιά Φίλιππου Ε’, νίκησε την Αιτωλική Συμπολιτεία, την οποία υποστήριζε η Σπάρτη και ο Άτταλος Β’ ο Σωτήρ, ο ηγεμόνας του ελληνιστικού βασιλείου της Περγάμου.

Ήταν η πρώτη φορά που χάρη στον Άτταλο, έναν φανατικό αντίπαλο της Μακεδονίας και πιστό υποστηρικτή των ρωμαϊκών συμφερόντων, η Ρώμη απέκτησε τη δυνατότητα να συνάψει συμμαχίες με «ελληνικά κράτη» και να αποκτήσει πρόσβαση σε ελληνικά εδάφη.

Το κρίσιμο έτος για τον ελληνισμό ήταν το 217 π.Χ., όταν έληξε ο δεύτερος συμμαχικός πόλεμος, με την ειρήνη που συμφωνήθηκε στο Συνέδριο, στα Κοίλα της Ναυπάκτου.

Εκεί, σε μια πανελλήνια σύναξη ειρήνης, έγινε ταυτόχρονα μια προσπάθεια για τη συνένωση όλων των ελληνικών δυνάμεων.

Τότε ήταν που ο στρατηγός των Αιτωλών Αγέλαος, απευθυνόμενος στον Φίλιππο Ε’ (τον πατέρα του Περσέα), όπως παλαιότερα ο Ισοκράτης, ο φανατικός ιεραπόστολος της «πανελλήνιας ιδέας», είχε απευθυνθεί στον Φίλιππο Β’ (τον πατέρα του Μέγα Αλέξανδρου) και του ζήτησε, με τη δύναμη του ισχυρότερου έλληνα ηγέτη, να συμβάλει στην ομόνοια και στην πολιτική ένωση των Ελλήνων.

Όμως συμπλήρωσε ότι «θα έπρεπε να ενεργεί ως προστάτης όλων των Ελλήνων και όχι ως εχθρός τους, ώστε να τον βλέπουν σαν ηγέτη τους, όταν θα ερχόταν η ώρα του μεγάλου κινδύνου». Εκείνη την περίοδο ο Αννίβας είχε εισβάλει στην Ιταλία και είχε αρχίσει ο Β΄ Καρχηδονικός Πόλεμος.

Ο στρατηγός και ηγέτης των Αιτωλών, είχε προβλέψει σωστά ότι, όποιος κι αν κέρδιζε αυτόν τον πόλεμο, δεν θα περιοριζόταν στην επικράτειά του, αλλά θα στρεφόταν σύντομα προς την Ελλάδα για να την κατακτήσει Ήταν συμφιλιωτικές αλλά και ρεαλιστικές οι παραινέσεις του Αγέλαου του Ναυπάκτιου.

Σε μια συγκινητική αποστροφή του λόγου του, είπε πως φοβόταν υπερβολικά διότι «αν ποτέ τα σύννεφα της Δύσης» (τα από εσπέρας νέφη) έρθουν στην Ελλάδα, οι Έλληνες, χωρίς να μπορούν και χωρίς να το θέλουν, θα σταματούσαν τις φιλονικίες, τις συμμαχίες και τους συμβιβασμούς και θα παρακαλούσαν του θεούς για να τους ξαναδώσουν την ελευθερία τους, ώστε να ρυθμίζουν μόνοι τις διαφορές τους.

Όμως, συμπλήρωσε, «τότε θα είναι πολύ αργά!». Οι προφητικές παραινέσεις του Αγέλαου προκάλεσαν την οργή ορισμένων αντιπροσωπιών.

Πρώτοι οι Αθηναίοι, αν και υπόγραψαν τη συμφωνία, τον κατηγόρησαν ως υπεύθυνο «της κατάλυσης της ελευθερίας των Ελλήνων». Ισχυρίστηκαν πως «οι συμφωνίες ειρήνης με όλους τους Έλληνες», τους στέρησε το δικαίωμα να συνάπτουν επωφελείς σχέσεις μόνο με όσους θα ήταν χρήσιμοι και ωφέλιμοι στις εξωτερικές τους σχέσεις.

Πριν στεγνώσει το μελάνι της υπογραφής, ακύρωσαν στην πράξη τη συμμετοχή τους στην πανελλήνια συνθήκη ειρήνης. Ο Φίλιππος Ε’, οργισμένος από τις παρασπονδίες κάποιων που υπέγραψαν τις συμφωνίες της Ναυπάκτου, ξανάρχισε τους επιθετικούς και κατακτητικούς πολέμους. Οι Αιτωλοί, μετά την αποχώρηση του Αγέλαου, ανέδειξαν φιλορωμαίους ηγέτες και ήταν οι πρώτοι που, με τη βοήθεια του Άτταλου, συνήψαν συμφωνίες με τη Ρώμη και υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό τις ρωμαϊκές λεγεώνες στα εδάφη τους.

Δεκαοχτώ ακριβώς χρόνια μετά από την πρόσκληση «των συμμάχων Ρωμαίων», ίσως κάποιοι να θυμήθηκαν τα λόγια του συντοπίτη τους στρατηγού Αγέλαου.

Ήταν πλέον πολύ αργά για να σωθούν.

Ήταν η πρώτη ελληνική δύναμη που οι Ρωμαίοι, «με τη μέθοδο του σαλαμιού», κυριολεκτικά την αφάνισαν, το 189 π.Χ. Η Αιτωλική Συμπολιτεία αποτέλεσε επαρχία της Ρώμης και οι πολίτες της θεωρήθηκαν υπήκοοι της νέας ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

Τα υπόλοιπα ελληνικά κράτη θα περίμεναν τη σειρά τους για να σαρώνονται, ένα ένα, από την ισοπεδωτική ισχύ των ρωμαϊκών λεγεώνων.

Μετά τη μάχη της Πύδνας το 168 π.Χ., σήμανε το τέλος του Μακεδονικού Βασιλείου, με το διαμελισμό του σε 4 μερίδια (χωριστά και ανεξάρτητα κρατίδια). Η Νότια Ελλάδα (με εξαίρεση κάποιες ελεύθερες φιλορωμαϊκές πόλεις) υποτάχθηκε οριστικά το 146 π.Χ., μετά την καταστροφή της Κορίνθου.

Αρχικά υπαγόταν διοικητικά στο ρωμαίο διοικητή της Μακεδονίας, με έδρα τη Θεσσαλονίκη.

Όλη η Ελλάδα είχε μετατραπεί σε ρωμαϊκή επαρχία.

Οι υπό ρωμαϊκή κηδεμονία δήθεν «Ελεύθερες Πόλεις» και φυσικά και η Αθήνα, θυμήθηκαν αργά τα σοφά λόγια του Αγέλαου και το 87 π.Χ., κατά τη διάρκεια του Πρώτου Μιθριδατικού Πολέμου, η Αθήνα επαναστάτησε για ν’ αποκτήσει τη χαμένη ελευθερία της.

Οι αιθεροβάμονες άρχοντες της πόλης βγήκαν και συνάντησαν τον ύπατο Λεύκιο Κορνήλιο Σύλλα, ο οποίος με τις λεγεώνες του είχε πολιορκήσει την Αθήνα και τον Πειραιά.

Άρχισαν να ζητούν συμβιβαστικές λύσεις επικαλούμενοι τα πολιτιστικά επιτεύγματα των προγόνων τους.

Είχαν την αφέλεια και την πλήρη άγνοια της νοοτροπίας του σκληρού και πειθαρχημένου ρωμαϊκού μιλιταρισμού. Ο Σύλλας τους απάντησε περιφρονητικά ότι «δεν βρισκόταν εκεί για να διδαχθεί ιστορία, αλλά για να καταστείλει την ανταρσία». Τα μεσάνυχτα της 1ης Μαρτίου του 86 π.Χ., οι ρωμαϊκές λεγεώνες εισέβαλαν στην πόλη και επιδόθηκαν σε άγριες σφαγές αμάχων, σε λεηλασίες κατοικιών, σε καταστροφές μνημείων στον Κεραμεικό και στην Αγορά και κατέστρεψαν τα τείχη και τις οχυρώσεις του Πειραιά.

Η κηδεμονευόμενη αυτονομία της πόλης που επικυρώθηκε από τη Σύγκλητο, ακυρώθηκε με απλή εντολή του ρωμαίου ύπατυ.

Όπως θα δούμε σε επόμενα άρθρα, μετά την ακύρωση, στην πράξη, της Πανελλήνιας Συμφωνίας Ειρήνης, οι πολεμικές συγκρούσεις μεταξύ των ελληνικών κρατών συνεχίστηκαν αγριότερες και με μια εμφανή δουλοπρέπεια «προς τους ρωμαίους ελευθερωτές». Ο ύπατος Τίτος Φλαμινίνος, ο οποίος νίκησε το 197 π.Χ. τον Φίλιππο Ε’ της Μακεδονίας στη μάχη των «Κυνός Κεφαλών», υμνήθηκε ως μεγάλος προστάτης των Ελλήνων και στην Εύβοια τιμήθηκε ως Θεός.

Είχε πλέον ξεκινήσει η μακραίωνη αποδόμηση του ελληνικού πολιτισμού και η επικράτηση της Ρωμαιοκρατίας.

Η ομιλία του Αγέλαου στα Κοίλα της Ναυπάκτου το 217 π.Χ., την οποία διέσωσε ο έλληνας ιστορικός Πολύβιος, είναι μια ολιγόλογη παρακαταθήκη προς τον Ελληνισμό, για μια Ενιαία Ελλάδα και για Έλληνες που θα λύνουν τις διαφορές του «σαν αδέρφια». Όμως, με ευρύτερη ανασκόπηση των προφητικών του προβλέψεων, για τις προθέσεις του τελικού νικητή των Καρχηδονικών Πολέμων να στραφεί, με κατακτητικές διαθέσεις, εναντίον της Ελλάδας, η ομιλία του Αιτωλού στρατηγού αποτελεί την παγκοσμίως πρώτη (αν και υποτυπώδη) γεωστρατηγική και γεωπολιτική ανάλυση.

Αποτελεί μια αρχέγονη μήτρα, η οποία τελειοποιημένη και αριστοτεχνικά διαρθρωμένη, εφαρμόζεται σήμερα στα γεωστρατηγικά σενάρια των Μεγάλων Δυνάμεων ή Υπερδυνάμεων, από τα επιστημονικά επιτελεία των Think tanks.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους