Απο τους ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥΣ - Petros Theodoridis 7 Σεπτεμβρίου 2016 · - Από τους βαλκανικούς εθνικισμούς δύο μόνο (ο ελληνικός και ο βουλγαρικός) αναπτύσσονται στα αποκλειστικά πλαίσια της...

Πλήρες Κείμενο:

Απο τους ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΥΣ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΥΣ - Petros Theodoridis 7 Σεπτεμβρίου 2016 · - Από τους βαλκανικούς εθνικισμούς δύο μόνο (ο ελληνικός και ο βουλγαρικός) αναπτύσσονται στα αποκλειστικά πλαίσια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Οι Έλληνες και οι Βούλγαροι κινούνται αποκλειστικά στον χώρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ο εθνικισμός τους είναι κομμάτι του «Ανατολικού ζητήματος» (δηλαδή της τύχης της Αυτοκρατορίας αυτής) και έτσι αντιμετωπίζεται από τη Δύση. -Στα 1821–1830 το «Ανατολικό ζήτημα» ονομάζεται «ελληνικό» ζήτημα, το 1877 γίνεται «Βουλγαρικό» και αργότερα «Μακεδονικό». Αντίθετα, ο εθνικισμός των νοτιοσλάβων–Σέρβων κινείται και στις δύο αυτοκρατορίες. - Δεν μπορούμε εξάλλου, μελετώντας τους βαλκανικούς εθνικισμούς, να μην ρίξουμε μια ματιά και στη σχέση Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και Δύσης–Ρωσίας, όπου θα περιοριστούμε μόνο σε μερικές παρατηρήσεις: Κατ’ αρχήν, θα ήταν σφάλμα να φανταζόμαστε τη σχέση Οθωμανικής Αυτοκρατορίας–Δύσης ως σχέση δύο πλήρως αντιφατικών κοινωνιών–νοοτροπιών.

Μια τέτοια θεωρητική αφετηρία θα οδηγούσε και στην ερμηνεία του βαλκανικού εθνικισμού ως «δυτική εισβολή» στον οθωμανικό πολιτισμικό χώρο.

Στην πραγματικότητα, και στη διάρκεια τεσσάρων τουλάχιστον αιώνων, η σχέση Ανατολής και Δύσης υπήρξε, έντονα, σχέση έντονης αλληλεπίδρασης και αμοιβαίας όσμωσης.

Το «Ανατολικό ζήτημα» δεν αφορούσε μόνο στις τύχες της καταρρέουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας , αλλά στην αρχή τουλάχιστον και στις τύχες της Δύσης· εννοώ την τουρκική απειλή στη Δύση.

Η παρουσία της οθωμανικής Ανατολής παραμένει μόνιμη, αφήνει τα σημάδια της σε όλη την πορεία της δυτικής νεωτερικότητας, καθώς βεβαίως και το αντίθετο, η παρουσία της Δύσης στην Ανατολή.

Βεβαίως, το πρόσωπο που έδειχνε η Δύση στην Ανατολή δεν ήταν πάντα αντίστοιχο με εκείνο που η ίδια κρατούσε για τον εαυτό της.

Η δυτική παρουσία στην Οθωμανική Αυτοκρατορία υπήρξε πολυπρόσωπη: Όπως μας έδειξε η Έλλη Σκοπετέα , πολύ συχνά είναι το πρόσωπο των «θρησκευτικών αποστολών». Για τους ίδιους τους βαλκανικούς εθνικισμούς η Δύση έχει επίσης πολλά πρόσωπα.

Ένα από τα πρόσωπα αυτά ήταν και της Ρωσίας του Μεγάλου Πέτρου και της Αικατερίνης, που έφερε σε επαφή τους Σέρβους και αργότερα τους Βούλγαρους με τη Δύση . Έτσι, το μόνο πρόσωπο της Ρωσίας στους βαλκανικούς εθνικισμούς δεν ήταν το θρησκευτικό, το ορθόδοξο, το ανατολικό.

Υπήρξε και ένα δεύτερο, το «δυτικό» το εκσυγχρονιστικό, καθώς και ένα τρίτο αργότερα, το «πανσλαβιστικό». Αυτά τα πολλά πρόσωπα της Δύσης και της Ρωσίας θα τα βρούμε και στα διάφορα πρότυπα ταυτίσεων των βαλκανικών εθνικισμών, μέσα στα οποία γίνεται φανερή και μόνιμη η παρουσία των Δυτικών –της δυτικής κοινής γνώμης.

Και αυτό σημαίνει ότι οι βαλκανικοί εθνικισμοί κατασκευάζουν «την εικόνα του έθνους τους και την εθνική συνείδηση», σύμφωνα και με αυτό —που νομίζουν— ότι αρέσει στη Δύση . Η ανα-κάλυψη της καθαρής γλώσσας (της καθαρεύουσας για τους Έλληνες, της ρωμανικής για τους Ρουμάνους), της παράδοσης, της συνέχειας, δεν υπήρξε μόνο η ανα-κατασκευή μιας ιδεατής αυτοεικόνας· υπήρξε κατά κύριο λόγο η κατασκευή μιας εικόνας εξωστρεφούς, μιας βιτρίνας προς τα έξω. - Απόσπασμα από το άρθρο μου «ΟΙ ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΕΘΝΙΚΙΣΜΟΙ ΚΑΤΑ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ» — περιλαμβάνεται στη συλλογή δοκιμίων «Η ΑΠΑΤΗΛΗ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους