Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΤΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΑΝΑ (1955)

────────────────────── Στις 6 προς 7 Σεπτεμβρίου 1955, ο τουρκικός όχλος, υπό την καθοδήγηση της κυβέρνησης Μεντερές, στρέφεται εναντίον της ευημερούσας ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης.

Αποτέλεσμα ήταν ο πληθυσμός των 100.000 Ελλήνων που ζούσε εκείνη την περίοδο στην Πόλη να συρρικνωθεί σταδιακά.

Εκείνη την εποχή, οι Ελληνοκύπριοι διεκδικούν την ένωση της Μεγαλονήσου με την Ελλάδα, ενώ συγχρόνως η οικονομική κατάσταση στην Τουρκία δεν ήταν καθόλου καλή.

Ο εθνικιστικός πυρετός ανέβαινε και ήταν μια καλή αφορμή για τους Τούρκους ηγέτες να αποσπάσουν τον κόσμο από τα προβλήματα, στρέφοντάς τον κατά της ελληνικής μειονότητας της Πόλης. Ο Μεντερές ψάχνει να βρει ευκαιρία για έναρξη επεισοδίων και, από τις 28 Αυγούστου, ισχυρίζεται δημόσια ότι οι Ελληνοκύπριοι σχεδίαζαν σφαγές κατά των Τουρκοκυπρίων.

Η αφορμή για το πογκρόμ κατά του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης δόθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου με την έκρηξη ενός αυτοσχέδιου μηχανισμού στο Τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης.

Αργότερα, η προβοκάτσια των Τούρκων ξεσκεπάστηκε και συνελήφθη από τις ελληνικές αρχές ο Οκτάι Εγκίν, ένας Έλληνας σπουδαστής, μουσουλμάνος στο θρήσκευμα, ο οποίος καταγόταν από τη Θράκη.

Αργότερα, ο υπεύθυνος για την τοποθέτηση της βόμβας περιεβλήθη στην Τουρκία το «φωτοστέφανο» του ήρωα και διορίστηκε κυβερνήτης σε επαρχία.

Από την έκρηξη προκλήθηκαν μόνο μικρές υλικές ζημιές στα τζάμια του κτιρίου, αλλά οι τουρκικές εφημερίδες μεγαλοποίησαν το γεγονός κατόπιν κυβερνητικών οδηγιών.

Πρωτοσέλιδοι τίτλοι, όπως «Έλληνες τρομοκράτες κατέστρεψαν το πατρικό σπίτι του Ατατούρκ», και δημοσίευση μιας σειράς από παραποιημένες φωτογραφίες του συμβάντος προκάλεσαν «αυθόρμητες» διαδηλώσεις στην πλατεία Ταξίμ το απόγευμα της 6ης Σεπτεμβρίου.

Στις 17:00, το μαινόμενο πλήθος των 50.000 ατόμων στράφηκε κατά των ελληνικών περιουσιών στη συνοικία Πέραν.

Οι λεηλασίες κράτησαν μέχρι τις πρωινές ώρες της 7ης Σεπτεμβρίου, όταν επενέβη ο στρατός, καθώς η κατάσταση κινδύνευε να τεθεί εκτός ελέγχου.

Μέχρι τότε, οι τουρκικές αρχές διευκόλυναν τον όχλο, μεταφέροντας δωρεάν με ταξί στους χώρους των ταραχών, ενώ φορτηγά του δήμου της Κωνσταντινούπολης είχαν αναπτυχθεί σε σημεία της Πόλης, φορτωμένα με τσεκούρια, ρόπαλα, σιδερένιους λοστούς και μπιτόνια βενζίνης.

Με συνθήματα «Θάνατος στους γκιαούρηδες», «Σφάξτε τους Έλληνες προδότες», «Κάτω η Ευρώπη» και «Εμπρός να βαδίσουμε κατά της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης», άρχισαν το πλιάτσικο από τα ελληνικά καταστήματα.

Την οργή δεν γλίτωσαν και κάποιες αρμενικών και εβραϊκών συμφερόντων ιδιοκτησίες.

Στα επεισόδια που ακολούθησαν, 30 Έλληνες σκοτώθηκαν και εκατοντάδες άλλοι κακοποιήθηκαν βάναυσα.

Σε 2.000 περίπου υπολογίζονται από τους κύκλους της ομογένειας οι βιασμοί, αν και επισήμως καταγγέλθηκαν μόνο 200.

Ιδιαίτερο μίσος επεδείχθη κατά των ιερωμένων, αφού πολλοί από αυτούς ξυλοκοπήθηκαν αγριότατα ή διαπομπεύθηκαν γυμνοί, εξαναγκαζόμενοι να φωνάζουν «Η Κύπρος είναι τουρκική», ενώ υπάρχουν μαρτυρίες ότι σε κάποιον ιεροδιάκονο έγινε αναγκαστική περιτομή. Ο Επίσκοπος Παμφίλου Γεράσιμος και ο ηλικιωμένος μοναχός Χρύσανθος Μαντάς ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου, ενώ ο Μητροπολίτης Ηλιουπόλεως Γεννάδιος παρεφρόνησε από τους ξυλοδαρμούς και, ύστερα από λίγο χρόνο, απεβίωσε.

Από τα επεισόδια καταστράφηκαν ολοσχερώς 4.348 εμπορικά καταστήματα, 110 ξενοδοχεία, 27 φαρμακεία, 23 σχολεία, 21 εργοστάσια, 73 εκκλησίες και περίπου 1.000 κατοικίες, όλα ελληνικής ιδιοκτησίας, ενώ συλήθηκαν πάρα πολλοί τάφοι σε 2 κοιμητήρια, καθώς και οι τάφοι των Πατριαρχών στη Μονή Βαλουκλή.

Το οικονομικό κόστος των ζημιών ανήλθε σε 150.000.000 δολάρια, σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς, ενώ η ελληνική κυβέρνηση τις υπολόγισε σε 500.000.000 δολάρια.

Η οικονομική αιμορραγία και ο φόβος ανάγκασαν χιλιάδες Έλληνες ομογενείς να μεταναστεύσουν στην Ελλάδα.

Αργότερα, το τουρκικό κράτος, διά του προέδρου Τζελάλ Μπαγιάρ, υποσχέθηκε αποζημίωση για την καταστροφή των ελληνικών περιουσιών.

Στην καλύτερη των περιπτώσεων, δεν ξεπέρασε το 20% των απαιτήσεών τους, με δεδομένο ότι τα περιουσιακά τους στοιχεία είχαν υποτιμηθεί δραματικά.

Λεπτομέρειες για τα Σεπτεμβριανά ήλθαν στο φως το 1961, κατά τη διάρκεια της δίκης για εσχάτη προδοσία του ανατραπέντος από τους στρατιωτικούς πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές, τον οποίο τελικά και απαγχόνισαν.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους