Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΕΓΩ ΕΙΜΑΙ Η ΒΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΛΜΥΡΟΥ ΚΑΙ ΟΣΑ ΜΕ ΒΡΟΥΣΙ ΤΑ ΜΠΟΡΟΥ ( Μεγάλο σπόσπασμα από την Ομιλία του Ιστορικού Σαράντου Καργάκου στην Επέτειο της μάχης του Λόγος που εκφωνήθηκε στη Μητρόπολη Αθηνών στις 8 Ιουνίου 2008 από τον καθηγητή, ιστορικό συγγραφέα και επίτιμο μέλος της Ενώσεως Απανταχού Μανιατών «Η ΜΑΝΗ» κ. Σαρ.

Καργάκο, με αφορμή την επέτειο της μάχης του Διρού στις 23 Ιουνίου 1826 : «Μάνη σημαίνει φρόνημα. «Μείς το ‘χουμε φυσικό απ’ ακοή και αγροικησά από τη Σπάρτη ήρθασι»…… .. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι στα κείμενα του Αγώνα η Σπάρτη περιγράφεται ως Μάνη, ούτε πάλι ότι τα παιδιά της στο πασίγνωστο μοιρολόι του Διρού ονομάζονται Σπαρτιατόγγονα: Εγγόνια των Σπαρτιατών.

Αυτός ο λαϊκός προφορικός λόγος είναι μια εγκάρδια χειραψία προς τον αρχαίο κόσμο.

Το πνεύμα της Σπάρτης επέζησε και επιζεί σε τούτη τη γωνιά της Γης, που από την μεσαιωνική εποχή και εντεύθεν ονομάστηκε Μαΐνη και Μάνη.

Όταν ο Αιγύπτιος στρατηλάτης ο σπουδαιότερος πολεμιστής που ανέδειξε ο ισλαμικός κόσμος κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα, ο φοβερός Ιμπραήμ, προσπάθησε να καταπνίξει την Επανάσταση, μετά από διετείς σκληρότητες και σχεδόν πάντα επιτυχείς γι’ αυτόν μάχες, κατανόησε ότι το ελληνικό κίνημα δεν πρόκειται να σβήσει – τουλάχιστον στον Μοριά – εφόσον σε τούτη τη γωνιά διατηρείται άσβηστο το καντήλι της λευτεριάς.

Έτσι το θέρος του 1826 ξεκινάει από την Καλαμάτα να υποτάξει τη Μάνη.

Η πρώτη του απόπειρα να περάσει τη θρυλική Βέργα του Αλμυρού συντρίφτηκε πάνω στην αδάμαστη θέληση του Μανιάτη υπερασπιστή των πατρίων αρχών και του πατρίου εδάφους.

Όλη η Μάνη βρέθηκε εκεί να ανταποκριθεί στο κάλεσμα της Ιστορίας.

Αλλά ενώ όλος ο πολεμικός λαός της Μάνης είχε τραβηχτεί προς τη μεριά της Βέργας, έμεινε γυμνή από ανδρικό πληθυσμό όλη η περιοχή της Μέσα Μάνης.

Και τότε ο Ιμπραήμ αποφάσισε να χρησιμοποιήσει την τακτική του αντιπερισπασμού.

Να κτυπήσει τη Μάνη στα νώτα, στα μετόπισθεν, που κατά την άποψη του ήταν αφύλακτα, αφού όλοι οι πολεμιστές κρατούσαν τις αποκλείστρες του Ταϋγέτου.

Αποφάσισε να κάνει απόβαση.

Το πιο κατάλληλο σημείο ήταν το Λιμένι, αλλά τα πλοία του συνάντησαν αντίσταση.

Το μέρος ήταν οχυρωμένο.

Μέχρι κανόνια διέθετε.

Προκρίθηκε τότε ο όρμος του Διρού, όπου τα θεολάξευτα σπήλαια.

Δεν υπάρχει απόλυτη συμφωνία για το πότε ακριβώς έγινε η επιχείρηση.

Ίσως τη νύχτα της 21ης προς 22η Ιουνίου, ίσως την επόμενη νύχτα.

Πολλοί λένε ότι μετείχε στην επιχείρηση και ο ίδιος ο Ιμπραήμ.

Δεν ήταν αναγκαίο.

Αυτός ήταν ο σχεδιαστής.

Δεκατέσσερα μεταγωγικά, συνοδευόμενα από δύο πολεμικά έφθασαν κι έβγαλαν στο Διρό 1500 πολεμιστές.

Αντικειμενικός σκοπός ήταν η κατάληψη των οχυρών χωριών Πύργος, Χαριά και Τσίμοβα (Αρεόπολη). Οι Αιγύπτιοι όμως, ενώ αποβιβάστηκαν ανεμπόδιστα στο γιαλό, δεν αξιοποίησαν το μέγιστο στρατηγικό πλεονέκτημα που λέγεται αιφνιδιασμός.

Έμειναν όλη τη νύχτα άπραχτοι.

Ίσως τους τρόμαζε η αγριότητα και η τραχύτητα του τοπίου.

Πιο πολύ όμως, γιατί δεν είχαν μαζί τους κανένα προδότη.

Ο «Εφιάλτης» που παρουσιάστηκε μετά από δύο μήνες, είχε κακό τέλος.

Αλλά και το πρωί πάλι οι Αιγύπτιοι δεν τόλμησαν να προχωρήσουν και να εισχωρήσουν στα ενδότερα.

Ήλθαν και άλλα πλοία στο Λιμένι για να κτυπήσουν τον πύργο των Μαυρομιχαλαίων.

Ένας νεαρός πυροβολητής, μόλις 18 ετών, ο Λουκάς Λουκέας από τους Λάκκους του Οιτύλου, με τις εύστοχες βολές του, τα υποχρέωσε να στραφούν προς το Διρό, που έγινε καραβοστάσι.

Σ’ ένα μέρος που λέγεται Τσουμπάρι έφτιαξαν οχύρωμα και άφησαν φρουρά.

Οι άλλοι χωρίσθηκαν σε δύο φάλαγγες.

Η μία τράβηξε για την Αρεόπολη και η άλλη για τον Πύργο και την Χαριά.

Ένα μικρό τμήμα για να ενσπείρει τον πανικό, τράβηξε πιο βαθιά και έφτασε μέχρι το ναό της Φανερωμένης, στην Καυχιόνα.

Στα χωριά είχαν μείνει γυναίκες, γέροντες και παιδιά.

Διότι όπως λέει και το γνωστό μοιρολόι: «Οι άντρες όλοι ελείπασι τ’ ήτα στη Βέργα τ’ Αλμυρού, όπου Τρωάδα ο πόλεμος επάαινε δυο μερόνυχτα.

Μόνο τα γυναικόπαιδα και γέροντες ανώφελοι, γιατ’ ήταν θέρος βρέθησα με τα τραπάνια στα λουριά….». Οι κάτοικοι της Χαριάς λόγω θερισμού, κοιμόντουσαν στα αλώνια. Οι Αιγύπτιοι βρήκαν αφύλακτο το χωριό κι άρχισαν να το πυρπολούν.

Οι κάτοικοι όμως, χωρίς να πανικοβληθούν, έδιωξαν τους ανίκανους για μάχη στα βουνά και μανιασμένοι επιτέθηκαν κατά των εμπρηστών, που αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν στην δυτική άκρη του χωριού.

Οι κάτοικοι του Πύργου, που είχαν ειδοποιηθεί από τον πρωτοσύγκελο Ριγανάκο που, κατά το μοιρολόι, «λειτούργα στο ρημοκλήσι του Διρού» ήσαν προετοιμασμένοι για άμυνα και δεν αιφνιδιάστηκαν. Οι Αιγύπτιοι έκαψαν μερικά σπίτια, σκότωσαν κάποιους αλλά συνάντησαν άγρια αντίσταση στον πύργο του Γιαννουκάκου που τον υπεράσπιζαν γέροντες και γυναίκες.

Η φάλαγγα τότε τράβηξε προς την Αρεόπολη.

Έσπασε στο συνοικισμό Τσαλαπιάνικα κι άρχισε να κυκλώνει το χωριό από το νότο.

Τα γυναικόπαιδα οδηγούνταν στο Βαθύ για να διαφύγουν στα Κύθηρα.

Όσοι μπορούσαν να κρατήσουν όπλα οχυρώθηκαν στους πύργους του Κουτσουλιέρη, του Ντρουκάκου, του Κοντράκου, του Ρεμπάκου και του Πικουλάκη.

Δίνεται πεισματώδης μάχη.

Η θέση δεν ευνοεί τους εχθρούς που βάλλονται από παντού.

Ο πύργος του Πικουλάκη μάλιστα διαθέτει και κανόνι.

Έτσι υποχωρούν στο Διρό να προετοιμαστούν για νέα επίθεση την επομένη.

Εν τω μεταξύ έχουν ειδοποιηθεί όλα τα χωριά της Μέσα Μάνης.

Οι άνθρωποι, αντί να σπεύσουν να κρυφτούν, έδωσαν το παρόν για μάχη.

Συγκεντρώνονται άνδρες, παιδιά και δρεπανηφόρες γυναίκες.

Φτάνουν και πολεμιστές.

Υπολογίζεται ο αριθμός των ανδρών σε 900 και των γυναικών σε 700.

Επικεφάλης όλων ο επίσκοπος Μαΐνης Ιωσήφ Βουδικλάρης.

Κοντά του όλοι οι παπάδες της Μαΐνης που ήσαν πιο άγριοι – και γι αυτό πιο άγιοι – από πολεμιστές.

Από τους οπλαρχηγούς ξεχωρίζουν ο γιος του Πετρόμπεη Δημήτριος Μαυρομιχάλης, ο Πιέρος Μαυρομιχάλης, ο Κρανίδης Φελούρης και ο Βασ. Μιχαλεάκος.

Ακόμη και η υπέργηρη μάνα του Πετρόμπεη, η θρυλική Πιέραινα, έφθασε από το Λιμένι. Οι Μανιάτες και οι Μανιάτισσες αρχίζουν πρώτοι την επίθεση κατά των Αιγυπτίων που παρατάχθηκαν κατά φάλαγγες κι έτσι μπόρεσαν να αναχαιτίσουν το κύμα της μανιάτικης επίθεσης.

Αντεπιτίθενται τώρα αυτοί. Οι Μανιάτες υποχωρούν και οχυρώνονται πίσω από μία μάντρα. Οι Αιγύπτιοι τους χτυπούν με πυροβόλα.

Λόγω του πετρώδους εδάφους οι βολές είναι φονικές.

Αυτό υποχρεώνει τους αμυνόμενους να επιχειρήσουν επίθεση από τα πλάγια.

Το εγχείρημα επιτυγχάνει.

Οι εχθροί τρέπονται σε φυγή κι αφήνουν πίσω το Τσουμπάρι.

Σπεύδουν στα πλοία να σωθούν.

Εκείνη τη μεγάλη στιγμή φθάνει από τον Αλμυρό, μετά από πορεία 15 ωρών, ο Γιωργάκης Μαυρομιχάλης με 300 πολεμιστές και τότε όλοι μαζί – ακόμη και οι δρεπανηφόρες γυναίκες ορμούν προς την ακτή.

Λέει το μοιρολόι: «Άνοιξ’ η μάχη κι ο καβγάς, κι εγίνη ξεσυνέριση σ’ όλα τα Σπαρτιατόγγονα, ποίοι θα πάσε μπροστινοί….». Παρά τους 1000 κανονιοβολισμούς που έριξαν τα αιγυπτιακά πλοία προς εκφοβισμό, τίποτα δεν μπορούσε να ανακόψει την ορμή των Μανιατών και των Μανιατισσών.

Το μέρος είναι εξαιρετικά δύσβατο.

Ο σημερινός επισκέπτης που φθάνει στο γιαλό με αυτοκίνητο, δεν το καταλαβαίνει.

Οι πέτρες είναι τόσο αιχμηρές που σχίζουν.

Έτσι μπορεί να εξηγηθεί η μαρτυρία αυτόπτη ότι ο τόπος γέμισε κουφάρια και ο όρμος του Διρού κοκκίνισε από το αίμα.

Ήταν δύσκολη η διαφυγή από μια τέτοια κακοτράχαλη περιοχή.

Εδώ διέπρεψαν πιο πολύ οι γυναίκες.

Τα δρεπάνια τους θέρισαν τα κεφάλια.

Το μοιρολόι τελειώνει με ένα εγκώμιο των γυναικών: «Εύγε σας, μεταεύγε σας γυναίκες, άντρες γίνατε, σαν αντρειωμένες κρούετε, σαν Αμαζόνες μάχεστε!». Ο ύμνος δεν είναι σχήμα υπερβολής σαν αυτά που συνηθίζει η λαϊκή παράδοση. ……… Δύο μήνες μετά ο Ιμπραήμ προσπάθησε, τούτη τη φορά από την ανατολική πλευρά του Ταϋγέτου, να διεισδύσει στην Μάνη. Στον Πολυάραβο έγινε ο τάφος του στρατού του.

Και σε τούτη τη μάχη δεν έλειψαν οι γυναίκες.

Μια από αυτές η Ελένη, πέτυχε, όπως λέει ο Τρικούπης, «γυναικείον αρίστευμα». Και επιλέγει ο σπουδαίος ιστορικός: «Δις επάτησεν την Μάνην και δις κατησχύνθη ενώπιον ολίγων ο Ιμβραήμιος».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους