Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η ΒΑΛΚΑΝΙΚΗ ΣΥΝΕΝΝΟΗΣΗ ΠΡΙΝ ΤΟΝ Α' ΒΑΛΚΑΝΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ: Η σύμπραξη με τα βαλκανικά έθνη (και ιδιαίτερα με τους Βουλγάρους) δεν ήταν καθόλου αυτονόητη πριν το 1910 Για την ακρίβεια η διαφιλονικουμένη περιοχή της Μακεδονίας είχε οδηγήσει την ελληνική ελίτ στο να εκτιμά τον σλαβισμό ως τον πιο επικίνδυνο εχθρό που απειλούσε βάσιμα τον ελληνισμό της Μακεδονίας Ακόμα και η συνεργασία με την Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν ανεκτή προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο σλαβισμός Η σύμπηξη αντισλαβικης συμμαχίας υποκινηθηκε από τη Γερμανία, βρίσκοντας ευήκοα ώτα στον τότε διάδοχο του Θρόνου, πρίγκηπα Κωνσταντίνο Οι κινήσεις του Ελευθερίου Βενιζέλου πριν και κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων μάς κάνουν να ξεχνάμε ότι το Εθνικό Ζήτημα στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου κάθε άλλο παρά απλό ήταν Ήδη μετά τη λήξη του Κριμαϊκού Πολέμου (1853-1856), πληθαίνουν στην Ελλάδα οι φωνές που επισημαίνουν ότι ο μεγάλος εχθρός του Ελληνισμού είναι ο Σλαβισμός και όχι η Οθωμανική Αυτοκρατορία Είναι χαρακτηριστικό ότι πολλοί διανοητές της εποχής θα προκρίνουν ακόμα και τη συνεργασία με την Οθωμανική Αυτοκρατορία για την αντιμετώπιση αυτού του νέου κινδύνου Βασικός πόλος του αντισλαβισμού στην Ελλάδα στο γύρισμα του αιώνα ήταν ο Διάδοχος Κωνσταντίνος, γεγονός το οποίο εξηγεί πολλά από τη μεταγενέστερη δράση του Με το που ανέλαβε το Υπουργείο Εξωτερικών της Γερμανίας ο Bülow (Μπιλο), η στάση αυτής της Μεγάλης Δύναμης φάνηκε να εγγυάται τα σχέδια του Διαδόχου Κωνσταντίνου για την σύμπηξη μιας βαλκανικής αντισλαβικης συμμαχίας Η Γερμανία επεδίωκε να δημιουργήσει ένα αντίπαλο στρατόπεδο εναντίον των Σέρβων και των Βουλγάρων, οι οποίοι υποκινούνταν από τους Ρώσους Σκοπός ήταν η ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στην οποία υπήρχαν πολλά γερμανικά συμφέροντα Υπήρχαν όμως και πολλά προβλήματα Πρώτο και κυριότερο, το ακανθώδες πρόβλημα της Κρήτης Η Γερμανία διαφωνούσε στο να εγκατασταθεί ως κυβερνήτης στο νησί ο Πρίγκηπας Γεώργιος, γιατί θεωρούσε το γεγονός ως μια οιονεί προσάρτηση του νησιού στην Ελλάδα Διαφωνούσε επίσης στο να εγκαταλείψουν τα οθωμανικά στρατεύματα το νησί ολοκληρωτικά Τελικά λόγω της πίεσης της Αγγλίας, της Γαλλίας, της Ρωσίας και της Ιταλίας, η Γερμανία αναγκάστηκε να υποχωρήσει Δεύτερο ζήτημα ήταν η άσχημη εικόνα της Ελλάδος στη Γερμανία λόγω της πτώχευσης του 1893 Συγκεκριμένα το γερμανικό κεφάλαιο με τη στάση του δυσχεραινε τις διαδικασίες εξοπλισμού των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων Το γερμανικό κεφάλαιο δε δάνειζε, με συνέπεια η Ελλάδα να μη δύναται να αγοράσει γερμανικά όπλα Αντίθετα το γαλλικό κεφάλαιο δάνειζε, με αποτέλεσμα την αγορά γαλλικών όπλων Τρίτο ζήτημα ήταν οι ελληνο-ρουμανικές διαφορές στο ζήτημα των Κουτσοβλάχων, το οποίο δηλητηρίαζε τις σχέσεις των δύο χωρών παρ’ όλο που οι διπλωματικές σχέσεις Ρουμανίας-Βουλγαρίας είχαν φτάσει στο ναδίρ Παρ’ όλα αυτά έγιναν προσπάθειες Στις 27 Νοεμβρίου 1900, ο πρέσβης της Αυστρο-Ουγγαρίας στο Βουκουρέστι, Ι. Markgraf Pallavicini, πρότεινε στον Κάρολο την Abbazia της Δαλματίας ως τόπο συνάντησης, πράγμα που ο βασιλιάς της Ρουμανίας δέχτηκε, επισημαίνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη μιας ελληνο-ρουμανο-σερβικής προσέγγισης και της βελτίωσης των σχέσεων με το Οικουμενικό Πατριαρχείο Παρ’ όλα αυτά οι διαπραγματεύσεις του 1901 στην Abbazia, παρά τη δημοσιότητα που έλαβαν, είχαν ισχνα αποτελέσματα Τέλος ήταν η ίδια η γερμανική πολιτική που προσέγγισε διπλωματικά τη Ρωσία από το 1901 και μετά, ακυρώνοντας ουσιαστικά τον άξονα Βερολίνο-Βιέννη-Βουκουρέστι-Αθήνα Η προσέγγιση του Βενιζέλου με τη Βουλγαρία στους Βαλκανικούς Πολέμους έχει έναν χαρακτήρα τομής στην εξωτερική πολιτική Επιπρόσθετα εξηγούνται ακόμη περισσότερο και οι υποχωρήσεις του στο κουτσοβλαχικό ζήτημα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, που κατέληξαν στη Συνθήκη του Βουκουρεστίου Ένα γεγονός που καθόρισε αρκετά τις εξελίξεις ήταν η ιταλική επίθεση στη Λιβύη το 1911 Οι Οθωμανικές δυνάμεις αντέταξαν απρόσμενη αντίσταση κατά των Ιταλών, οι οποίοι αναγκάστηκαν να μεταφέρουν το θέατρο των επιχειρήσεων στα Δωδεκάνησα Οι Έλληνες Δωδεκανήσιοι δέχθηκαν τον Αντιστράτηγο Giovanni Ameglio ως απελευθερωτη Στη συνέχεια οι Ιταλοί θα ακολουθήσουν πολιτική εξιταλισμου των Ελλήνων, ενώ είναι χαρακτηριστικό ότι και η ελλαδική κοινή γνώμη παρακολουθεί με ανησυχία τα τεκταινόμενα Έχει περάσει ανεπιστρεπτί η εποχή που οι Έλληνες έβλεπαν με συμπάθεια τους Ιταλούς, όταν προσπαθούσαν να ενωθούν σε ένα κράτος Η κυβερνητική κρίση που προκλήθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά την ήττα από τους Ιταλούς, έδωσε το έναυσμα στους Βαλκάνιους να κινηθούν Με την αρχική ενθάρρυνση Ρώσων αντιπροσώπων τον Μάρτιο του 1912, η Σερβία και η Βουλγαρία υπέγραψαν συμμαχία εναντίον της Οθωμανικής αυτοκρατορίας Βάσει της συμφωνίας, σε περίπτωση νίκης επί των Τούρκων η Βουλγαρία θα προσαρτούσε τα εδάφη ανατολικά του Στρυμόνα και η Σερβία τα εδάφη βόρεια του όρους Σκάρδος Οι δύο χώρες δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν για το μοίρασμα των εδαφών της Μακεδονίας Στη συμμαχία προστέθηκε αργότερα και το Μαυροβούνιο Ο κίνδυνος να βρεθεί η Ελλάδα έξω από το «μοίρασμα» των εδαφών της Μακεδονίας ήταν μεγάλος Με αυτήν τη σκέψη ο πρωθυπουργός της Ελλάδος Ελευθέριος Βενιζέλος προχώρησε στην υπογραφή αμυντικής συμμαχίας με τη Βουλγαρία τον Μάιο του 1912 Οι δύο χώρες επίσης δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν για το μοίρασμα των εδαφών της Μακεδονίας και συναίνεσαν απλώς στο να κρατήσει κάθε χώρα όσα εδάφη θα κατάφερνε να αποσπάσει από την Οθωμανική Αυτοκρατορία Οι Βούλγαροι δέχονταν τη συμμαχία με την Ελλάδα για δύο λόγους (παρά το ανοικτό θέμα της Μακεδονίας) Πρώτον γιατί δεν είχαν αντιληφθεί ότι ο Ελληνικός Στρατός δεν ήταν αυτός του 1897 και δεύτερον γιατί οι Έλληνες διέθεταν κάτι σημαντικό: ισχυρό πολεμικό στόλο Η βουλγαρική ηγεσία γνώριζε ότι χωρίς το Ελληνικό Ναυτικό, η Οθωμανική Αυτοκρατορία θα διεκπεραίωνε στρατό στη Βαλκανική και τα πράγματα θα ήταν πολύ δύσκολα για τις συμμαχικές δυνάμεις Η κατίσχυση του Ελληνικού Ναυτικού ήταν καταλυτική στη συμμαχική νίκη, διότι η Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν αναγκασμένη να μεταφέρει στρατεύματα από το απαρχαιωμένο και σε κακή κατάσταση χερσαίο και σιδηροδρομικό δίκτυο Η Οθωμανική Αυτοκρατορία παρέτασσε στα ευρωπαϊκά της εδάφη 346.000 άνδρες, η Ελλάδα 105.000, η Βουλγαρία 305.000, η Σερβία 223.000 και το Μαυροβούνιο 35.000 άνδρες (συνολικά 668.000 άνδρες) Η Ελλάδα είχε ως αντικειμενικό σκοπό "να καταστεί εξάπαντος κυρίαρχος του Αιγαίου και να διακόψει τις συγκοινωνίες μεταξύ Μικράς Ασίας και της ΕυρωπαΊκής Τουρκίας" (Στρατιωτική Σύμβαση μεταξύ Ελλάδος και Βουλγαρίας, άρθρο 2, 22 Σεπτεμβρίου/5 Οκτωβρίου 1912) Παρ’όλα αυτά η συμμαχία του Μαΐου του 1912 με τη Βουλγαρία ήταν αμυντική Προέβλεπε απλώς αμοιβαία βοήθεια αν ένα συμβεβλημένο μέρος δεχόταν επίθεση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία Αλλά σε περίπτωση ελληνοτουρκικού πολέμου, λόγω της Κρήτης, η Βουλγαρία θα τηρούσε ευμενή ουδετερότητα Η συνθήκη δεν προέβλεπε τίποτα για διανομή της νοτίου ζώνης της Μακεδονίας Αυτή η ασάφεια διατηρήθηκε σκοπίμως από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, για να επιτευχθεί η υπογραφή της συμφωνίας Στις αρχές Σεπτεμβρίου, η βουλγαρική κυβέρνηση πληροφόρησε την ελληνική ότι είχε συναποφασίσει με τη Σερβία και το Μαυροβούνιο να κηρύξουν πόλεμο κατά της ΟθωμανικήςΑυτοκρατορίας Υπό την πίεση της Σόφιας, υπογράφτηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 1912 ελληνοβουλγαρική στρατιωτική συνθήκη Είχαν προηγηθεί επιπλοκές του αλβανικού ζητήματος Το καλοκαίρι του 1912, οι Αλβανοί του Κοσόβου εξεγέρθηκαν, με αίτημα να αποκτήσουν διοικητική αυτονομία τα βιλαέτια Ιωαννίνων, Σκόδρας, Κοσσόβου και Μοναστηρίου Το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί μετά την αυτονομία των βιλαετίων που αποδέχτηκε η οθωμανική κυβέρνηση ανεξάρτητο αλβανικό κράτος έθιγε τη Σερβία, το Μαυροβούνιο αλλά και την Ελλάδα (απώλεια της Ηπείρου) Στις 30 Σεπτεμβρίου/13 Οκτωβρίου 1912, οι κυβερνήσεις της Βουλγαρίας, της Ελλάδας και της Σερβίας απαίτησαν με ταυτόχρονες διακοινώσεις τους προς την Πύλη την άμεση εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που προέβλεπε η συνθήκη του Βερολίνου (1878) και τη δέσμευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ότι θα εφάρμοζε τις μεταρρυθμίσεις εντός εξαμήνου Στις 3/16 Οκτωβρίου, το διάβημα απόρρίφθηκε από την οθωμανική κυβέρνηση ως απαράδεκτο Την ίδια μέρα ανακλήθηκαν οι Οθωμανοί πρεσβευτές από τη Σόφια και το Βελιγράδι και την επομένη η Σερβία και η Βουλγαρία κήρυξαν τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Τη μεθεπόμενη μέρα (5/18 Οκτωβρίου 1912), η Ελλάδα ως μέρος του Βαλκανικού συνασπισμού κήρυξε τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Η Βαλκανική συμμαχία που προέκυψε ήταν ένα δημιούργημα των λαών της περιοχής, χωρίς την προστασία κάποιου μεγάλου προστάτη (εκτός από την επιρροή της Ρωσίας στην πρώτη προσέγγιση Βουλγαρίας-Σερβίας) Η Βαλκανική συμμαχία ήταν επίσης μια ισχυρή δύναμη που υποχρέωσε τους Οθωμανούς σε πλήρη ήττα σε όλα τα μέτωπα Ήταν όμως και ιδιότυπη και ασαφής, αφού δεν καθόριζε σαφώς τα γεωγραφικά όρια των τριών Βαλκανίων συμμάχων (Ελλάδα, Βουλγαρία, Σερβία) στη διαφιλονικούμενη Μακεδονία Ίσχυε στην κυριολεξία «ό, τι κατακτά κάποιος, το κρατά» Η συμμαχία αποδείχθηκε εφήμερη, καθώς η Βουλγαρία πολύ γρήγορα επιτέθηκε στους πρώην συμμάχους της Παράλληλα, μετά τη λήξη του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, οι Μεγάλες Δυνάμεις ερχόμενες αντιμέτωπες με τετελεσμένα γεγονότα κινούνται προς προσεταιρισμο των Βαλκανικών κρατών Η ουσία όμως είναι μία: το Ανατολικό Ζήτημα του διαμελισμού των εδαφών του «Μεγάλου Ασθενή» στα Βαλκάνια λύθηκε με τη συμμαχία και την επέμβαση των λαών της περιοχής (Παναγιώτης Γέροντας, ιστορικός) Φωτό: Λαϊκή λιθογραφία που απεικονίζει τη συμμαχία μεταξύ Ελλάδας, Σερβίας, Μαυροβουνίου και Βουλγαρίας κατά της Τουρκίας

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους