ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΕΣ... ΔΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ: ΑΥΤΗ Η ΜΑΣΤΙΓΑ Η πολιτική αντιπαράθεση οφείλει να είναι και έντονη και, ενίοτε, πολύ αυστηρή: όχι μόνον πρέπει αλλά και επιβάλλεται να...

Πλήρες Κείμενο:

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΕΣ... ΔΙΑΓΝΩΣΕΙΣ ΜΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ: ΑΥΤΗ Η ΜΑΣΤΙΓΑ Η πολιτική αντιπαράθεση οφείλει να είναι και έντονη και, ενίοτε, πολύ αυστηρή: όχι μόνον πρέπει αλλά και επιβάλλεται να αποκαλύπτει ψευδείς ισχυρισμούς, ανεφάρμοστες εξαγγελίες, αντιφάσεις, δημαγωγίες, υποκρισίες και ανακολουθίες.

Όταν όμως στη θέση των πολιτικών επιχειρημάτων εμφανίζονται «ξαφνικά» χαρακτηρισμοί δανεισμένοι κατευθείαν από την ψυχολογία και την ψυχιατρική, τότε η πολιτική αντιπαράθεση σταματάει να είναι πια πολιτική αντιπαράθεση και αρχίζει να γίνεται κανονική ΨΥΧΟΛΟΓΙΟΠΟΙΗΣΗ.

Τέσσερα τρανταχτά παραδείγματα, διά του λόγου το ασφαλές: 1. Πρόσφατη δήλωση της Σοφίας Βούλτεψη: O Αλέξης Τσίπρας είναι «κλινική περίπτωση». Πάσχει από μια «ασθένεια» η οποία συνδέεται με τον βαρόνο Μινχάουζεν, την «ψευδοπάθεια». Μια τέτοια αναφορά δεν είναι απλώς ένας πολιτικός χαρακτηρισμός που αγγίζει τα όρια της υπερβολής, αλλά αποτελεί μια ευθεία απόδοση ψυχικής παθολογίας σε συγκεκριμένο δημόσιο πρόσωπο, χωρίς καμία κλινική αξιολόγηση και βεβαίως με επιστημονικά εσφαλμένη χρήση του Συνδρόμου Μινχάουζεν. 2. Ο Άδωνις Γεωργιάδης είχε δηλώσει ήδη από το 2016 ότι η Αριστερά έχει «φαντασιώσεις και ιδεοληψίες», ενώ τον Ιούνιο του 2026 αναφέρθηκε και στις «ιδεοληψίες που κράτησαν πίσω την Ελλάδα», αλλά και στις «αριστερές ιδεολογικές εμμονές». 3. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης χαρακτήρισε την αντιπολίτευση «τοξική» και «εμμονική». 4. Ο Κώστας Τσουκαλάς (ΠΑΣΟΚ) απέδωσε πρόσφατα στην κυβέρνηση «εμμονή» με το πρόσωπο του Νίκου Ανδρουλάκη, συνδέοντάς την με «τοξικότητα» και προσωπικές επιθέσεις.

Τι συμβαίνει εδώ; Γιατί επιλέγονται ψυχολογικοί όροι στην πολιτική αντιπαράθεση; Οι «κλινικές περιπτώσεις» και τα «σύνδρομα» παραπέμπουν ευθέως στην ψυχιατρική και στην κλινική παθολογία, ενώ η «ιδεοληψία», η «εμμονή» και η «τοξικότητα» χρησιμοποιούνται εντελώς ανερυθρίαστα με «ευρύτερες», καθημερινές και μεταφορικές χρήσεις.

Ωστόσο μέσα από τέτοιου είδους «συμφραζόμενα» η συζήτηση μετατοπίζεται από το περιεχόμενο μιας πολιτικής θέσης στην ΥΠΟΤΙΘΕΜΕΝΗ ψυχική κατάσταση εκείνου που την εκφράζει.

Κι αυτό γίνεται επειδή η ψυχολογιοποίηση δείχνει να προσφέρει ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό ρητορικό πλεονέκτημα: απαλλάσσει τον ομιλητή από την ανάγκη να αποδείξει όσα ισχυρίζεται, διότι ήδη ο αντίπαλος έχει απαξιωθεί ως μη έχων σώας τας φρένας! Έτσι, αντί ο ομιλητής να μπει στη βάσανο να τεκμηριώσει ποιες αντίπαλες θέσεις είναι εσφαλμένες, ποιες εξαγγελίες ανεφάρμοστες και ποιοι ισχυρισμοί αναληθείς, παραπέμπει κατευθείαν το πολιτικό περιεχόμενο του αντιπάλου σε κάποιο «ψυχολογικό πρόβλημα». Η πρακτική αυτή όμως κατ' ουσίαν λειτουργεί ως μια μορφή έμμεσης φίμωσης, όχι βεβαίως επειδή απαγορεύει στον άλλον να μιλήσει, αλλά διότι αφαιρεί προκαταβολικά από τον αντίπαλο το δικαίωμα να εκφέρει μια διαφορετική απ' τη δική του επιχειρηματολογία, μιας και ένας «διαταραγμένος» «δεν δικαιούται» να έχει κανενός τύπου επιχειρηματολογία. ΤΑ ΠΑΡΑΠΛΕΥΡΑ ΘΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗΣ Από την άλλη πλευρά, η φράση «κλινική περίπτωση» υποδηλώνει εμμέσως πλήν σαφώς ότι το κλινικό είναι σχεδόν ταυτόσημο με το γελοίο, το αναξιόπιστο, το παράλογο ή το ηθικά ελαττωματικό, αναπαράγοντας τα χρονίζοντα στερεότυπα που η σύγχρονη επιστήμη και η κοινωνία προσπαθούν πάση θυσία, και πολύ κόπο και μόχθο, να υπερβούν.

Ας καταλάβει επιτέλους η πολιτική σκηνή και το κεντρικό πολιτικό σκηνικό κάτι πολύ απλό: Ο πολίτης δεν ζητάει ούτε κάποια ηπιότερη πολιτική κριτική ούτε την ασυλία οποιουδήποτε πολιτικού προσώπου από τον έλεγχο, αλλά ακριβώς το αντίθετο: περισσότερη ακρίβεια στον λόγο, περισσότερα δεδομένα, περισσότερη πληροφορία, περισσότερη ανάλυση, περισσότερες αποδείξεις, ορθότερες τεκμηριώσεις (αν και όταν συμβεί ποτέ κάποιο πολιτικό πρόσωπο να προβεί σε... τεκμηριώσεις), σαφέστερες αποδώσεις ευθύνης και λιγότερες... διαγνώσεις από... απόσταση.

Διότι, παρ' όλο που ο χαρακτηρισμός «πάσχει» δείχνει να είναι πολύ ευκολότερος σε σχέση με μια δύσκολη και κοπιαστική (τεκμηριωμένη) απόδειξη ότι «ψεύδεται», εν τέλει αυτός που ενδεχομένως ολίγον τι να... πάσχει (και δεν το γνωρίζει) είναι εκείνος ο οποίος εκφέρει ελαφρά τη καρδία επιθέσεις με ψυχιατρικοποιημένους όρους — και θα 'πρεπε να το προσέξει λίγο αυτό.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους