Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Όταν το ευτελές γίνεται καθημερινή “τροφή” Η σταδιακή κονιορτοποίηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας

--------------------------------------------------------- Του Μαρίνου Γεωργάτου Με αφορμή όλα όσα βλέπουμε καθημερινά να παρελαύνουν στο διαδίκτυο χωρίς, δυστυχώς, να εξαιρείται πάντοτε και η τηλεόραση αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω έναν προβληματισμό που γίνεται ολοένα και εντονότερος.

Δεν αναφέρομαι, ασφαλώς, στο σύνολο του διαδικτύου ή της τηλεοπτικής παραγωγής.

Υπάρχουν αξιόλογες εκπομπές, υπεύθυνοι δημιουργοί και ψηφιακές παρουσίες που ενημερώνουν, μορφώνουν και προβληματίζουν.

Αναφέρομαι συγκεκριμένα στην οργανωμένη προβολή του ευτελούς, του χυδαίου και του εξευτελιστικού ως θεάματος και ως δήθεν ψυχαγωγίας.

Εκείνο που προσωπικά εισπράττω παρακολουθώντας ορισμένες αναρτήσεις, βίντεο και τηλεοπτικές εκπομπές, φαντάζομαι πως οι περισσότεροι αντιλαμβάνεστε σε τι αναφέρομαι, είναι μια σταδιακή κονιορτοποίηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Πίσω από τον εύκολο εντυπωσιασμό, τα επιτηδευμένα σκάνδαλα, την έκθεση της προσωπικής ζωής και την αποθέωση της ανοησίας διακρίνω συχνά την εσωτερική μοναξιά, το άγχος και την αγωνία του σύγχρονου ανθρώπου, ιδιαίτερα του νέου.

Δεν είναι ανάγκη να πιστεύει κανείς σε κάποιο αόρατο «κέντρο» που σχεδιάζει την πνευματική μας υποβάθμιση.

Αρκεί να παρατηρήσει έναν μηχανισμό που επιβραβεύει ό,τι προκαλεί, εξοργίζει ή ευτελίζει, επειδή αυτό συγκεντρώνει περισσότερα βλέμματα, περισσότερα πατήματα και, τελικά, περισσότερο κέρδος.

Όταν όμως το κριτήριο γίνεται αποκλειστικά η τηλεθέαση και η διαδικτυακή απήχηση, η ποιότητα υποχωρεί και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια μετατρέπεται σε αναλώσιμο υλικό.

Το πιο ανησυχητικό είναι ότι η επαναλαμβανόμενη έκθεση στο ευτελές δεν περνά χωρίς συνέπειες.

Εξοικειώνει τον άνθρωπο με τη χυδαιότητα, μετατρέπει τον δημόσιο εξευτελισμό σε διασκέδαση και καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι αξία έχει μόνο ό,τι φαίνεται, προκαλεί και συγκεντρώνει επιδοκιμασίες.

Η εικονική πραγματικότητα καταλήγει να υποκαθιστά την αληθινή ζωή, ενώ η αυτοπροβολή παρουσιάζεται ως προσωπική ολοκλήρωση και ο ναρκισσισμός ως αυτοπεποίθηση.

Παράλληλα, η προσήλωση στην ύλη, στην εικόνα, στη δύναμη και στον εύκολο πλουτισμό αποδυναμώνει την ανάγκη για πνευματική καλλιέργεια.

Όταν το μήνυμα που επαναλαμβάνεται είναι ότι όλα επιτρέπονται, αρκεί να εξασφαλίζουν δημοσιότητα και χρήμα, τότε δεν ψυχαγωγούνται απλώς οι άνθρωποι· διαμορφώνονται συνειδήσεις.

Και όταν το γελοίο αναγορεύεται σε σπουδαίο, το ουσιαστικό αρχίζει να φαίνεται βαρετό και περιττό.

Δεν υποστηρίζω ότι όποιος παρακολουθεί ένα ελαφρύ πρόγραμμα στερείται κρίσης, ούτε ότι η ψυχαγωγία πρέπει να είναι μονίμως σοβαρή και διδακτική.

Όλοι έχουμε ανάγκη από το γέλιο και την ξεκούραση.

Άλλο όμως η ανάλαφρη ψυχαγωγία και άλλο η συστηματική εμπορευματοποίηση της χυδαιότητας, της ανθρώπινης αδυναμίας και του εξευτελισμού.

Η ευθύνη, βέβαια, δεν ανήκει μόνο σε εκείνους που παράγουν αυτό το περιεχόμενο.

Ανήκει και σε εμάς που το καταναλώνουμε, το αναπαράγουμε και, πολλές φορές, το επιβραβεύουμε.

Η οθόνη μάς προσφέρει ό,τι ζητούμε, αλλά, με τον καιρό, μας εκπαιδεύει και στο τι να ζητούμε.

Γι’ αυτό χρειάζεται κριτική σκέψη, μέτρο και συνειδητή επιλογή.

Ιδιαίτερα οι νεότεροι δεν χρειάζονται χειραγώγηση ούτε ηθικολογικές απαγορεύσεις· χρειάζονται παιδεία, σταθερά πρότυπα και τα εφόδια που θα τους επιτρέψουν να ξεχωρίζουν το αυθεντικό από το κατασκευασμένο, την ψυχαγωγία από την πνευματική αποχαύνωση και την αυτοεκτίμηση από τη ματαιόδοξη αυτοπροβολή.

Γιατί το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ότι το ευτελές υπάρχει.

Υπήρχε πάντοτε.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν το συνηθίζουμε τόσο, ώστε παύουμε να το αναγνωρίζουμε ως ευτελές — και ακόμη περισσότερο όταν το αφήνουμε να καθορίζει τα πρότυπα, τις επιθυμίες και, τελικά, τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον άνθρωπο.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους