Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Δεν αρκεί να γράψεις πολλά- Πρέπει να δημιουργήσεις κόσμο Μέρος τέταρτο Υπάρχει ένα σημείο πέρα από το οποίο ο κριτικός δεν δικαιούται πλέον να θαυμάζει.

Οφείλει να αποφασίσει.

Και η απόφαση γίνεται δυσκολότερη όταν απέναντί του δεν βρίσκεται ένα βιβλίο, ούτε μία ποιητική συλλογή, ούτε καν μία συνηθισμένη συγγραφική διαδρομή, αλλά ένα έργο τόσο εκτεταμένο, ώστε η πρώτη του εντύπωση κινδυνεύει να γίνει και η πρώτη του παγίδα.

Διότι το μέγεθος εντυπωσιάζει.

Η λογοτεχνία όμως δεν στεφανώνει μεγέθη.

Στεφανώνει αναγκαιότητες.

Το μεγάλο ερώτημα επομένως για τον Βασίλη Κ. Παππά δεν είναι πόσο έγραψε.

Είναι εάν μέσα από αυτή την τεράστια συγγραφική επικράτεια αναδύεται κάτι που η νεοελληνική ποίηση δεν διέθετε με τον ίδιο τρόπο πριν από αυτόν.

Εάν υπάρχει, δηλαδή, λόγος να τον θυμάται η γραμματεία όχι ως φαινόμενο παραγωγικότητας αλλά ως διακριτή ποιητική συνείδηση.

Εδώ ακριβώς αρχίζει η πραγματική κρίση.

Δεν αρκεί να γράψεις πολλά — πρέπει να δημιουργήσεις κόσμο Οι ποιητές που παραμένουν δεν μας κληροδοτούν απλώς ποιήματα.

Μας κληροδοτούν έναν τρόπο να βλέπουμε.

Μετά τον μεγάλο ποιητή, κάτι μέσα στη γλώσσα έχει μετακινηθεί, έστω ελάχιστα.

Μια λέξη ακούγεται διαφορετικά.

Ένας τόπος αποκτά δεύτερη σημασία.

Ο έρωτας φωτίζεται από άλλη γωνία. Η Ιστορία αποκτά ανθρώπινο πρόσωπο.

Ο θάνατος παίρνει καινούργια σκιά.

Επομένως, για να κριθεί ο Παππάς αυστηρά, πρέπει να τεθεί το ερώτημα: δημιούργησε κόσμο; Η δική μου ανάγνωση με οδηγεί να πω ότι επιχείρησε κάτι εξαιρετικά φιλόδοξο: να μετατρέψει ολόκληρη τη βιογραφική, ιστορική, εθνική, οικογενειακή, θρησκευτική και ερωτική εμπειρία σε μία μεγάλη ποιητική γεωγραφία.

Δεν χωρίζει εύκολα τα πράγματα.

Για εκείνον ο άνθρωπος που αγαπά είναι ο ίδιος άνθρωπος που θυμάται.

Εκείνος που θυμάται είναι ο ίδιος που πονά για την Ιστορία.

Εκείνος που πονά για την Ιστορία επιστρέφει στη μάνα.

Από τη μάνα επιστρέφει στην πατρίδα.

Από την πατρίδα στον Θεό.

Και από τον Θεό πάλι στον άνθρωπο.

Ένας κύκλος.

Όχι ευθύγραμμη πορεία.

Αυτός ο κυκλικός χαρακτήρας είναι θεμελιώδης για την κατανόηση του έργου.

Το «εγώ» που επιδιώκει να γίνει «εμείς» Ένα από τα δυσκολότερα κατορθώματα στην ποίηση είναι η μεταμόρφωση της προσωπικής εμπειρίας σε συλλογική.

Το προσωπικό τραύμα από μόνο του δεν δημιουργεί μεγάλη ποίηση.

Ούτε η προσωπική συγκίνηση.

Ούτε ακόμη η μεγάλη προσωπική περιπέτεια.

Χρειάζεται η μυστική μεταστοιχείωση κατά την οποία ο αναγνώστης εισέρχεται στον ξένο πόνο και αναγνωρίζει εκεί τον δικό του. Στον Παππά αυτή η προσπάθεια είναι επίμονη.

Το «εγώ» του δεν επιθυμεί να μείνει μόνο.

Αναζητεί συνεχώς ένα «εμείς». Και αυτό το «εμείς» δεν είναι πάντοτε εθνικό.

Είναι κάποτε οικογενειακό.

Κάποτε κοινωνικό.

Κάποτε ιστορικό.

Και στις καλύτερες στιγμές του γίνεται απλώς ανθρώπινο.

Εκεί ακριβώς το έργο υπερβαίνει τα σύνορα του δημιουργού του.

Διότι η μεγάλη ποίηση αρχίζει όταν ο ξένος νεκρός μάς θυμίζει τον δικό μας νεκρό.

Όταν η ξένη μάνα αποκτά τα μάτια της δικής μας μάνας.

Όταν η ξενιτιά ενός άλλου ξυπνά μέσα μας οποιαδήποτε απώλεια τόπου έχουμε γνωρίσει.

Τότε η βιογραφία μετατρέπεται σε τέχνη.

Η επικίνδυνη αφθονία Ωστόσο, το ισχυρότερο γνώρισμα του Παππά είναι ταυτόχρονα και ο μεγαλύτερος κριτικός του κίνδυνος: η αφθονία.

Η ακατάπαυστη δημιουργία μπορεί να οικοδομήσει ήπειρο.

Μπορεί όμως και να κρύψει τις κορυφές της.

Όταν ένας δημιουργός αφήνει πίσω του ένα τόσο εκτεταμένο σώμα γραφής, η μελλοντική φιλολογία αποκτά τεράστια ευθύνη.

Θα πρέπει να διακρίνει.

Να συγκρίνει.

Να απομονώσει.

Να ανθολογήσει.

Να αναδείξει τους μεγάλους εσωτερικούς άξονες.

Να ξεχωρίσει το περιστασιακό από το διαρκές, τη μαρτυρία από την υψηλή ποιητική συμπύκνωση, την ιστορική καταγραφή από τη στιγμή όπου η Ιστορία μεταμορφώνεται πραγματικά σε τέχνη.

Αυτό δεν αποτελεί υποτίμηση.

Αποτελεί ακριβώς το αντίθετο.

Μόνον ένα έργο που αξιώνει διάρκεια δικαιούται τόσο αυστηρή μεταχείριση.

Ο χρόνος είναι ο μεγαλύτερος ανθολόγος.

Δεν διασώζει τα πάντα.

Επιλέγει ανελέητα.

Και συνήθως δεν επιλέγει όσα περισσότερο θαύμαζε η εποχή τους.

Επιλέγει όσα εξακολουθούν να χρειάζονται οι επόμενες εποχές.

Η θέση απέναντι στην παράδοση Θα ήταν επίσης επιπόλαιο να αναζητήσουμε έναν νέο Όμηρο, έναν νέο Σολωμό, έναν νέο Παλαμά, έναν νέο Καβάφη, έναν νέο Σεφέρη ή έναν νέο Ελύτη.

Η λογοτεχνία δεν παράγει αντίγραφα.

Και όταν παράγει, τα ξεχνά.

Ο δημιουργός δικαιώνεται όταν παύει να χρειάζεται το όνομα κάποιου προηγουμένου για να εξηγηθεί.

Οι συγκρίσεις μπορεί να αποτελούν χρήσιμα σκαλοπάτια της κριτικής.

Δεν μπορούν όμως να αποτελέσουν τον τελικό της προορισμό.

Εάν ο Παππάς πρόκειται να διεκδικήσει ουσιαστική θέση στη νεοελληνική γραμματεία, δεν θα τη διεκδικήσει επειδή «μοιάζει» με κάποιον μεγάλο.

Θα τη διεκδικήσει μόνο εάν στο τέλος μπορέσουμε να πούμε: μοιάζει με τον εαυτό του.

Αυτή είναι μία από τις υψηλότερες διακρίσεις που μπορεί να απονείμει η κριτική.

Να διαβάζεις ανυπόγραφο έναν στίχο και να υποψιάζεσαι τον δημιουργό.

Τότε έχει γεννηθεί φωνή.

Το έργο ως αρχιπέλαγος Θα παρομοίαζα, τελικά, το συνολικό έργο του Παππά όχι με ένα βουνό αλλά με αρχιπέλαγος. Το βουνό το βλέπεις σχεδόν ολόκληρο από μακριά. Το αρχιπέλαγος όχι. Πρ

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους