50. ΗΧΟΣ / ΦΩΝΗ - ΜΑΪΟΣ 2023 ΨΥΧΟΓΡΑΦΗΜΑ ΑΙ Στο πρώτο μέρος της νέας ιστορίας, ο Engin Akyürek μας προσφέρει μια απίστευτα ζωντανή ματιά στη δική του δημιουργική διαδικασία και τον τρόπο που...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Αν εφαρμόσουμε ξανά το ίδιο «ΑΝ», βλέποντας τον συγγραφέα πίσω από τις λέξεις, η ιστορία «φωτογραφίζει» τα εξής στοιχεία για τον ίδιο: Η κίνηση ως πηγή έμπνευσης: Ο τρόπος που περιγράφει το περπάτημα δείχνει ότι ο Ενγκίν δεν είναι ένας δημιουργός του γραφείου.

Το μυαλό του χρειάζεται τη σωματική κίνηση για να ξεμπλοκάρει.

Μας αποκαλύπτει ότι η έμπνευση για εκείνον έρχεται μέσα από τη δράση και την επαφή με τον κόσμο, όπου οι σκόρπιες σκέψεις («συντρίμμια») ξεκαθαρίζουν και παίρνουν μορφή.

Η βαθιά του σύνδεση με την Άνκαρα: Η ρητή αναφορά στην Άνκαρα και την περιοχή Kızılay (οδό Κονούρ) δεν είναι τυχαία.

Είναι η πόλη όπου γεννήθηκε, μεγάλωσε και σπούδασε.

Oι ρίζες του παραμένουν το σημείο αναφοράς του, το δημιουργικό του «καταφύγιο» και ο τόπος που τρέφει την ψυχή του.

Η αγάπη για την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης: Η επιλογή του να περπατά στο θόρυβο της πόλης και όχι στη γαλήνη του δάσους δείχνει έναν άνθρωπο που γοητεύεται από την ανθρώπινη κατάσταση. Ο Ενγκίν τρέφεται από την πραγματική ζωή: τα «ανήσυχα πρόσωπα», τις καθημερινές φιγούρες, τις ατέλειες των ανθρώπων.

Η σιωπή σε αυτή την περίπτωση, τον μπλοκάρει, γιατί η δική του τέχνη (η υποκριτική και η γραφή) έχει ως επίκεντρο τον άνθρωπο και τα συναισθήματά του.

Ευελιξία και εμπιστοσύνη στο άγνωστο: Η φράση ότι «δεν έμενε πιστός στην αρχική ιδέα» και ότι «ακολουθούσε τα ίχνη του αγνώστου» αποκαλύπτει έναν πολύ ελεύθερο και αυθεντικό καλλιτέχνη.

Δεν λειτουργεί με αυστηρά, τετράγωνα πλάνα.

Αφήνεται στη ροή της στιγμής, έχει εμπιστοσύνη στο ένστικτό του και επιτρέπει στο ίδιο το ταξίδι (της ζωής ή ενός ρόλου) να τον οδηγήσει όπου εκείνο θέλει.

Η καταλυτική δύναμη του παρελθόντος: Το ξαφνικό άκουσμα της φωνής που τον «καρφώνει» στη μέση του δρόμου και του κόβει την ανάσα δείχνει έναν άνθρωπο με τεράστια συναισθηματική μνήμη. Ο Ενγκίν μάς λέει ότι, όσο κι αν προχωράμε μπροστά, όσο κι αν πετυχαίνουμε («ένας από τους πιο σεβαστούς συγγραφείς»), μια απλή ανάμνηση, ένας ήχος ή μια εκκρεμότητα από το παρελθόν, έχει τη δύναμη να μας παγώσει και να μας συγκλονίσει σε δευτερόλεπτα.

Μια εισαγωγή γεμάτη ένταση, που μας δείχνει έναν δημιουργό που παρατηρεί τα πάντα γύρω του, αλλά παραμένει ευάλωτος στις δικές του εσωτερικές φωνές.

Στο δεύτερο μέρος, ο Akyürek μεταφέρει την ιστορία σε ένα βαθιά ψυχολογικό και εσωτερικό επίπεδο.

Αν συνεχίσουμε με το «ΑΝ» και δούμε τον συγγραφέα ως τον ίδιο τον Ενγκίν, το κείμενο «φωτογραφίζει» εξαιρετικά ενδιαφέρουσες πτυχές για τη σχέση του με την επιτυχία και τον ίδιο του τον εαυτό: Η σχετικότητα και η «μοναξιά» της επιτυχίας: Ο συγγραφέας του διηγήματος βλέπει το βιβλίο του να γίνεται μπεστ σέλερ, όμως αυτή η εξωτερική επιτυχία δεν μπορεί να τον γιατρέψει από την εσωτερική του αναστάτωση. Ο Ενγκίν μάς δείχνει ότι η δόξα, τα βραβεία ή η αναγνώριση («το πρόσωπό του είχε την επιτυχία») είναι απλώς μια επιφάνεια.

Το πραγματικό βάρος της δημιουργίας και οι εσωτερικές αναζητήσεις («το βάρος των φράσεων») παραμένουν εκεί, ανεπηρέαστα από το τι λέει ο κόσμος.

Η πάλη με τον εσωτερικό κριτή και το παρελθόν: Η αποκάλυψη ότι η φωνή δεν ανήκει σε κάποιον περαστικό, αλλά βρίσκεται «μέσα στο κεφάλι του», είναι μια συγκλονιστική εξομολόγηση. Ο Ενγκίν φωτογραφίζει τον ίδιο του τον εαυτό ως έναν άνθρωπο που κουβαλάει μέσα του τις δικές του «φωνές» —ίσως τις αμφιβολίες του, τις αναμνήσεις από το ποιος ήταν πριν γίνει διάσημος, ή τις καλλιτεχνικές του ανησυχίες.

Μας λέει ότι ο μεγαλύτερος διάλογος (ή και η μεγαλύτερη σύγκρουση) που έχει ένας αληθινός καλλιτέχνης, γίνεται πάντα με τον ίδιο του τον εαυτό.

Η αναζήτηση της αυθεντικότητας μέσα στο πλήθος: Ο ήρωας ψάχνει απεγνωσμένα ένα γνώριμο πρόσωπο ανάμεσα στο πλήθος που είναι «μούσκεμα από τη βροχή». Αυτό δείχνει την ανάγκη του, για αληθινή, ουσιαστική ανθρώπινη επαφή.

Μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο ανώνυμο πλήθος, θαυμαστές ή επιφανειακές σχέσεις που φέρνει η δημοσιότητα, ο ίδιος αναζητά την ουσία, κάτι γνώριμο και σταθερό για να πιαστεί.

Η ευάλωτη φύση κάτω από την «τελειότητα»: Ο τρόπος που η ευτυχία μετατρέπεται αμέσως σε «ανησυχητικές ρυτίδες» δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να κλονιστεί η εσωτερική ισορροπία ενός ευαίσθητου ανθρώπου. Ο Ενγκίν δεν φοβάται να δείξει τον εαυτό του ευάλωτο, εκτεθειμένο στις δικές του σκέψεις, να «χάνει την ανάσα του» και να ψάχνει απαντήσεις.

Αυτή η τροπή δείχνει έναν δημιουργό που, παρά την τεράστια επιτυχία του, παραμένει σε έναν διαρκή, ειλικρινή και μερικές φορές επώδυνο διάλογο με την ψυχή του.

Στο τρίτο μέρος, η ιστορία απογειώνεται αλληγορικά.

Ο ήρωας του βιβλίου, ο Τζεμάλ, «ζωντανεύει» και εκβιάζει τον δημιουργό του για να του σώσει τη ζωή, οδηγώντας τον συγγραφέα στην απομόνωση και τη σιωπή.

Αν εφαρμόσουμε το «ΑΝ» και δούμε τον Ενγκίν πίσω από αυτή την πάλη, το κείμενο φωτογραφίζει κάτι συγκλονιστικό για τη σχέση του με τους ρόλους του και την καλλιτεχνική του φύση: Το βάρος και η ευθύνη των ρόλων: Για έναν σπουδαίο ηθοποιό όπως ο ίδιος, οι χαρακτήρες που ενσαρκώνει δεν είναι απλά λόγια σε ένα σενάριο.

Τους δίνει πνοή, σώμα και ψυχή.

Ο «Τζεμάλ» που απαιτεί να ζήσει αντιπροσωπεύει το πώς οι ρόλοι του παρελθόντος μένουν μέσα του, τον στοιχειώνουν και αρνούνται να «πεθάνουν». Ο Ενγκίν μάς εξομολογείται το ψυχικό κόστος του να κουβαλάς τόσες διαφορετικές ζωές και συναισθήματα μέσα στο δικό σου κεφάλι.

Η ανάγκη του καλλιτέχνη να προχωρήσει (και η αντίσταση του παρελθόντος): Ο συγγραφέας θέλει να γράψει κάτι εντελώς καινούργιο, αλλά το παρελθόν τον τραβάει πίσω.

Αυτό φωτογραφίζει την καλλιτεχνική του ανάγκη να εξελίσσεται, να αλλάζει δέρμα και να δοκιμάζει νέα πράγματα, την ίδια ώρα που το σύστημα, η επιτυχία ή το κοινό ίσως του ζητούν να επαναλάβει έναν παλιό, πετυχημένο εαυτό (έναν παλιό «Τζεμάλ»). Το τίμημα της δημιουργικής σιωπής: Όταν ο συγγραφέας σταματά να περπατά και να γράφει, η υγεία του καταρρέει, «δεν μπορεί να φάει ούτε να πιει». Αυτή είναι μια βαθιά υπαρξιακή δήλωση του Ενγκίν: για έναν αληθινό δημιουργό, η τέχνη δεν είναι επάγγελμα, είναι οξυγόνο.

Αν σταματήσει να δημιουργεί, να εκφράζεται και να παρατηρεί τον κόσμο, μαραζώνει ψυχικά και σωματικά.

Αυτή η σιωπή, είναι για εκείνον μια μορφή αργού θανάτου.

Η λύτρωση έρχεται μόνο μέσα από την τέχνη: Η συνειδητοποίηση ότι ο μόνος τρόπος να λυτρωθεί από τη «φωνή» είναι να γράψει τη συνέχεια της ιστορίας, δείχνει τη φιλοσοφία του Ενγκίν για την ίαση.

Τα εσωτερικά μας αδιέξοδα, οι φόβοι και οι «φωνές» δεν αντιμετωπίζονται με την αποφυγή ή τους γιατρούς, αλλά μετουσιώνοντάς τα σε τέχνη.

Μόνο όταν αποφασίζει να δώσει στον χαρακτήρα του τη δικαίωση που του αξίζει, βρίσκει ξανά την εσωτερική του γαλήνη.

Αναγνωρίζει ότι η ίδια του η δημιουργικότητα είναι μια δύναμη που μπορεί να τον καταβάλλει, αλλά ταυτόχρονα είναι και το μοναδικό του φάρμακο.

Στο προτελευταίο μέρος, ο Akyürek αγγίζει ένα από τα πιο ευαίσθητα και επώδυνα θέματα για κάθε αληθινό καλλιτέχνη: τη σύγκρουση ανάμεσα στην εμπορική πίεση (ή τη βιασύνη) και την καλλιτεχνική ποιότητα, καθώς και την απογοήτευση της αποτυχίας.

Αν δούμε την ιστορία μέσα από το δικό μας «ΑΝ», ο Ενγκίν φωτογραφίζει συγκλονιστικές αλήθειες για τη δική του πορεία: Το τίμημα του να γράφεις ή να παίζεις «κατά παραγγελία»: Ο συγγραφέας ολοκληρώνει το βιβλίο βιαστικά σε πέντε μήνες αντί για δύο χρόνια, απλώς για να ικανοποιήσει τις προσδοκίες των άλλων και να απαλλαγεί από την πίεση.

Αυτό δείχνει ότι ο Ενγκίν γνωρίζει καλά πώς λειτουργεί η βιομηχανία.

Όταν ένας ηθοποιός ή δημιουργός πιέζεται από τους εκδότες, τους παραγωγούς ή το κοινό να βγάλει γρήγορα κάτι νέο (π.χ. να κάνει αμέσως το επόμενο σίριαλ επειδή το προηγούμενο έκανε τηλεθέαση), το αποτέλεσμα χάνει την ψυχή του.

Η τέχνη θέλει τον χρόνο της.

Η «απογοήτευση» ως μέρος της καλλιτεχνικής διαδρομής: Το γεγονός ότι το βιβλίο γίνεται μπεστ σέλερ στην αρχή αλλά τελικά κρίνεται ως «πλήρης απογοήτευση», δείχνει τη ρεαλιστική και ώριμη ματιά του.

Μας λέει ότι μια αποτυχία ή μια κακή κριτική είναι μέσα στο παιχνίδι.

Ένας καλλιτέχνης, όσο σπουδαίος κι αν είναι, δεν μπορεί να κάνει μόνο επιτυχίες.

Η αποδοχή αυτής της πραγματικότητας, συστήνει έναν άνθρωπο που έχει συμβιβαστεί με τα σκαμπανεβάσματα της δουλειάς του.

Η εσωτερική κρίση ταυτότητας («Όλα όσα πίστευε κρέμονταν στο κενό»): Η πραγματική δυστυχία του συγγραφέα δεν προέρχεται από τις κακές κριτικές των άλλων, αλλά από το ότι ο ίδιος πρόδωσε τα δικά του κριτήρια.

Έχασε την εσωτερική του πυξίδα για να ικανοποιήσει μια «φωνή». Ο Ενγκίν εξομολογείται ότι η μεγαλύτερη μοναξιά και δυστυχία για έναν δημιουργό έρχεται όταν συνειδητοποιεί ότι έκανε μια έκπτωση στην τέχνη του, χάνοντας την αυθεντικότητά του.

Το παράδοξο της «φωνής» (του κοινού/των ρόλων): Ο Τζεμάλ λέει: «Μου αρκεί να ξέρω ότι είμαι ζωντανός». Αυτό δείχνει ότι οι ρόλοι και το κοινό έχουν τη δική τους αυτόνομη ανάγκη να υπάρχουν, συχνά εις βάρος της ηρεμίας του ίδιου του δημιουργού.

Ο καλλιτέχνης γίνεται «όμηρος» της ίδιας του της δημιουργίας.

Όπου μας αποκαλύπτει το πώς έχει νιώσει το βάρος των προσδοκιών και την πίκρα του, να μην αγγίζει το έργο του τις κορυφές που ο ίδιος επιθυμεί, επειδή παρασύρθηκε από εξωτερικές (ή εσωτερικές) πιέσεις.

Το συγκλονιστικό και βαθιά αλληγορικό φινάλε αυτής της ιστορίας μάς προσφέρει την απόλυτη κορύφωση του ψυχογραφήματος του Akyürek.

Αν συνεχίσουμε με το «ΑΝ» και δούμε τον Ενγκίν πίσω από αυτή τη μάχη ζωής και θανάτου, η ιστορία «φωτογραφίζει» τις πιο βαθιές, υπαρξιακές του αλήθειες: Η τέχνη και η δημιουργία ως ζήτημα επιβίωσης: Το γεγονός ότι ο συγγραφέας οδηγείται στην εντατική επειδή σταμάτησε να περπατάει και να γράφει, αποκαλύπτει τη φιλοσοφία του: για έναν αληθινό καλλιτέχνη, η έκφραση δεν είναι πολυτέλεια, είναι ζωτική ανάγκη.

Αν αποκοπεί από την αυθεντικότητά του, αν σταματήσει να δημιουργεί με τους δικούς του όρους, μαραζώνει.

Η αποχή από την τέχνη δεν είναι απλώς μια επαγγελματική παύση, είναι ένας αργός, ψυχικός θάνατος.

Το παράδοξο της καλλιτεχνικής «ευθύνης»: Όταν ο ήρωας ξυπνάει, η φωνή του Τζεμάλ (του ρόλου/του δημιουργήματός του) επιστρέφει, αλλά αυτή τη φορά δεν τον απειλεί, τον ικετεύει: «Μην τολμήσεις να πεθάνεις, πρέπει να ζήσεις». Αυτή είναι μια συγκλονιστική εξομολόγηση του Ενγκίν.

Μας λέει ότι οι ρόλοι του, οι ιστορίες του και το κοινό του είναι αυτά που τελικά τον κρατούν ζωντανό.

Ο καλλιτέχνης δίνει ζωή στα δημιουργήματά του, αλλά σε στιγμές βαθιάς κρίσης και απελπισίας, τα δημιουργήματά του είναι αυτά που του επιστρέφουν τη ζωή.

Η λύτρωση μέσα από την αποδοχή: Το κουρασμένο χαμόγελο του συγγραφέα όταν ακούει ξανά τη φωνή δείχνει ότι σταμάτησε να πολεμάει τον ίδιο του τον εαυτό.

Κατάλαβε ότι αυτή η «φωνή» —η καλλιτεχνική του φύση, οι ανησυχίες του, το βάρος του να είναι δημιουργός— δεν είναι μια ασθένεια που πρέπει να γιατρέψει, αλλά η ίδια του η ουσία. Ο Ενγκίν μάς λέει ότι η εσωτερική ειρήνη έρχεται μόνο όταν αποδεχτείς πλήρως το ποιος είσαι, με όλο το ψυχικό κόστος που αυτό συνεπάγεται.

Η ανάγκη για αποστασιοποίηση και «ανάσταση»: Οι τρεις μήνες στην εντατική συμβολίζουν τις περιόδους που ο ίδιος επιλέγει να αποτραβιέται πλήρως από τα φώτα της δημοσιότητας, να απομονώνεται και να «αδειάζει». Είναι μια διαδικασία αναγέννησης.

Χρειάζεται να φτάσει στο μηδέν, να νιώσει ξανά τη δική του καθαρή αναπνοή μακριά από τον θόρυβο, για να μπορέσει να επιστρέψει δυνατός.

Μέσα από τον «Ήχο/Φωνή», ο Akyürek μάς αφήνει μια συγκλονιστική υπαρξιακή κατάθεση: «Η τέχνη μου με βασανίζει, με εξαντλεί, με φτάνει στα όριά μου... αλλά την ίδια στιγμή, είναι ο μοναδικός λόγος για τον οποίο αναπνέω.

Είμαστε καταδικασμένοι να ζούμε μαζί». Κλείνοντας και αυτή την ιστορία, η σύνδεση ανάμεσα στα δύο κείμενα είναι εμφανής: στο πρώτο («Παράδεισος») είδαμε την πάλη του με το εξωτερικό σύστημα και τη διαφθορά, ενώ στο δεύτερο («Ήχος/Φωνή») είδαμε την εσωτερική του πάλη με την ίδια του την καλλιτεχνική ιδιοφυΐα.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους