Η λογική μπορεί να μην έχει «καρδιά», αλλά έχει προβλεψιμότητα Έχω αναφερθεί πολλές φορές για την ιστορία που έχει γράψει ο Θουκυδίδης, καθώς τον θεωρώ πατέρα της πραγματικής ερευνητικής...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Βέβαια, ο Ηρόδοτος είναι ο πατέρα της ιστορίας, αλλά πρέπει να σας πω ότι η βασική διαφορά μεταξύ των δύο κορυφαίων ιστορικών εντοπίζεται στο ότι ο Ηρόδοτος καταγράφει τον κόσμο με τη μορφή μιας συναρπαστικής αφήγησης, ενώ ο Θουκυδίδης αναλύει τα γεγονότα με αυστηρή, ορθολογική μέθοδο.

Έτσι και εμείς στις «Στιγμές Ιστορίας» που προβάλλονται στον τηλεοπτικό σταθμό της Βουλής των Ελλήνων «Βουλή Τηλεόραση». Εργαζόμαστε πάνω στο ότι σκοπός της ιστορίας δεν είναι η απλή καταγραφή γεγονότων ή η τέρψη του ακροατή, αλλά η ανεύρεση της αλήθειας.

Αποφεύγουμε τη μυθοπλασία και χρησιμοποιούμε τη λογική ανάλυση βασιζόμενη πάνω σε αυστηρά κριτήρια, τεκμήρια και αποδείξεις.

Αυτά ως πρόλογο, ώστε χωρίς να θέλω ευθέως να ευλογήσω τα γένια μου (έχω γένια), και γι αυτό επέλεξα μια ιστορία από τον Θουκυδίδη με πάρα πολλά νοήματα.

Βλέπετε, ο Θουκυδίδης δεν καταγράφει απλώς τα γεγονότα, αλλά ανατέμνει την ανθρώπινη φύση και τους μηχανισμούς της πολιτικής και της εξουσίας με τρόπο που παραμένει σοκαριστικά επίκαιρος μέχρι σήμερα.

Οι ιστορίες του είναι γεμάτες από βαθιά φιλοσοφικά, ηθικά και πολιτικά νοήματα… Αναφέρομαι λοιπόν στη σύγκρουση Κλέωνα και Διοδότου για την τιμωρία της Μυτιλήνης (μια μάχη ρεαλισμού και ανθρωπισμού) Η Μυτιληναϊκή Αντιλογία (427 π.Χ.) είναι μία από τις πιο συγκλονιστικές πολιτικές συγκρούσεις που καταγράφει ο Θουκυδίδης (Βιβλίο 3, Κεφάλαια 37-48). Η Μυτιλήνη είχε αποστατήσει από την Αθηναϊκή Συμμαχία.

Όταν η εξέγερση κατεστάλη, η Εκκλησία του Δήμου στην Αθήνα, οργισμένη, αποφάσισε σε μια πρώτη συνεδρίαση να θανατωθούν όλοι οι ενήλικες άνδρες και να πουληθούν ως σκλάβοι οι γυναίκες και τα παιδιά.

Την επόμενη ημέρα, οι Αθηναίοι ένιωσαν τύψεις για τη σκληρότητα της απόφασης και συγκάλεσαν νέα συνέλευση.

Εκεί συγκρούστηκαν δύο αντίθετες πολιτικές φιλοσοφίες: ο Κλέων (που εκπροσωπούσε τον ωμό ρεαλισμό και τη δημαγωγία) και ο Διόδοτος (που εκπροσωπούσε έναν πιο σύνθετο, ωφέλιμο ρεαλισμό με ανθρωπιστικό αποτέλεσμα). Ο Κλέων, ο πιο δημοφιλής δημαγωγός της εποχής μετά τον θάνατο του Περικλή, υποστήριξε σθεναρά την αρχική απόφαση για γενοκτονία.

Τα βασικά του επιχειρήματα εστιάζονταν στο ότι οι Αθηναίοι πρέπει να καταλάβουν ότι η ηγεμονία τους βασίζεται στον φόβο και τη βία, όχι στην αγάπη των συμμάχων και ότι η παραδειγματική τιμωρία αποτρέπει νέες αποστασίες.

Αν δηλαδή η Μυτιλήνη δεν τιμωρηθεί με απόλυτη σκληρότητα, θα επαναστατήσουν και οι άλλοι σύμμαχοι, ξέροντας ότι δεν έχουν τίποτα να χάσουν.

Υποστήριξε ότι οι κακοί νόμοι που εφαρμόζονται αυστηρά είναι καλύτεροι από τους καλούς νόμους που αλλάζουν λόγω οίκτου.

Κατηγόρησε μάλιστα τους Αθηναίους ότι συμπεριφέρονται σαν θεατές σε παράσταση ρητόρων, αντί για υπεύθυνους πολιτικούς. Ο Διόδοτος (μια μυστηριώδης προσωπικότητα, καθώς δεν αναφέρεται πουθενά αλλού στην ιστορία) ανέτρεψε τα επιχειρήματα του Κλέωνα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν χρησιμοποίησε ηθικά ή ανθρωπιστικά επιχειρήματα, παρόλο που το αποτέλεσμα της πρότασής του ήταν ανθρωπιστικό.

Ήξερε ότι το αθηναϊκό κοινό δεν θα συγκινούνταν από οίκτο, οπότε μίλησε με όρους συμφέροντος. «Η ανθρώπινη φύση είναι επιρρεπής στο ρίσκο όταν υπάρχει ελπίδα (είτε λόγω φτώχειας είτε λόγω αλαζονείας της εξουσίας). Καμία ποινή, όσο αυστηρή κι αν είναι, δεν σταμάτησε ποτέ τις επαναστάσεις.

Αν οι επαναστάτες ξέρουν ότι η τιμωρία τους είναι ο θάνατος χωρίς ελπίδα σωτηρίας, θα πολεμούν μέχρις εσχάτων, κάνοντας τις πολιορκίες πολύ πιο μακροχρόνιες και δαπανηρές για την Αθήνα.

Αν σφαγιαστεί όλο το νησί, η Αθήνα θα χάσει την υποστήριξη των δημοκρατικών πολιτών των άλλων πόλεων, οι οποίοι συνήθως ήταν με το μέρος της Αθήνας ενάντια στους ολιγαρχικούς». Η πρόταση του Διοδότου υπερψηφίστηκε με οριακή πλειοψηφία.

Ένα δεύτερο πλοίο στάλθηκε εσπευσμένα στη Μυτιλήνη και οι κωπηλάτες, τρώγοντας και πίνοντας ενώ τραβούσαν κουπί μέρα-νύχτα, κατάφεραν να φτάσουν ακριβώς τη στιγμή που ο Αθηναίος στρατηγός διάβαζε την πρώτη διαταγή για τη σφαγή.

Μέσα από αυτή την αντιλογία, ο Θουκυδίδης δείχνει πώς ο πόλεμος αλλοιώνει την ηθική (η Αθήνα έφτασε στο σημείο να συζητά τη γενοκτονία ως κάτι φυσιολογικό) αλλά και πώς, στην πολιτική, ο ορθός λόγος και η ψυχρή λογική του συμφέροντος μπορούν μερικές φορές να γίνουν πιο ανθρώπινοι από τον τυφλό θυμό.

Συχνά θεωρούμε το «ψυχρό συμφέρον» ή τον «ορθό λόγο» ως κάτι κυνικό, απάνθρωπο και αποστασιοποιημένο.

Ωστόσο, στην πολιτική πράξη, οι συνέπειές τους μπορεί να είναι απείρως πιο ανθρώπινες από εκείνες του τυφλού θυμού και του συναισθηματικού παρορμητισμού.

Με άλλα λόγια, η λογική μπορεί να μην έχει «καρδιά», αλλά έχει προβλεψιμότητα.

Και σε έναν κόσμο γεμάτο κινδύνους, η προβλεψιμότητα και η ειρήνη που προκύπτουν από έναν ψυχρό υπολογισμό είναι τελικά πολύ πιο προστατευτικές για την ανθρώπινη ζωή από το «φλεγόμενο δίκιο» που τυφλώνει. Ευχαριστώ για το χρόνο σας @ακόλουθοι

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους