«Ο χαρακτήρας του ανθρώπου είναι ο θεός του πεπρωμένου του.» Ηράκλειτος Υπάρχουν λόγια που γράφτηκαν για να εισέλθουν σιωπηλά μέσα στον άνθρωπο και να αφυπνίσουν κάτι που ήδη κοιμάται βαθιά στην ψυχή...
«Ο χαρακτήρας του ανθρώπου είναι ο θεός του πεπρωμένου του.» Ηράκλειτος Υπάρχουν λόγια που γράφτηκαν για να εισέλθουν σιωπηλά μέσα στον άνθρωπο και να αφυπνίσουν κάτι που ήδη κοιμάται βαθιά στην ψυχή του.
Το γνωμικό του Ηράκλειτου είναι ένα από αυτά.
Μιλά για τον χαρακτήρα ως σύνολο συνηθειών, ιδιοτήτων ή συμπεριφορών και για εκείνη τη μυστική εσωτερική ποιότητα που, αθέατη πίσω από τις πράξεις, υφαίνει αργά και αδιάκοπα τον ιστό της μοίρας.
Ο άνθρωπος συχνά φαντάζεται το πεπρωμένο ως μια εξωτερική δύναμη, ως έναν αόρατο νόμο που έρχεται από ψηλά και χαράζει την πορεία του χωρίς τη συγκατάθεσή του. Ο Ηράκλειτος, όμως, στρέφει το βλέμμα προς τα μέσα και αποκαλύπτει ένα πιο βαθύ μυστήριο: ο θεός που κυβερνά τη μοίρα σου δεν βρίσκεται έξω από εσένα, κατοικεί μέσα σου.
Ο χαρακτήρας είναι το αόρατο καλούπι μέσα στο οποίο χύνεται η ζωή.
Οι ίδιες καταστάσεις μπορούν να εμφανιστούν μπροστά σε δύο ανθρώπους και να γεννήσουν δύο εντελώς διαφορετικές μοίρες, επειδή άλλαξε το εσωτερικό βλέμμα εκείνου που τον αντικρίζει.
Ο ένας βλέπει την πληγή και γίνεται πικρία, ο άλλος βλέπει την ίδια πληγή και γίνεται σοφία.
Ο ένας συναντά την απώλεια και καταρρέει, ο άλλος εισέρχεται μέσα από αυτήν σε έναν βαθύτερο εαυτό.
Το γεγονός είναι κοινό, το πεπρωμένο που γεννιέται από αυτό δεν είναι.
Ανάμεσα στο γεγονός και στη μοίρα παρεμβάλλεται ο χαρακτήρας.
Και εδώ βρίσκεται το ερμητικό μυστήριο.
Το ορατό είναι η σκιά του αόρατου.
Ο άνθρωπος, χωρίς να το αντιλαμβάνεται, βαδίζει μέσα στη ζωή μεταφέροντας μαζί του έναν εσωτερικό νόμο.
Οι φόβοι του αναζητούν γεγονότα που θα τους επιβεβαιώσουν, οι επιθυμίες του δημιουργούν δρόμους, οι πεποιθήσεις του επιλέγουν τι θα δει και τι θα αγνοήσει, ενώ οι επαναλαμβανόμενες πράξεις του σφυρηλατούν σιγά-σιγά έναν χαρακτήρα που μοιάζει πλέον με μοίρα.
Έτσι, αυτό που ο άνθρωπος ονομάζει «τύχη» μπορεί πολλές φορές να είναι η αθέατη συνέπεια εκείνων που επί χρόνια σκέφτηκε, φοβήθηκε, επιθύμησε και επέλεξε.
Ο χαρακτήρας, επομένως, δεν είναι κάτι στατικό.
Είναι μια δύναμη που χτίζεται.
Κάθε σκέψη αφήνει ένα ίχνος, κάθε πράξη χαράζει μια γραμμή, κάθε επιλογή επαναλαμβανόμενη γίνεται συνήθεια, κάθε συνήθεια γίνεται ποιότητα της ψυχής και, τελικά, η ποιότητα της ψυχής γίνεται πορεία ζωής.
Εκεί όπου ο άνθρωπος επαναλαμβάνει ασυνείδητα τον ίδιο εσωτερικό νόμο, η μοίρα του αρχίζει να μοιάζει αναπόφευκτη.
Γιατί το βαθύτερο νόημα του γνωμικού δεν είναι ότι ο άνθρωπος ελέγχει τα πάντα.
Δεν σημαίνει πως μπορεί να διατάξει τον κόσμο να υπακούσει στις επιθυμίες του.
Υπάρχουν δυνάμεις μεγαλύτερες από την προσωπική βούληση, γεγονότα που δεν μπορούμε να αποτρέψουμε, απώλειες που δεν μπορούμε να διαπραγματευτούμε και μυστήρια μπροστά στα οποία ακόμη και ο πιο ισχυρός άνθρωπος σιωπά.
Η ελευθερία βρίσκεται αλλού: στον τρόπο με τον οποίο στεκόμαστε απέναντι σε αυτό που μας δίνεται.
Δεν επιλέγουμε πάντοτε τον άνεμο, αλλά μπορούμε να διαμορφώσουμε το πανί.
Δεν επιλέγουμε πάντοτε το μονοπάτι που ανοίγεται μπροστά μας, αλλά μπορούμε να αποφασίσουμε με ποια ψυχή θα το διασχίσουμε.
Αυτό είναι το σημείο όπου ο χαρακτήρας γίνεται «θεός». Επειδή μέσα από την αυτογνωσία παύει να είναι έρμαιο των αόρατων δυνάμεων που μέχρι τότε τον κυβερνούσαν.
Ο άνθρωπος που δεν γνωρίζει τον εαυτό του κυβερνάται από αυτόν.
Οι φόβοι του αποφασίζουν γι’ αυτόν, οι επιθυμίες του τον οδηγούν, οι πληγές του μιλούν αντί γι’ αυτόν και οι ασυνείδητες πεποιθήσεις του χαράζουν τον δρόμο του.
Εκείνος όμως που κατέρχεται στα βάθη της ψυχής του, που αντικρίζει χωρίς αυταπάτη τη σκιά του και αναγνωρίζει τις κρυφές ρίζες των πράξεών του, αρχίζει να μεταμορφώνει τη μοίρα του από μέσα προς τα έξω.
Το ερμητικό έργο είναι ακριβώς αυτή η μεταμόρφωση.
Να πάρεις το ακατέργαστο μέταλλο της ύπαρξής σου και να το οδηγήσεις στη φωτιά της συνείδησης.
Να αναγνωρίσεις μέσα σου τον φόβο χωρίς να γίνεις φόβος, την οργή χωρίς να γίνεις οργή, την επιθυμία χωρίς να γίνεις δούλος της.
Να κατέβεις στο σκοτάδι όχι για να χαθείς μέσα του, αλλά για να βρεις εκεί το φως που δεν μπορούσες να δεις στην επιφάνεια.
Έτσι, ο «θεός του πεπρωμένου» δεν είναι ένα εξωτερικό πρόσωπο που αποφασίζει αν θα ευνοηθείς ή θα δοκιμαστείς.
Είναι ο βαθύτερος νόμος που κυβερνά την ύπαρξή σου και τον οποίο εκφράζεις καθημερινά, ακόμη κι όταν δεν τον γνωρίζεις.
Όσο περισσότερο ζεις ασυνείδητα, τόσο περισσότερο η μοίρα μοιάζει με φυλακή.
Όσο περισσότερο γνωρίζεις τον εαυτό σου, τόσο περισσότερο η ίδια μοίρα γίνεται πεδίο μαθητείας.
Ίσως, λοιπόν, το πιο μυστικό μήνυμα του Ηράκλειτου να είναι πως ο άνθρωπος δεν καλείται να νικήσει το πεπρωμένο του, αλλά να το κατανοήσει.
Να ανακαλύψει τον νόμο που ήδη λειτουργεί μέσα του.
Ο άνθρωπος είναι ο ναός και ο ιερέας, το μυστήριο και ο ερμηνευτής του.
Μέσα του συναντώνται το σκοτάδι και το φως, η ανάγκη και η ελευθερία, η μοίρα και η βούληση.
Και όσο βαθύτερα εισέρχεται στον εαυτό του, τόσο περισσότερο αντιλαμβάνεται ότι το πεπρωμένο δεν γράφεται μόνο μπροστά του, αλλά και μέσα του.
Η πένα βρίσκεται στο χέρι του χαρακτήρα του, το μελάνι είναι οι επιλογές του, και το βιβλίο που γράφεται ονομάζεται ζωή.
Γι’ αυτό η ρήση του Ηράκλειτου δεν είναι απλώς μια φιλοσοφική διαπίστωση.
Είναι μια πρόσκληση σε εσωτερική αφύπνιση.
Μας καλεί να κοιτάξουμε μέσα μας και να ρωτήσουμε: ποιος είναι ο αόρατος θεός που κυβερνά τη ζωή μου; Είναι ο φόβος ή η συνείδηση; Η επιθυμία ή η σοφία; Η συνήθεια ή η ελεύθερη βούληση; Γιατί εκείνο που κυριαρχεί μέσα μας, αργά ή γρήγορα, θα αρχίσει να παίρνει μορφή έξω από εμάς.
Και ίσως η μεγαλύτερη μύηση να βρίσκεται ακριβώς εδώ: να καταλάβει ο άνθρωπος ότι, για να αλλάξει τη μοίρα του, δεν χρειάζεται πρώτα να αλλάξει τον κόσμο.
Χρειάζεται να μεταμορφώσει εκείνον που τον αντικρίζει.
Διότι όταν αλλάζει ο άνθρωπος που βαδίζει μέσα στον κόσμο, αλλάζει και ο κόσμος που συναντά στον δρόμο του.
Τότε το πεπρωμένο παύει να είναι μια αλυσίδα και γίνεται καθρέφτης, παύει να είναι καταδίκη και γίνεται διδασκαλία, και ο άνθρωπος, γνωρίζοντας επιτέλους τον εαυτό του, αρχίζει να γίνεται ο ίδιος ο δημιουργός της πορείας του. Νους Διός ©
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους