Με αφορμή ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο της Χριστίνα Παπαδάκη έγραψα τα παρακάτω: Τότε που έγραφα για την Ακρόπολη, επισημαίνοντας τη χθόνια καταγωγή της μέσα από τον φιδόμορφο, γηγενή Κέκροπα, τον...

Πλήρες Κείμενο:

Με αφορμή ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο της Χριστίνα Παπαδάκη έγραψα τα παρακάτω: Τότε που έγραφα για την Ακρόπολη, επισημαίνοντας τη χθόνια καταγωγή της μέσα από τον φιδόμορφο, γηγενή Κέκροπα, τον πρώτο κάτοικο, βασιλιά και πολιτισμικά δρών υποκείμενο της πόλης των Αθηνών, μου γεννήθηκε μια σκέψη: μήπως ο ίδιος ο μύθος μας διάσκει κάτι από την αντίληψη που είχαν για τη μορφογένεση του τόπου; Όντως, κοιτάζοντας ακόμη και σήμερα το λεκανοπέδιο της Αττικής, έχω την αίσθηση μιας μεγάλης περιστροφικής κίνησης, μιας τυρβώδους, ελικοειδούς κίνησης που μοιάζει να οργανώνεται από το ίδιο το τοπίο.

Εννοώ τη λεκάνη της Αττικής και τους ορεινούς όγκους που την περιβάλλουν, μέχρι τον Σαρωνικό και την Αίγινα.

Και αυτή η κίνηση, μέσα από τα εμπόδια που συναντά και τα οποία ενδεχομένως παράλληλα συνδιαμορφώνει, «ξεφυτρώνει» ο Βράχος της Ακρόπολης, σχεδόν σαν το «μάτι» αυτής της μεγάλης περιστροφικής κίνησης.

Μιλάμε βεβαίως για γεωλογικό χρόνο, πολύ πριν από την εμφάνιση του ανθρώπου και του πολιτισμού και τη μεταγενέστερη χρήση του βράχου ως φυσικού οχυρού, καθώς διέθετε και νερό.

Πολύ πριν την Ακρόπολη... Έτσι το Ερέχθειο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ο Ηρόδοτος μιλά ήδη για το ιερό του «Ἐρεχθέος τοῦ γηγενέος» και για τα σημεία της έριδας Αθηνάς και Ποσειδώνα, την ελιά και τη «θάλασσα».Αιώνες αργότερα ο Παυσανίας γίνεται εκπληκτικά συγκεκριμένος: γράφει ότι μέσα στο Ερέχθειο υπήρχε «ὕδωρ θαλάσσιον ἐν φρέατι», θαλάσσιο δηλαδή νερό μέσα σε φρέαρ/πηγάδι/φρεάτιο, και προσθέτει ότι το συγκεκριμένο φρέαρ παρήγε «κυμάτων ἦχον ἐπὶ νότῳ πνεύσαντι», ήχο κυμάτων όταν φυσούσε νότιος άνεμος.

Αμέσως μετά αναφέρει και το σχήμα της τρίαινας επάνω στον ίδιο τον βράχο.. Και ο προσδιορισμός του ανέμου έχει νομίζω ενδιαφέρον.

Ο νότιος τομέας της Ακρόπολης είναι ακριβώς ο ανοιχτός τομέας προς τον Φαληρικό όρμο και τον Σαρωνικό. Το Φάληρο βρίσκεται νοτίως προς νοτιοδυτικά της Ακρόπολης.

Δεν σημαίνει βεβαίως αυτό ότι ο Παυσανίας άκουγε κυριολεκτικά τη θάλασσα του Φαλήρου μέσα από το φρέαρ -αν και θα μπορούσε να υπάρχει υπόγειο σύστημα καρστικών κοιλοτήτων... . Η σύμπτωση όμως είναι αξιοπρόσεκτη: όταν ο άνεμος έρχεται από την κατεύθυνση της θάλασσας, η «θάλασσα» μέσα στον βράχο ακούγεται σαν κύμα.

Αυτό έκανε τους ανθρώπους να συνδέονται με το γεωλογικό παρελθόν... Δεν χρειάζεται λοιπόν κανένα «μουσικό κουτί» για να γίνει το φαινόμενο συναρπαστικό.

Ο άνεμος μπορεί, υπό κατάλληλες συνθήκες, να διεγείρει μια κοιλότητα και να παραγάγει ή να ενισχύσει ήχο, όπως συμβαίνει στην αντήχηση Helmholtz, δλδ όπως όταν φυσάμε στο στόμιο ενός μπουκαλιού... Δεν γνωρίζουμε αν αυτός ήταν ο συγκεκριμένος μηχανισμός στο Ερέχθειο.

Έχουμε όμως καταγραφή σαφούς σχέσης: συγκεκριμένη κατεύθυνση ανέμου, κοιλότητες μέσα στον βράχο, νερό και ήχο κυμάτων.

Και ίσως αυτό είναι το ουσιώδες... Η χθόνια καταγωγή της Ακρόπολης δεν αφορά απλώς μια μυθολογική αφήγηση που τοποθετήθηκε επάνω σε ένα ουδέτερο γεωλογικό υπόβαθρο. Κέκροπας, Ερεχθέας, φίδι, βράχος, κοιλότητα, νερό, άνεμος, θάλασσα και ήχος συγκροτούν ένα πλέγμα όπου το φυσικό και το πολιτισμικό δεν διαχωρίζονται.

Οφείλουμε λοιπόν να αναγνωρίσουμε πως ο βράχος δεν είναι απλώς το βάθρο επάνω στο οποίο τοποθετήθηκε αργότερα ο πολιτισμός.

Ο ίδιος ο τόπος φαίνεται να συμμετέχει στη γέννηση της μορφής του πολιτισμού, μιας «οικολογικής» αντίληψης θα λέγαμε σήμερα, όπου άνθρωπος και φύση δεν νοούνται ως διαχωρισμένες οντότητες. Και αυτή ακριβώς η σχέση αποτυπώθηκε και νοηματοδοτήθηκε στα μνημεία και στους μύθους.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους