Σαν σήμερα. Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 Η Γέννηση του Κοινοβουλευτισμού και η Μετάβαση στη Συνταγματική Μοναρχία ✏️ Της Αικ.Γ.Δασκαλοπούλου Η 3η Σεπτεμβρίου του 1843 αποτελεί έναν από τους...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ήταν η ημέρα κατά την οποία το πολιτικοστρατιωτικό κίνημα που εκδηλώθηκε στην Αθήνα κατάφερε να κλονίσει εκ θεμελίων την απόλυτη εξουσία του βασιλέως Όθωνος, υποχρεώνοντάς τον να υπογράψει το διάταγμα σύγκλησης Εθνικής Συνέλευσης και να παραχωρήσει Σύνταγμα.

Το γεγονός αυτό σήμανε το πέρασμα από την αυταρχική βασιλική διακυβέρνηση στη συνταγματική μοναρχία και έθεσε τα θεμέλια του ελληνικού κοινοβουλευτισμού. Τα Αίτια της Δυσφορίας και το Πολιτικό Σκηνικό Οκτώ χρόνια μετά την ενηλικίωση και την ανάληψη της εξουσίας από τον Όθωνα (1835), η εσωτερική κατάσταση στο νεοσύστατο βασίλειο χαρακτηριζόταν από βαθιά κρίση.

Η διακυβέρνηση από τη βαυαρική αντιβασιλεία και στη συνέχεια από τον ίδιο τον μονάρχη βασίστηκε σε συγκεντρωτικές και απολυταρχικές δομές, αγνοώντας τις ανάγκες της ελληνικής κοινωνίας.

Τα μεγάλα ζητήματα της εποχής —όπως η διευθέτηση της αγροτικής γης και η αξιοποίηση των «εθνικών γαιών»— παρέμεναν άλυτα, οδηγώντας τον αγροτικό πληθυσμό σε απόγνωση.

Παράλληλα, οι αγωνιστές της Επανάστασης του 1821 είχαν παραγκωνισθεί από τις κρατικές θέσεις και το στράτευμα, υφιστάμενοι τον έντονο εξευτελισμό από τους ξένους αξιωματικούς που περιέβαλλαν το παλάτι.

Το γενικότερο αίσθημα εθνικής και κοινωνικής καταπίεσης δημιούργησε ένα εκρηκτικό μείγμα δυσαρέσκειας. Η Συνωμοσία και η Προετοιμασία του Κινήματος Μπροστά στο αδιέξοδον της απόλυτης μοναρχίας, διεμορφώθη μια πλατιά συνωμοτική οργάνωση στα τέλη της δεκαετίας του 1840.

Η επιτυχία της προετοιμασίας βασίστηκε στη σύμπραξη τριών διαφορετικών κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων, οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από την ηγετική τριανδρία: - Τον Ιωάννη Μακρυγιάννη, ο οποίος εξέφραζε τον λαϊκό παράγοντα, τους βετεράνους αγωνιστές και τη λαϊκή βάση της Αθήνας. - Τον Ανδρέα Μεταξά, έμπειρο πολιτικό και αρχηγό του «Ρωσικού κόμματος», που αντιπροσώπευε την πολιτική συνιστώσα. - Τον Συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη, διοικητή της φρουράς της Αθήνας, ο οποίος εξασφάλισε τον κρίσιμο στρατιωτικό παράγοντα.

Η οργάνωση κατάφερε να μυήσει κορυφαίες πολιτικές μορφές της εποχής (όπως τον Κωνσταντίνο Κανάρη και τον Ρήγα Παλαμήδη) και να εξασφαλίσει τη σιωπηρή ανοχή ή υποστήριξη και των τριών «μεγάλων δυνάμεων» της εποχής (Αγγλίας, Γαλλίας, Ρωσίας), οι οποίες έβλεπαν με δυσαρέσκεια την αδιαλλαξία του Όθωνος. Η Νύχτα και η Μέρα της 3ης Σεπτεμβρίου Το σχέδιο προέβλεπε την κινητοποίηση του στρατού και του λαού έξω από τα Ανάκτορα (τη σημερινή Βουλή) ώστε να ασκηθεί άμεση πίεση στον βασιλιά πριν η κυβέρνηση προλάβει να αντιδράσει και να συλλάβει τους συνωμότες.

Τη νύχτα της 2ας προς 3η Σεπτεμβρίου, οι στρατιωτικές δυνάμεις υπό τον Δημήτριο Καλλέργη, μαζί με ένοπλους πολίτες και πλήθος κόσμου, κατευθύνθηκαν προς την Πλατεία Ανακτόρων.

Το σύνθημα που δόθηκε και δονούσε την ατμόσφαιρα ήταν το στεντόρειο «Ζήτω το Σύνταγμα». Ο Όθων, αποκομμένος και εγκλωβισμένος στα Ανάκτορα, ευρέθη αντιμέτωπος με μια αποφασισμένη λαϊκή και στρατιωτική μάζα που αρνείτο να διαλυθεί εάν δεν ικανοποιούντο τα αιτήματά τους.

Οι ξένοι πρέσβεις επιχείρησαν να παρέμβουν, αλλά ο Καλλέργης τούς απαγόρευσε την επαφή με τον βασιλιά.

Καθώς οι ώρες περνούσαν και η πίεση γινόταν αφόρητη, ο Όθωνας υποχρεώθηκε να υπογράψει τα διατάγματα.

Απεδέχθη την παραίτηση της παλαιάς κυβέρνησης, διόρισε νέο υπουργικό συμβούλιον υπό τον Ανδρέα Μεταξά (με συμμέτοχους από όλα τα κόμματα) και υπέγραψε το διάταγμα για τη σύγκληση της Α’ εν Αθήναις Εθνικής Συνέλευσης, η οποία και θα συνέτασσε τον θεμελιώδη νόμο του κράτους. Ιστορική Σημασία Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου υπήρξε μια σπάνια στιγμή για την ευρωπαϊκή και ελληνική ιστορία, κατά την οποία ένα πολιτικοστρατιωτικό κίνημα επέτυχε τους στόχους του χωρίς να χυθεί ούτε μία σταγόνα αίματος.

Ο ελληνικός λαός επέδειξε πολιτική ωριμότητα, διεκδικώντας τα θεσμικά του δικαιώματα.

Η επακόλουθη ψήφιση του Συντάγματος του 1844 περιόρισε τις εξουσίες του στέμματος, εισήγαγε το σύστημα της συνταγματικής μοναρχίας και θεμελίωσε τον κοινοβουλευτικό βίον εν Ελλάδι. 📚📖 Βιβλιογραφία και πηγές: 1. Φωτιάδης, Δ., Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, εκδ.

Ζαχαρόπουλος 2. Πετρίδης, Π., Ελληνική Πολιτική και Συνταγματική Ιστορία, εκδ. University Studio Press 3. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ Α΄ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΣ, https://www.ebooks4greeks.gr/%cf%80%cf%81%ce%b1%ce%ba%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%83-%ce%b1-%ce%b5%ce%bd-%ce%b1%ce%b8%ce%b7%ce%bd%ce%b1%ce%b9%cf%83-%ce%b5%ce%b8%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b7%cf%83 📸 Εικόνα: Η επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843.

Φαίνονται τα ανάκτορα από την πλευρά της πλατείας και ο συγκεντρωμένος κόσμος και στρατός. Από το διαδίκτυον.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους