“Η Συμμετοχή του Δήμου Κρωπίας στα Ολύμπια του 1859” • Του Θωμά Γιαννάκη (Πρώην αναπληρωτή καθηγητή Τ.Ε.Φ.Α.Α. Πανεπιστημίου Αθηνών) • Πρακτικά Ζ’ Επιστημονικής Συνάντησης Νοτιοανατολικής Αττικής...

Πλήρες Κείμενο:

“Η Συμμετοχή του Δήμου Κρωπίας στα Ολύμπια του 1859” • Του Θωμά Γιαννάκη (Πρώην αναπληρωτή καθηγητή Τ.Ε.Φ.Α.Α. Πανεπιστημίου Αθηνών) • Πρακτικά Ζ’ Επιστημονικής Συνάντησης Νοτιοανατολικής Αττικής - Κορωπί 1998 Η αγάπη για το ωραίο και την Ελευθερία είναι τα κεντρικά, τα θεμελιώδη γνωρίσματα της ελληνικής ψυχής και του διπλού αυτού έρωτα, ένας ο κραταιός παραστάτης, ο Αγώνας, η αγαθή έρις, ο δημιουργικός, ο πολιτισμικός αγώνας - κοινό πατροπαράδοτο γνώρισμα όλων των Ελλήνων: «εν τοις πόνοισιν αύξεται η Ελλάς», «Πάτριο ημίν εκ των πόνων τας αρετάς κτάσθαι». Ο πολιτισμικός αυτός αγώνας έχει διασταλεί και έχει διαβεί τα ελληνικά σύνορα: «όλος ο πολιτισμένος κόσμος έχει μια κοινή πατρίδα, την Ελλάδα, την Αρχαία Ολυμπία». Τα λόγια αυτά ανήκουν στον Β. Ουγκώ (1802-1885), τον διάσημο Γάλλο συγγραφέα, και δηλώνουν την παγκόσμια επίδραση και αποδοχή του Ολυμπισμού, της Ολυμπιακής Ιδεολογίας, και του Ελληνικού Πολιτισμού.

Οι αρχαίοι Ολυμπιακοί αγώνες, αφού υπηρέτησαν πολιτισμικά τον άνθρωπο για 1169 ιστορικά χρόνια, καταργούνται το 393 μ.Χ., αν και συνεχίζονται να τελούνται στην Αντιόχεια με την επωνυμία «Ολύμπια» μέχρι το 521 μ.Χ. Παράλληλα το Ελληνικό Πνεύμα μεταφέρεται στο Βυζάντιο, το προπύργιο του Ελληνισμού, όπου τελούνται αγώνες σ' όλη τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, κατά τις Χριστιανικές γιορτές, μετά το τέλος της θείας λειτουργίας, στα προαύλια ή στα περίγυρα των εκκλησιών, δηλωτικό της ιερότητας και κατάλοιπο στοιχείο των αρχαίων ιερών επιταφείων αγώνων.

Επισημαίνει ο Φ. Κουκουλές στο «Bυζαντινών βίος και πολιτισμός»: «και έπρεπε να είναι ισχυρά η αρχαία Ελληνική Γυμναστική παράδοσις ένα αντίσχη επί αιώνας εις τον κατ' αυτής επίμονον και συστηματικόν πόλεμον της Εκκλησίας». Η οργή και η επιθετικότητα του Φ. Κουκουλέ έχει την εξήγησή της.

Η φιλοσοφία της Χριστιανικής Θρησκείας υποστήριξε την άσκηση και τον αγώνα, καταπολέμησε όμως την υπερβολή του αγώνα, την απολυτοποίηση του σώματος, το οποίο γιγαντώθηκε σε βάρος και σε υποβάθμιση της ψυχής.

Οι αγώνες συνεχίζονται να τελούνται ως λαϊκό δρώμενο και κατά τους χαλεπούς εκείνους χρόνους της Τουρκοκρατίας, της δουλείας με περιορισμένες δραστηριότητες και από τους αρματωλούς και κλέφτες κυρίως το Πάσχα, την ημέρα του Αγίου Γεωργίου, καθώς και στη μνήμη πολιούχων αγίων της Ορθοδοξίας”. Δεν αποκαλούνταν, βέβαια, Ολυμπιακοί αγώνες, γιατί ήταν συνυφασμένοι με τη γυμνότητα, που για τα θέσφατα της Εκκλησίας ήταν κολάσιμο αμάρτημα.

Την προέλευση και την ιερότητα του λαϊκού αυτού αθλητικού δρώμενου ανεπιφύλακτα μας την αποδεικνύουν οι φράσεις των προσκυνητών και αθλητών οι οιποίες λέγονταν αμέσως μετά τους αγώνες (οι οποίοι τελούνταν αμέσως μετά το πέρας της θείας λειτουργίας) όπως «για χάρη του Αγίου, προς τιμή του Αγίου, να είμαστε καλά να έλθουμε στη χάρη Του και του χρόνου»". Ως έθνος οφείλουμε την ύπαρξή μας στην Ορθοδοξία.

Η περιληπτική μας αναφορά σκοπεύει να επισημάνει και να τονίσει ότι το αγωνιστικό πνεύμα, το Ολυμπιακό Κίνημα, η προβολή για την διάδοση των Ολυμπιακών αγώνων, η παρουσία και η δραστηριότητα των Ελλήνων, παρά τις διαχρονικές αντίξοες πολιτικο-οικονομικές συνθήκες που αντιμετώπισε, παρέμεινε στην ελληνική διαχρονικότητα, δηλωτικό της σταθερής συνέχειας της Ελληνικής Φυλής και αποτελεί αποστομωτική απάντηση στην απορριφθείσα προ πολλού θεωρία του Φαλμεράιερ (19ος). Η Δύση, τον 15ο-16ο αιώνα, θα πραγματοποιήσει την Αναγέννησή της, στηριζόμενη κυρίως στην αρχαία κλασική κληρονομιά μας (Ελληνική Γραμματεία και στους Έλληνες λόγιους του Βυζαντίου) και η Ελλάδα θα περιέλθει για 400 χρόνια σε δουλεία.

Σ' αυτόν τον Μεσαίωνα, η Ορθοδοξία θα παίξει το σοβαρό ερο και σπουδαιότερο ρόλο της διατηρώντας άσβεστη την Εθνική και θρησκευτική συνείδηση του Έλληνα.

Τα ιδεώδη της θρησκείας, της οικογένειας και της πατρίδας θα αποτελέσουν τα θεμελιακά στοιχεία για τη διατήρηση της Εθνικής μας Ταυτότητας.

Η ληστοκρατία τον 19ο αιώνα κυριαρχεί κυρίως στην ύπαιθρο και η σφαγή των Άγγλων περιηγητών αργότερα, στο Δήλεσι το 1870, θα αμαυρώσουν την εικόνα της Ελληνικής κοινωνίας στον έξω κόσμο.

Η οικονομία, η γεωργία, η κτηνοτροφία βρίσκονται σε άθλια κατάσταση.

Παρά την αρνητική αυτή κοινωνική εικόνα, ο Έλληνας ζούσε πάντα με το όραμα της κλασικής Ελλάδας.

Μετά την Ελληνική Παλιγγενεσία, ο βασιλιάς Όθων το 1837 με διάταγμά του, θέλοντας να ορθώσει το κοινωνικό και πολιτικό παράστημα της Ελλάδας και να συμβάλλει στην αναγέννησή της, ορίζει την «Επιτροπή των Ολυμπίων», στοχεύοντας στην αναβάθμιση των παραγωγικών αγαθών, σε συνδυασμό με την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Η Ολυμπιακή μας κληρονομιά, ο Ολυμπισμός είναι η δύναμη του Έθνους μας, και το πολιτισμικό φως της ανθρωπότητας.

Προβάλλεται από την «Επιτροπή Ολυμπίων» η «Έκθεσις των Ολυμπίων», δηλαδή τα παραγωγικά αγαθά και τούτο γιατί «εν τω παρόντι αιώνι ουχί οι αγώνες της πυγμής ή της πάλης, αλλά οι διανοητικοί, οι της κοινωνικής και βιομηχανικής αναπτύξεως...» Καθορίζεται «12μελής Επιτροπή επί της εμψυχώσεως της Εθνικής Βιομηχανίας, Γεωργίας και Κτηνοτροφίας» και για πρώτη φορά παρουσιάζεται το κρατικό ενδιαφέρον για τη φυσική αγωγή και τον αθλητισμό στην Ελλάδα". Το αναπτυξιακό αυτό πρόγραμμα δεν υλοποιείται αμέσως και η καθυστέρηση οφείλεται σε οικονομική κρίση και πολιτική ακηδία, αλλά ο από μηχανής θεός της Ελλάδας, ο Ευάγγελος Ζάππας, ο Εθνικός Ευεργέτης, παρεμβαίνει ηθικά και υλικά τονίζοντας στον βασιλέα Όθωνα ότι αναλαμβάνει τα έξοδα για την αναβίωση των «Ολυμπίων»: «...Ο σκοπός του Ζάππα είναι ιερός και Εθνωφελής" ...επρότεινε την σύστασιν υπό το όνομα «Ολύμπια» ...σκοπεύοντας “εις την άμιλλαν και φιλοτιμίαν εν τη Ελλάδι και τη Ευρώπη, την υπόληψιν και την συμπαθείαν των λαών προς την Ελλάδα"»". Και οι χρονογράφοι της εποχής συνεχίζουν «ότι, δια των Ολυμπίων επιδιώκεται η ένωσις του Ελληνικού Κράτους εν τη Εθνική πανηγύρει ...ζητήσας την ανάδειξιν όλων των διανοητικών και υλικών δυνάμεων του αυτόνομου Έθνους» Για το λόγον αυτόν η «Επιτροπή Ολυμπίων» προσκαλεί όλες τις τότε Ελληνικές επαρχίες και τους Δήμους με σκοπό να δηλώσουν συμμετοχή στους Ολυμπιακούς Αγώνες και η παραγωγική τάξη να εκθέσει τα παραγωγικά της αγαθά. Ο Δήμος Κρωπίας αποδέχεται την πρόσκληση και συμμετέχει στην Ολυμπιακή έκθεση το 1859 με κτηνοτροφικά και κυρίως με γεωργικά προϊόντα: «έλαιον, οίνον, κριθήν, σίτον, μέλι, κηρόν και έριον». Δεν έχουμε στοιχεία ότι ο Δήμος Κρωπίας συμμετέχει και στα αθλητικά αγωνίσματα τα οποία τελούνται στην πλατεία Λουδοβίκου - Ελευθερίας -Θεάτρου ή Δημαρχείου ή Κοτζιά ή λαού, από 15 Οκτωβρίου - 29 Νοεμβρίου 1859, σε συνδυασμό με την Έκθεση, η οποία γίνεται στο Πολυτεχνείο.

Δήλωσαν συμμετοχή άνω των 1200 εκθετών, από όλη την τότε Ελλάδα, «πρόθυμοι εις την παράκλησιν της Κυβερνήσεως, έπεμψαν ημίν τα έργα και τα προϊόντα, εξ' αυτών βραβεύονται: 11 διά βραβείον χρυσούν, α' β' τάξεων α' β' τάξεων 114 διά βραβείον αργυρούν, 251 διά βραβείον χαλκούν μετά επαίνου 245...» Ο Δήμος Κρωπίας συμμετέχει με 21 εκθέτες, οι οποίοι πρέπει να προέρχονται από το Λιόπεσι, Μαρκόπουλο, Κουρσαλά (Κοροπή), Σπάτα, Βάρη, Κακλα, Καρελλά, Παπαγγελάκι, Γιαλού, Χαρβάτι, Νέες, Παλιές Βραώνες, Μπάλα, Βαθύ, Βουρβά, Βελανιδίτσα, Πετρίτσα, Ραφίνα, Νταού, Πηγάδι. Με Βασιλικό Διάταγμα στις 19 Οκτωβρίου 1847, η έδρα του δήμου Κεκρωπίας μεταφέρθηκε από τον Κουρσαλά - Κοροπή στο Μαρκόπουλο, και μετονομάζεται ο δήμος Κεκρωπίας σε Δήμο Κρωπίας.

Από τους εκθέτες του Δήμου Κρωπίας βραβεύθηκαν: «εις τον κ. Αναστασίου Κόλιαν - εκ Κρωπίας - (1198) δια κοκκινόσιτον καλώς ανεπτυγμένον και ομοιόμορφον, και εις τον κ. Ιωάννου Σουλιώτην (1205) – εκ Κρωπίας - δι' όμοιον... απονέμεται το «χαλκούν Νομισματόσημον». Ομοίως «εις τον Παπαχρήστο Ιωάννην (1200), δια μέλι, απονέμεται "έπαινος". Από δειγματοληπτική έρευνα της Ελλανοδίκων Επιτροπής μεταξύ 7 γεωργικών παραγωγικών περιφερειών της Ελλάδας, ο Δήμος Κρωπίας καταλαμβάνει την 4η θέση μεταξύ των εκθετών για την ποιότητα του σιταριού του”. Στους εκθέτες των γεωργικών προϊόντων, αναφέρεται και «ο Ρετσίνας Γεώργιος, οινόπνευμα, οίνον Κρωπίας αρρητίνωτον» Η συμβολή των κατοίκων του Δήμου Κρωπίας στα Ολύμπια του 1859, δηλώνει ότι οι Μεσογείτες υπάρχουν και «δημιουργούν» και αγωνίζονται κατά των αντιξόων Γεωργικών συνθηκών.

Συναγωνίζονται για τη σύγκριση και την υπεροχή των αγαθών τους, όχι μόνο μεταξύ των Ελλήνων αλλά απέναντι των ανεπτυγμένων χωρών της Ιταλίας και της Γαλλίας, οι οποίες συμμετείχαν στα Ολύμπια, με παραγωγικά αγαθά. Οι Μεσογείτες με τον τρόπο τους υποστήριξαν την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων, πόθο και όνειρο, ενός ολόκληρου Λαού.

Είναι η Έκθεση μορφή αγώνα; Και μάλιστα σκληρού αγώνα, γιατί εμπεριέχει «άμιλλαν και φιλοτιμίαν, κόπο, πόνο, μόχθο, αγωνία των εκθετών», στοιχεία που οικοδομούν τον αγώνα και χαλυβδώνουν τη διάθεση του γεωργού-παραγωγού.

Στους εκθέτες διακρίνουμε σύγκριση, συναγωνισμό των αγαθών τους και στον υπερέχοντα εκθέτη, το βραβείο της Νίκης.

Η ευρύτερη σκοπιμότητα της «Ολυμπιακής Εκθέσεως» 1859: «Κατ' αυτήν την έκθεσιν, το Ελληνικό Έθνος, βεβαίως, δεν επέδειξεν ούτε μυθικά και εκπλήσσοντα πλούτη, ούτε αμίμητα βιομηχανίας αριστουργήματα, ήνοιξεν εν ειλικρινεία τους κόλπους του αφελώς πως, και έδειξεν άνευ προπαρασκευής τίνος, ότι η έως χθες δεδουλεμώνη αυτή γη δεν δύναται του λοιπού να νομισθή αδρανής προς την πρόοδον, και τα καλά εβεβαίωσεν ότι υπό το κράτος της πατρικής κυβερνήσεως της Α.Μ. του Βασιλέως ημών, εν βραχεί διαστήματι και δ' ολίγων μέσων, κατώρθωσε δια της φιλεργείας ό,τι άλλοι δι' αδρών δαπανών, και μετ' αιώνας ηδυνήθησαν μόνον να κατορθώσωσι, και διεδήλωσεν εις τον εξευγενισμένον κόσμον, ότι, πριν παρέλθη πολύς καιρός, η Ελλάς θέλει προβή δια της φιλοπονίας του λαού της προς το σημείον εκείνο της κοινής αναπτύξεως και ευημερίας, το οποίον ο πολιτισμός μετά πόθου επιδιώκει. Το Ελληνικό Έθνος εγεύθη κατά πρώτον τούτον τον πολύτιμον καρπόν, τον οποίον παράγει μόνον το δένδρον της καλώς εννοουμένης ελευθερίας, υπό την προστασίαν φιλονόμου Κυβερνήσεως. “Δια δε της πρώτης του εκθέσεως, εν μεν τω εξωτερικώ κόσμω κατέδειξεν,ότι έχει και θέλησιν και τάσιν όπως φθάση είς την ανώτερην βαθμίδα του εξευγενισμού, και ότι υπάρχουσιν εν ημίν στοιχεία ζωής και ρώμης, δι ων ελπίζομεν να μη μείνωμεν τελευταίοι εις την δολιχοδρομίαν,ήν τα πε φωτισμένα της Ευρώπης Κράτη προς τας κοινωνίας ηνέωξαν. Εις δε το εσωτερικόν, ότι η εργασία και η νοημοσύνη πρέπει μόνον να τιμώνται...»

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους