Σαν σήμερα το fb θυμάται... «Ο ιουδαϊσμός και ο χριστιανισμός, συμπεριλαμβανομένου και του ισλάμ, στάζουν και τα τρία νέκταρ αγάπης και συμπόνοιας, μονάχα όσο δεν έχουν στα χέρια τους σίδερα φυλακής...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Όλες αυτές οι πίστεις, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που εμφανίστηκαν σε πιο πρόσφατες γενιές, όλες τους ήρθαν για να μας σώσουν και πολύ γρήγορα άρχισαν να χύνουν το αίμα μας.

Προσωπικά δεν πιστεύω στην αναμόρφωση του κόσμου.

Δεν πιστεύω σε κανενός είδους αναμόρφωση του κόσμου.

Όχι επειδή πιστεύω ότι ο κόσμος είναι τέλειος, ασφαλώς και δεν είναι.

Ο κόσμος είναι στραβός και ζοφερός και γεμάτος βάσανα, αλλά καθένας όμως που έρχεται για να τον αναμορφώσει πολύ γρήγορα βουλιάζει σε ποταμούς αίματος». Ίσως το πιο επικίνδυνο πράγμα στον κόσμο να μην είναι το μίσος.

Το μίσος τουλάχιστον δεν προσποιείται ότι θέλει να μας σώσει.

Πιο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η απόλυτη βεβαιότητα του ανθρώπου ότι κατέχει την αλήθεια και, ακόμη περισσότερο, ότι έχει το δικαίωμα να την επιβάλει στους άλλους.

Γιατί κάπου ανάμεσα στην πίστη και στην εξουσία, ανάμεσα στο ιδανικό και στην επιβολή του, η αγάπη μπορεί να αποκτήσει φυλακές, η σωτηρία κρεμάλες και οι μεγάλες ιδέες να αρχίσουν να μετρούν τους νεκρούς τους.

Πάνω σε αυτή την τρομακτική αντίφαση χτίζει ο Άμος Οζ τον Ιούδα.

Όχι απλώς ένα μυθιστόρημα για τη θρησκεία, ούτε μόνο ένα πολιτικό μυθιστόρημα για το Ισραήλ, αλλά ένα βιβλίο που τολμά να ακουμπήσει μία από τις πιο βαριές λέξεις που μπορεί να αποδώσει ένας άνθρωπος σε έναν άλλον: προδότης.

Ίσως καμία άλλη λέξη δεν έχει συνδεθεί τόσο απόλυτα με ένα ανθρώπινο πρόσωπο όσο αυτή με τον Ιούδα.

Εδώ και σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια το όνομά του έχει πάψει σχεδόν να είναι όνομα.

Έγινε συνώνυμο της προδοσίας, της αχαριστίας, του ανθρώπου που παραδίδει εκείνον που τον εμπιστεύτηκε. Ο Άμος Οζ, όμως, κάνει κάτι πολύ πιο επικίνδυνο από το να αφηγηθεί ξανά την ιστορία του: τολμά να αμφισβητήσει την ετυμηγορία.

Και κάπου εκεί ο Ιούδας παύει να είναι ένα μυθιστόρημα για τον Ιούδα.

Γίνεται ένα μυθιστόρημα για εμάς.

Ιερουσαλήμ, χειμώνας του 1959.

Το νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ εξακολουθεί να κουβαλά τις πληγές της γέννησής του και η πόλη ζει ακόμη μέσα στις πολιτικές, ιστορικές και υπαρξιακές αντιφάσεις της.

Ο νεαρός Σμούελ Ας εγκαταλείπει τις σπουδές του και καταλήγει σε ένα παλιό πέτρινο σπίτι, όπου αναλαμβάνει να κρατά συντροφιά στον ηλικιωμένο Γκέρσομ Βαλντ.

Εκεί βρίσκεται και η μυστηριώδης Ατάλια Αμπραβανέλ.

Τρεις άνθρωποι κλεισμένοι σε ένα σπίτι, αλλά μαζί τους βρίσκονται αόρατοι πολύ περισσότεροι: ο Ιησούς, ο Ιούδας, ο Μπεν Γκουριόν, οι νεκροί ενός πολέμου, οι Εβραίοι και οι Άραβες, οι πιστοί και οι άπιστοι, οι ιδεολόγοι και όσοι πλήρωσαν με τη ζωή τους τις ιδέες των άλλων. Ο Οζ στήνει ένα φιλοσοφικό έργο και τοποθετεί μέσα του μία από τις πιο επικίνδυνες ερωτήσεις που μπορεί να τεθούν απέναντι στην Ιστορία: Κι αν ο προδότης δεν ήταν προδότης; Ο Ιούδας Ισκαριώτης που αναδύεται μέσα από τις σελίδες δεν είναι απλώς ο άνθρωπος των τριάντα αργυρίων.

Στην αιρετική ανάγνωση που εξετάζει το μυθιστόρημα, είναι ίσως εκείνος που πίστεψε στον Ιησού περισσότερο από όλους.

Εκείνος που θέλησε να αποδειχθεί δημόσια η θεϊκή του φύση και που οδηγήθηκε στην καταστροφή όταν είδε την πίστη του να συντρίβεται επάνω στον σταυρό.

Και τότε η έννοια της προδοσίας αρχίζει να μετακινείται επικίνδυνα.

Γιατί ο Οζ δεν ενδιαφέρεται πραγματικά να αθωώσει τον βιβλικό Ιούδα.

Τον χρησιμοποιεί ως καθρέφτη για να κοιτάξει μια πολύ μεγαλύτερη ανθρώπινη ανάγκη: την ανάγκη μας να κατασκευάζουμε προδότες.

Κάθε κοινωνία χρειάζεται κάποια στιγμή έναν άνθρωπο στον οποίο θα φορτώσει την ήττα, την αποτυχία, τον φόβο ή την οργή της.

Και συχνά «προδότης» δεν ονομάζεται εκείνος που πρόδωσε, αλλά εκείνος που τόλμησε να αμφισβητήσει αυτό που οι υπόλοιποι θεωρούσαν αδιαπραγμάτευτο.

Γι' αυτό και η βιβλική ιστορία συνομιλεί διαρκώς με την πολιτική ιστορία του Ισραήλ.

Η μορφή του Σαλτιέλ Αμπραβανέλ, που αντιτάχθηκε στην πολιτική κατεύθυνση της εποχής του και πίστεψε στη δυνατότητα συνύπαρξης Εβραίων και Αράβων, λειτουργεί ως το πολιτικό είδωλο του Ιούδα.

Και ξαφνικά το ερώτημα γίνεται πολύ πιο δύσκολο: πότε ένας άνθρωπος προδίδει τον λαό του και πότε απλώς αρνείται να συμμεριστεί το συλλογικό του πάθος; Εδώ βρίσκεται, για μένα, η μεγάλη δύναμη του βιβλίου. Ο Οζ δεν γράφει ένα πολιτικό μανιφέστο ούτε ένα θεολογικό δοκίμιο μεταμφιεσμένο σε μυθιστόρημα.

Αφήνει τις ιδέες να συγκρουστούν μέσα από ανθρώπους πληγωμένους, ερωτευμένους, απογοητευμένους και συχνά βαθιά μόνους.

Και πίσω από τις μεγάλες συζητήσεις για τον σιωνισμό, τον χριστιανισμό, τον πόλεμο και την πίστη βρίσκεται συνεχώς κάτι πολύ πιο ανθρώπινο: η αδυναμία μας να δεχτούμε ότι ο άλλος μπορεί να βλέπει διαφορετικά τον κόσμο χωρίς να είναι εχθρός μας.

Αυτό κάνει ακόμη πιο σκληρό το απόσπαμα για τις θρησκείες που «στάζουν νέκταρ αγάπης και συμπόνοιας» μέχρι να αποκτήσουν φυλακές, χειροπέδες, βασανιστήρια και κρεμάλες. Ο Οζ δεν επιτίθεται απλώς στη θρησκευτική πίστη.

Επιτίθεται σε κάτι πολύ ευρύτερο και πολύ πιο τρομακτικό: στη βεβαιότητα.

Στη στιγμή κατά την οποία ένας άνθρωπος, μια θρησκεία, ένα έθνος ή μια ιδεολογία παύει να λέει «πιστεύω» και αρχίζει να λέει «γνωρίζω την απόλυτη αλήθεια». Γιατί από εκεί μέχρι την ανάγκη να επιβάλει αυτή την αλήθεια στους άλλους, η απόσταση μπορεί να αποδειχθεί τρομακτικά μικρή.

Και ίσως γι' αυτό ο Ιούδας είναι τελικά πολύ περισσότερο από ένα βιβλίο για τη θρησκεία, το Ισραήλ ή τον πόλεμο.

Είναι ένα μυθιστόρημα για τον τρόπο με τον οποίο γεννιέται η μισαλλοδοξία, για το πόσο εύκολα οι ιδέες μετατρέπονται σε σύνορα και τα σύνορα σε τάφους, αλλά και για εκείνη την παράξενη ανθρώπινη τραγωδία που επαναλαμβάνεται αιώνες τώρα: άνθρωποι που μοιάζουν πολύ περισσότερο απ' όσο θέλουν να παραδεχτούν καταλήγουν να σκοτώνουν ο ένας τον άλλον για όσα πιστεύουν ότι τους χωρίζουν. Ο Άμος Οζ δεν μας ζητά να αγαπήσουμε τον Ιούδα.

Μας ζητά κάτι δυσκολότερο.

Να αναρωτηθούμε ποιος έγραψε την κατηγορία εναντίον του.

Και όταν κλείσει το βιβλίο, η ερώτηση δεν αφορά πια εκείνον.

Αφορά όλους τους «προδότες» που κατασκεύασε η Ιστορία και κυρίως όλους εκείνους που ίσως χρειάζεται ακόμη να κατασκευάζουμε εμείς.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους