ΤΟ ΠΑΝ ΕΙΝΑΙ ΝΟΥΣ «Το Παν είναι Νους» — η πρώτη και θεμελιώδης αρχή της Ερμητικής Σοφίας είναι μια αποκάλυψη για την ίδια τη ρίζα της πραγματικότητας. Δεν μας λέει απλώς ότι ο άνθρωπος σκέπτεται και...
ΤΟ ΠΑΝ ΕΙΝΑΙ ΝΟΥΣ «Το Παν είναι Νους» — η πρώτη και θεμελιώδης αρχή της Ερμητικής Σοφίας είναι μια αποκάλυψη για την ίδια τη ρίζα της πραγματικότητας.
Δεν μας λέει απλώς ότι ο άνθρωπος σκέπτεται και ότι ο κόσμος μπορεί να γίνει αντικείμενο σκέψης, μας καλεί να στραφούμε πίσω από τη μορφή, πίσω από την ύλη, πίσω ακόμη και από την ατομική συνείδηση, και να αναγνωρίσουμε ότι στην απώτατη πηγή της υπάρξεως βρίσκεται ο Θείος Νοῦς. Το Πᾶν είναι η ολότητα της υπάρξεως, το Είναι πριν διαχωριστεί σε «εγώ» και «κόσμο», σε πνεύμα και ύλη, σε μέσα και έξω, σε φως και σκοτάδι.
Είναι το άρρητο Όλον μέσα στο οποίο κάθε επιμέρους ύπαρξη εμφανίζεται, κινείται και τελικά επιστρέφει.
Και όταν η Ερμητική Διδασκαλία λέει ότι αυτό το Πᾶν είναι Νοῦς, υποδεικνύει ότι η βαθύτερη ουσία της πραγματικότητας δεν είναι νεκρή, τυχαία και ασυνείδητη, αλλά έχει την αρχή της σε μια υπερβατική Πνευματική Αρχή. Ο Νοῦς, όμως, εδώ δεν πρέπει να συγχέεται με τον ανθρώπινο εγκέφαλο, με τη λογική σκέψη ή με τη διανοητική λειτουργία.
Ο ανθρώπινος νους είναι περιορισμένος, ο Θείος Νοῦς είναι απεριόριστος.
Ο ανθρώπινος νους συλλογίζεται, ο Θείος Νοῦς γνωρίζει.
Ο άνθρωπος χρειάζεται χρόνο για να φτάσει από την άγνοια στη γνώση, ο Θείος Νοῦς είναι η ίδια η πηγή της Γνώσεως.
Επομένως, όταν ο Ερμητισμός χρησιμοποιεί τη λέξη «Νοῦς», δεν εννοεί μια τεράστια ανθρώπινη σκέψη που βρίσκεται κάπου έξω από εμάς.
Εννοεί την πρωταρχική Συνείδηση μέσα στην οποία γεννιέται η δυνατότητα κάθε υπάρξεως.
Ο κόσμος, επομένως, μπορεί να θεωρηθεί ως έκφραση του Νοῦ.
Όπως μια σκέψη εμφανίζεται μέσα στη συνείδηση χωρίς να παύει η συνείδηση να την περιέχει, έτσι και το σύμπαν εμφανίζεται μέσα στον Θείο Νοῦ χωρίς ο Νοῦς να εξαντλείται μέσα στις μορφές του σύμπαντος.
Η μορφή είναι το εξωτερικό ένδυμα, ο Νοῦς είναι το εσωτερικό μυστήριο.
Η ύλη είναι το αποτύπωμα, ο Νοῦς είναι η αρχή που το καθιστά δυνατό.
Ο ορατός κόσμος είναι το σύμβολο, η αόρατη Αρχή είναι η πραγματικότητα που συμβολίζεται.
Εδώ βρίσκεται ένα από τα βαθύτερα μυστικά της πρώτης αρχής: ο κόσμος δεν είναι αποκομμένος από το Θείο, υπάρχει μέσα στο Θείο.
Γι’ αυτό η πρώτη αρχή είναι ταυτόχρονα κοσμολογική και εσωτερική.
Μιλά και για το ποιος είσαι εσύ.
Εάν το Πᾶν είναι Νοῦς, τότε και η ανθρώπινη συνείδηση δεν είναι ένα τυχαίο φαινόμενο χαμένο μέσα σε έναν αδιάφορο κόσμο.
Ο άνθρωπος γίνεται ένας μικρόκοσμος, ένας καθρέφτης της μεγάλης κοσμικής πραγματικότητας.
Ο αρχαίος εσωτερισμός γνώριζε αυτή την αντιστοιχία ως το μυστήριο του μικροκόσμου και του μακροκόσμου: ό,τι υπάρχει στο μεγάλο υπάρχει, κατά κάποιον τρόπο, και στο μικρό, και ό,τι αναγνωρίζεται βαθιά μέσα στον άνθρωπο μπορεί να γίνει πύλη προς την κατανόηση του Όλου.
Έτσι, ο άνθρωπος δεν καλείται να γνωρίσει τον Θεό κοιτάζοντας αποκλειστικά προς τα έξω.
Καλείται να εισέλθει στο εσωτερικό του ιερού της συνειδήσεώς του.
Εκεί, πίσω από τον αδιάκοπο θόρυβο των σκέψεων, υπάρχει μια βαθύτερη σιωπή.
Και μέσα σε αυτή τη σιωπή αρχίζει να αποκαλύπτεται ο Νους.
Όσο ο άνθρωπος ταυτίζεται αποκλειστικά με τις σκέψεις του, παραμένει αιχμάλωτος του κατώτερου νου.
Νομίζει ότι είναι εκείνος που σκέπτεται, ενώ δεν έχει ακόμη αναρωτηθεί ποιος είναι αυτός που γνωρίζει ότι σκέπτεται.
Μια σκέψη εμφανίζεται.
Μια δεύτερη εξαφανίζεται.
Ένα συναίσθημα γεννιέται.
Ένα άλλο πεθαίνει.
Οι εικόνες αλλάζουν αδιάκοπα.
Αλλά υπάρχει κάτι μέσα μας που γνωρίζει την εμφάνιση και την εξαφάνισή τους.
Αυτό το «κάτι» είναι η πύλη προς το μυστήριο.
Η ερμητική εργασία αρχίζει όταν ο άνθρωπος παύει να λέει «είμαι οι σκέψεις μου» και αρχίζει να ερωτά: ποιος είναι εκείνος που γνωρίζει τις σκέψεις; Από αυτή την ερώτηση ξεκινά η εσωτερική μεταμόρφωση.
Διότι ο άνθρωπος ανακαλύπτει ότι η συνείδηση είναι βαθύτερη από το περιεχόμενό της.
Οι σκέψεις είναι σαν σύννεφα, η επίγνωση είναι ο ουρανός.
Τα σύννεφα κινούνται, σχηματίζονται και διαλύονται, ενώ ο ουρανός παραμένει.
Όταν ο μυημένος ταυτίζεται με τα σύννεφα, ζει μέσα στην αλλαγή.
Όταν αναγνωρίζει τον ουρανό, αρχίζει να αγγίζει την ακινησία πίσω από την αλλαγή.
Αυτός είναι ο αποσυμβολισμός του «Νοῦ»: όχι η λατρεία της σκέψεως, αλλά η υπέρβαση της σκέψεως προς την καθαρή επίγνωση.
Και εδώ βρίσκεται η λεπτή διάκριση ανάμεσα στη διανοητική κατανόηση και στη Γνώση.
Μπορεί κάποιος να μελετήσει χίλια βιβλία περί του Θεού και να μην Τον έχει πλησιάσει ούτε ένα βήμα.
Μπορεί να γνωρίζει όλα τα σύμβολα, όλες τις σχολές, όλες τις φιλοσοφικές θεωρίες και να παραμένει εσωτερικά κοιμισμένος. Η Ερμητική Γνώση, όμως, δεν είναι συσσώρευση πληροφοριών.
Είναι μεταμόρφωση.
Δεν αρκεί να γνωρίζεις ότι «Το Πᾶν είναι Νοῦς». Ξεκινά να βλέπεις τον κόσμο διαφορετικά.
Να βλέπεις πίσω από το φαινόμενο την αρχή.
Πίσω από τη μορφή τη δύναμη.
Πίσω από τη δύναμη τον Νόμο.
Πίσω από τον Νόμο την Τάξη.
Και πίσω από την Τάξη τον Θείο Νοῦ.
Τότε η πραγματικότητα παύει να μοιάζει με άψυχο μηχανισμό και γίνεται ιεροφάνεια — μια αποκάλυψη του αόρατου μέσα στο ορατό.
Η δημιουργία είναι επομένως μια διαδικασία εκπόρευσης: το άμορφο γίνεται μορφή, το αόρατο γίνεται ορατό, το ενιαίο εμφανίζεται ως πολλαπλό.
Αλλά η πολλαπλότητα δεν καταργεί την ενότητα.
Εκατομμύρια μορφές, μία ουσία.
Αμέτρητες ψυχές, μία Πηγή.
Αναρίθμητες κινήσεις, ένας Νόμος.
Άπειρες μορφές ζωής, ένα Μυστήριο.
Αυτό είναι το κρυφό μήνυμα της πρώτης αρχής: η διαίρεση είναι φαινόμενο, η ενότητα είναι βάθος.
Ο άνθρωπος βλέπει διαφορές επειδή κοιτάζει την επιφάνεια.
Ο μυημένος αναζητά την κοινή ρίζα.
Όπως τα κλαδιά ενός δέντρου φαίνονται χωριστά ενώ ενώνονται στον ίδιο κορμό και τελικά στην ίδια ρίζα, έτσι και οι υπάρξεις φαίνονται χωρισμένες ενώ συμμετέχουν στο ίδιο θεμελιώδες Είναι.
Γι’ αυτό η ερμητική οδός είναι οδός επιστροφής.
Δεν πρόκειται για την απόκτηση κάποιου εξωτερικού Θεού, αλλά για την αφύπνιση προς την Πηγή από την οποία ουδέποτε πραγματικά αποχωρίστηκες.
Η άγνοια δημιουργεί την αίσθηση της εξορίας. Η Γνώση αποκαλύπτει την ενότητα.
Ο άνθρωπος γεννιέται μέσα στον κόσμο και μαθαίνει να λέει «εγώ». Δημιουργεί όρια, ονόματα, ταυτότητες και διαχωρισμούς.
Χτίζει έναν εσωτερικό κόσμο και τον αντιπαραθέτει στον εξωτερικό.
Όμως η μύηση αρχίζει όταν το «εγώ» αρχίζει να γίνεται διαφανές.
Όχι όταν καταστρέφεται η προσωπικότητα, αλλά όταν παύει να θεωρείται η απόλυτη πραγματικότητα.
Το εγώ είναι ένα εργαλείο.
Δεν είναι η Πηγή.
Είναι ένας φακός μέσα από τον οποίο το άπειρο βιώνει μια συγκεκριμένη μορφή υπάρξεως.
Όταν όμως ο φακός πιστεύει ότι είναι ολόκληρο το φως, γεννιέται η πλάνη.
Ο άνθρωπος καλείται να γίνει διαφανής στο Θείο.
Να αφήσει τον νου να καθαρθεί από τον φόβο, την υπερηφάνεια, την εμμονή και την πλάνη του χωρισμού.
Να γίνει καθρέφτης καθαρός, ώστε να αντανακλά χωρίς παραμόρφωση το φως που πάντοτε βρίσκεται πίσω από τα φαινόμενα.
Και τότε η πρώτη αρχή μετατρέπεται από φιλοσοφική πρόταση σε ζωντανή εμπειρία. «Το Πᾶν είναι Νοῦς» σημαίνει: Ότι τίποτε δεν είναι πραγματικά έξω από την Ολότητα.
Ότι η ύπαρξη δεν είναι χωρίς νόημα στην απώτατη ρίζα της.
Ότι η συνείδηση δεν είναι ένα ασήμαντο παράγωγο ενός αδιάφορου κόσμου, αλλά αποτελεί μία από τις βαθύτερες πύλες προς το μυστήριο του Είναι.
Ότι ο κόσμος μπορεί να διαβαστεί σαν ιερό σύμβολο.
Ότι η εξωτερική πραγματικότητα και η εσωτερική πραγματικότητα δεν είναι δύο απολύτως ξένοι κόσμοι, αλλά δύο όψεις μιας βαθύτερης ενότητας.
Και αυτή η αναγνώριση είναι η ουσία της ερμητικής Γνώσεως.
Ο άνθρωπος που αρχίζει να βλέπει με αυτόν τον τρόπο δεν κοιτά πλέον τον κόσμο όπως πριν.
Ένα δέντρο δεν είναι απλώς ξύλο και φύλλα, γίνεται έκφραση της Ζωής.
Ένα άστρο δεν είναι απλώς μια φωτεινή μάζα στον ουρανό, γίνεται υπενθύμιση της κοσμικής τάξης.
Η ανθρώπινη ψυχή γίνεται ναός του αοράτου.
Και ο ίδιος ο εαυτός παύει να είναι φυλακή και γίνεται πύλη.
Τότε ο κόσμος ολόκληρος γίνεται ένα μεγάλο βιβλίο συμβόλων.
Κάθε μορφή γράφει μια λέξη.
Κάθε κίνηση φανερώνει έναν Νόμο.
Κάθε γέννηση αποκαλύπτει την εκδήλωση.
Κάθε θάνατος υπενθυμίζει την επιστροφή της μορφής στην αόρατη ρίζα της.
Και ο μυημένος μαθαίνει να διαβάζει.
Όχι με τα μάτια μόνο, αλλά με τον εσωτερικό Νοῦ.
Γιατί το ύψιστο μυστήριο δεν είναι ότι ο Θεός βρίσκεται κάπου μακριά και ο άνθρωπος πρέπει να Τον βρει.
Το βαθύτερο μυστήριο είναι ότι όλα όσα αναζητούμε εμφανίζονται ήδη μέσα στην Πηγή που τα περιέχει.
Η αναζήτηση είναι η κίνηση της ψυχής από την άγνοια προς την αναγνώριση.
Έτσι, η πρώτη ερμητική αρχή γίνεται τελικά πρόσκληση σε αφύπνιση.
Μη βλέπεις μόνο τον κόσμο, αναζήτησε τον Νοῦ που τον διαπερνά.
Μη βλέπεις μόνο τις μορφές, αναζήτησε την Αρχή που τις γεννά.
Μη θεωρείς τον εαυτό σου απομονωμένη μονάδα, αναζήτησε την Πηγή από την οποία αντλείς το Είναι σου.
Μη φυλακίζεσαι στις σκέψεις, ανακάλυψε εκείνο μέσα στο οποίο οι σκέψεις εμφανίζονται.
Και όταν αλλάξει ο τρόπος που βλέπεις, αλλάζει ο κόσμος που γνωρίζεις.
Γιατί ο τελευταίος αποσυμβολισμός της αρχής δεν βρίσκεται στο βιβλίο, ούτε στο σύμβολο, ούτε στη λέξη «Νοῦς». Βρίσκεται στη στιγμή κατά την οποία ο αναζητητής αντιλαμβάνεται ότι ο ίδιος ολόκληρος ο δρόμος της αναζήτησης, ο κόσμος που παρατηρεί και ο νους με τον οποίο αναζητά, εμφανίζονται μέσα σε ένα βαθύτερο και άρρητο Μυστήριο. Νους Διός ©
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους