Original Post

Πλήρες Κείμενο:

3 Σεπτέμβρη. Μια ημερομηνία που θυμάμαι, χωρίς να την έχω ζήσει.

Γεννήθηκα το 1983, εννέα χρόνια μετά τη Διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη και δύο χρόνια μετά τη μεγάλη πολιτική αλλαγή του 1981.

Δεν έζησα εκείνο το απόγευμα του 1974, ούτε φυσικά μπορούσα να γνωρίζω τη συγκίνηση μιας κοινωνίας που μόλις είχε βγει από τη δικτατορία και αναζητούσε έναν νέο δρόμο.

Κι όμως, μεγαλώνοντας, ένιωσα πολλές φορές ότι η 3η του Σεπτέμβρη ήταν κατά έναν παράξενο τρόπο παρούσα και στη δική μου ζωή, γιατί υπάρχουν γεγονότα που δεν τα μαθαίνουμε πρώτα μέσα από τα βιβλία, αλλά μέσα από τις αφηγήσεις των ανθρώπων που τα έζησαν και τα κουβάλησαν μαζί τους.

Από μικρός θυμάμαι τον παππού μου, τον Δημήτρη Διαμαντίδη, να μιλά για την Εθνική Αντίσταση, την Κοκκινιά, τις δύσκολες εποχές, τις διώξεις και μια γενιά ανθρώπων που, παρ’ όλα όσα είχε περάσει, εξακολουθούσε να πιστεύει ότι η Ελλάδα μπορούσε να γίνει πιο ελεύθερη, πιο δημοκρατική και πιο δίκαιη.

Κάπου μέσα σε αυτές τις ιστορίες ερχόταν πάντοτε και η Μεταπολίτευση, ο Ανδρέας Παπανδρέου, η 3η του Σεπτέμβρη, η Β΄ Πειραιά, οι εργατικές και προσφυγικές γειτονιές, οι άνθρωποι που για χρόνια αισθάνονταν μακριά από τα κέντρα της εξουσίας και που σταδιακά ένιωσαν ότι μπορούσαν να έχουν όχι μόνο ψήφο, αλλά και πραγματική φωνή.

Ως παιδί άκουγα τις μεγάλες λέξεις της Διακήρυξης — Εθνική Ανεξαρτησία, Λαϊκή Κυριαρχία, Κοινωνική Απελευθέρωση, Δημοκρατική Διαδικασία — χωρίς να καταλαβαίνω πλήρως το βάρος τους.

Μεγαλώνοντας κατάλαβα ότι για εκείνη τη γενιά αυτές οι έννοιες δεν ήταν συνθήματα, αλλά η συμπύκνωση μιας ιστορικής εμπειρίας και μιας βαθιάς ανάγκης να αποκτήσει ο απλός άνθρωπος θέση, αξιοπρέπεια και δικαιώματα μέσα στην ίδια του την πατρίδα.

Το 1989 ήμουν έξι ετών όταν ο πατέρας μου, ο Γιάννης Διαμαντίδης, εξελέγη για πρώτη φορά βουλευτής του ΠΑΣΟΚ στη Β΄ Πειραιά, σε μία από τις πιο ταραγμένες και πολωμένες περιόδους της Μεταπολίτευσης, στις ημέρες που έμειναν χαραγμένες στη συλλογική μνήμη της παράταξής μας ως το «βρώμικο ’89». Στα έξι σου χρόνια δεν καταλαβαίνεις πολιτικούς συσχετισμούς, ειδικά δικαστήρια και κυβερνητικές ανατροπές.

Καταλαβαίνεις όμως πρόσωπα, αγωνίες, συζητήσεις στο οικογενειακό τραπέζι και εκείνη την αίσθηση ότι γύρω σου συμβαίνει κάτι πολύ μεγαλύτερο από την καθημερινότητά σου. ✅ Σήμερα, στα 43 μου χρόνια, κοιτάζω όλα αυτά διαφορετικά.

Ο χρόνος σε βοηθά να ξεχωρίσεις τη συγκίνηση από την ουσία και, για μένα, η ουσία της 3ης του Σεπτέμβρη βρίσκεται στο γεγονός ότι έβαλε στο κέντρο της πολιτικής εκείνους που για δεκαετίες βρίσκονταν στις παρυφές της: τον εργαζόμενο, τον αγρότη, τη γυναίκα, τον νέο, τον μικρομεσαίο, τον άνθρωπο της περιφέρειας, τον πολίτη χωρίς οικονομική ισχύ, χωρίς γνωριμίες και χωρίς πρόσβαση στα κέντρα των αποφάσεων.

Σε εκατομμύρια ανθρώπους εκείνη η μεγάλη δημοκρατική και κοινωνική αλλαγή έδωσε την αίσθηση ότι η Ελλάδα τούς ανήκε εξίσου και ότι η Δημοκρατία δεν περιοριζόταν στο δικαίωμα της ψήφου, αλλά περιλάμβανε την αξιοπρέπεια, την πρόσβαση στην υγεία και την παιδεία, την κοινωνική κινητικότητα και την απαίτηση μιας Πολιτείας που αντιμετωπίζει όλους τους πολίτες ως πραγματικά ισότιμους.

Γι’ αυτό θεωρώ ότι θα ήταν λάθος να αντιμετωπίζουμε τη σημερινή επέτειο σαν ένα παλιό πολιτικό άλμπουμ, να θυμόμαστε για μία ημέρα τις μεγάλες συγκεντρώσεις και ύστερα να επιστρέφουμε στην καθημερινότητά μας.

Η πραγματική τιμή στην ιστορία μιας μεγάλης παράταξης βρίσκεται στην ικανότητά της να κατανοεί γιατί υπήρξε μεγάλη και να μεταφέρει τις αξίες που τη γέννησαν στις ανάγκες μιας νέας εποχής. Η Ελλάδα του 2026 δεν είναι ασφαλώς η Ελλάδα του 1974.

Κι όμως, αν κάποιος ξαναδιαβάσει σήμερα τη Διακήρυξη χωρίς νοσταλγική διάθεση, θα βρεθεί μπροστά σε ερωτήματα που παραμένουν εξαιρετικά επίκαιρα.

Πόσο πραγματικές είναι οι ίσες ευκαιρίες για ένα παιδί που γεννιέται σε μια οικογένεια με χαμηλό εισόδημα; Πώς μπορεί ένας νέος άνθρωπος να δημιουργήσει τη δική του οικογένεια όταν η κατοικία μετατρέπεται σε πολυτέλεια; Πόση ασφάλεια προσφέρει το δημόσιο σύστημα υγείας; Πόσο ανοιχτό παραμένει το εκπαιδευτικό σύστημα στην κοινωνική κινητικότητα; Πόσο μπορεί η ελληνική περιφέρεια να κρατήσει τους ανθρώπους της; Και, πάνω απ’ όλα, ποιον υπηρετεί τελικά η πολιτική και για ποιον ασκείται η εξουσία; Η φράση της Διακήρυξης, «Κάθε εξουσία πηγάζει από τον Λαό, εκφράζει τον Λαό και υπηρετεί τον Λαό», εξακολουθεί πενήντα δύο χρόνια αργότερα να αποτελεί ένα απαιτητικό δημοκρατικό μέτρο για κάθε κυβέρνηση, κάθε κόμμα και κάθε πολιτικό πρόσωπο.

Έχω μεγαλώσει μέσα στην ιστορία του ΠΑΣΟΚ και ακριβώς γι’ αυτό δεν αισθάνομαι καμία ανάγκη να την εξωραΐσω.

Υπήρξαν μεγάλες κοινωνικές κατακτήσεις, υπήρξαν περίοδοι δημιουργίας και προόδου, υπήρξαν όμως και λάθη, παραλείψεις και επιλογές που απομάκρυναν την παράταξη από πλευρές της αρχικής της υπόσχεσης.

Η ώριμη σχέση με την πολιτική ιστορία είναι, πάνω απ’ όλα, σχέση ευθύνης.

Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη παρακαταθήκη που κρατώ από τη δική μου διαδρομή μέσα από την οποία έμαθα ότι οι πολιτικές πεποιθήσεις δεν κρίνονται μόνο στις εποχές των μεγάλων νικών, όταν οι πλατείες είναι γεμάτες και η εξουσία μοιάζει κοντά.

Κρίνονται πολύ περισσότερο στις δύσκολες περιόδους, όταν μια παράταξη δοκιμάζεται, όταν η κοινωνία απομακρύνεται και όταν δεν υπάρχει τίποτε προφανές να κερδίσεις παρά μόνο η υποχρέωση να παραμείνεις παρών σε έναν κοινό αγώνα στον οποίο εξακολουθείς να πιστεύεις.

Σήμερα η χώρα βρίσκεται μπροστά σε αδιέξοδα που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν ούτε με την αυτάρκεια της εξουσίας ούτε με την πολιτική της κραυγής και των εύκολων «σωτήρων». Χρειάζεται μια μεγάλη δημοκρατική και προοδευτική δύναμη, θεσμικά σοβαρή και κοινωνικά ριζωμένη, που να μπορεί να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια σε σχέδιο, την ανασφάλεια σε προοπτική και την ανάγκη πολιτικής αλλαγής σε αξιόπιστη πρόταση διακυβέρνησης. Tο ΠΑΣΟΚ έχει σήμερα αυτή την ιστορική δυνατότητα, αλλά μαζί της έχει και μια ακόμη μεγαλύτερη ευθύνη: να ξαναμιλήσει στην κοινωνία με όρους χρησιμότητας, να απευθυνθεί στον άνθρωπο που δεν ενδιαφέρεται τι συνέβη το 1981 όσο ενδιαφέρεται για το τι θα συμβεί με το παιδί του το 2031 και να αποδείξει στη νέα γενιά ότι οι ιδέες της κοινωνικής δικαιοσύνης, της αξιοκρατίας, της ισχυρής δημόσιας υγείας και παιδείας, της παραγωγικής ανασυγκρότησης, της αποκέντρωσης, της διαφάνειας και της θεσμικής λογοδοσίας μπορούν να αποκτήσουν ξανά συγκεκριμένο περιεχόμενο στη δική της ζωή.

Αυτό θα ήταν, για μένα, η πραγματική συνέχιση της 3ης του Σεπτέμβρη: μια νέα δημοκρατική συμφωνία με την κοινωνία, αντάξια των αναγκών του σήμερα και των προσδοκιών του αύριο.

Στα 43 μου χρόνια δεν με απασχολεί να ξαναζήσω το ΠΑΣΟΚ μιας άλλης εποχής.

Με απασχολεί το ΠΑΣΟΚ της δικής μας γενιάς και, ακόμη περισσότερο, εκείνο που θα παραδώσουμε στη γενιά των παιδιών μας, ένα κόμμα που δεν θα χρειάζεται να ζητήσει την εμπιστοσύνη τους επειδή οι προηγούμενες γενιές τούς διηγήθηκαν πόσο μεγάλο υπήρξε, αλλά επειδή θα έχει αποδείξει πόσο χρήσιμο μπορεί να είναι για τη δική τους εποχή.

Κι ίσως εδώ βρίσκεται σήμερα η βαθύτερη επικαιρότητα της 3ης του Σεπτέμβρη, γιατί σε μια εποχή όπου η απογοήτευση γεννά αποχή, η ανασφάλεια γεννά θυμό και ο θυμός αναζητά συχνά εύκολες απαντήσεις, η μεγάλη δημοκρατική πρόκληση είναι να ξανακάνουμε τους πολίτες να πιστέψουν ότι αξίζει να συμμετέχουν, να οργανώνονται, να διεκδικούν και να απαιτούν μια καλύτερη Δημοκρατία.

Η αόρατη κλωστή που ξεκινά από τις γενιές της Αντίστασης, περνά από την 3η Σεπτέμβρη του 1974 και την Αλλαγή του 1981, διασχίζει τις δύσκολες δοκιμασίες που ακολούθησαν και φτάνει μέχρι τη δική μας εποχή μάς θυμίζει ότι καμία μεγάλη δημοκρατική και κοινωνική κατάκτηση δεν χαρίστηκε.

Πίσω από καθεμία υπήρξαν άνθρωποι που κάποια στιγμή αποφάσισαν να μην παρακολουθούν απλώς την Ιστορία, αλλά να μπουν μέσα σε αυτήν.

Αυτό είναι και το χρέος της δικής μας γενιάς σήμερα: να ξαναδώσουμε περιεχόμενο στην πολιτική συμμετοχή, να υπερασπιστούμε τους θεσμούς όταν δοκιμάζονται, να ξαναφέρουμε την κοινωνική δικαιοσύνη στο κέντρο της δημόσιας ζωής και να ανοίξουμε έναν νέο κύκλο δημοκρατικών αγώνων για μια Ελλάδα στην οποία κανείς δεν θα αισθάνεται αόρατος, αποκλεισμένος ή καταδικασμένος να ζήσει χειρότερα από τη γενιά που προηγήθηκε.

Οι δημοκρατικοί αγώνες αλλάζουν μορφή, αποκτούν νέα αιτήματα και περνούν κάθε φορά στα χέρια εκείνων που έχουν την ευθύνη του παρόντος.

Σήμερα αυτή η ευθύνη είναι δική μας.

Και η 3η του Σεπτέμβρη μάς θυμίζει ότι η Ιστορία μπορεί να μας παραδώσει τη σκυτάλη, αλλά δεν μπορεί να τρέξει τον αγώνα για λογαριασμό μας. Αυτόν τον αγώνα οφείλουμε να τον δώσουμε εμείς. ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους