ΤΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ DRONE ΣΤΟ ΒΑ ΑΙΓΑΙΟ - ΜΙΑ ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΗ ΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΝΑ ΠΑΙΡΝΕΙ ΜΟΡΦΗ Όταν πριν από λίγες ημέρες εξετάζαμε τις τουρκικές και τις ελληνικές ανακοινώσεις αντίστοιχα για τα θαλάσσια πάρκα...

Πλήρες Κείμενο:

ΤΟ ΤΟΥΡΚΙΚΟ DRONE ΣΤΟ ΒΑ ΑΙΓΑΙΟ - ΜΙΑ ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΗ ΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΝΑ ΠΑΙΡΝΕΙ ΜΟΡΦΗ Όταν πριν από λίγες ημέρες εξετάζαμε τις τουρκικές και τις ελληνικές ανακοινώσεις αντίστοιχα για τα θαλάσσια πάρκα, τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και τις υπεράκτιες ΑΠΕ, είχαμε επισημάνει ότι το Βορειοανατολικό Αιγαίο και ιδιαίτερα ο άξονας Αλεξανδρούπολης–Σαμοθράκης–Ίμβρου–Λήμνου συγκεντρώνει αυξημένες πιθανότητες να αποτελέσει νέα περιοχή ελληνοτουρκικής τριβής (και ενδεχομένως και στην περιοχή που ανακοίνωσε η Τουρκία για θαλάσσιο πάρκο στα Δωδεκάνησα αλλά και μεταξύ Λέσβου-Χίου - Σάμου, όπου έχουμε εμείς περιοχές ανάπτυξης ΑΠΕ). Το περιστατικό της 28ης Αυγούστου με το τουρκικό UAV καθιστά την εκτίμηση αυτή ιδιαίτερα επίκαιρη.

Σύμφωνα με τις δημοσιευμένες πληροφορίες, το τουρκικό UAV εισήλθε στο FIR Αθηνών και παραβίασε τον Ελληνικό Εθνικό Εναέριο Χώρο (ΕΕΧ), προκαλώντας την απογείωση δύο ελληνικών F-16 για εντοπισμό, αναγνώριση και αναχαίτιση.

Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον όμως δεν είναι μόνο η παραβίαση.

Είναι και η γεωγραφία της πτήσης.

Τα δημοσιευμένα στοιχεία του ίχνους ( DOGUS02) τοποθετούν το UAV στο Θρακικό Πέλαγος, ΝΔ της Αλεξανδρούπολης, βόρεια και δυτικά της Ίμβρου και στη συνέχεια προς την περιοχή μεταξύ Ίμβρου και Λήμνου.

Η επικάλυψη του δημοσιευμένου ίχνους με τους σχετικούς χάρτες παρουσιάζει αξιοσημείωτη γεωγραφική συσχέτιση με δύο περιοχές ιδιαίτερου ελληνικού και τουρκικού ενδιαφέροντος. 1) Νοτίως του Έβρου και βορείως-βορειοανατολικώς της Σαμοθράκης βρίσκονται οι ελληνικές πιλοτικές περιοχές υπεράκτιων αιολικών πάρκων, για τις οποίες έχουν ήδη εκδοθεί οι πρώτες άδειες έρευνας. 2) Νοτιότερα βρίσκεται το νέο τουρκικό Θαλάσσιο Πάρκο Βορείου Αιγαίου, έκτασης 1.742,14 τετραγωνικών χιλιομέτρων, το οποίο εκτείνεται προς τη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Σαμοθράκης, Λήμνου και Ίμβρου.

Η σύμπτωση δεν αποδεικνύει από μόνη της τον σκοπό της τουρκικής αποστολής.

Δημιουργεί όμως μία εύλογη υπόθεση εργασίας, η οποία θα ενισχυθεί εάν οι πτήσεις επαναληφθούν.

Ότι η αποστολή της συγκεκριμένης πτήσης πιθανόν να ήταν η επιτήρηση και συλλογή πληροφοριών, η δοκιμή του ελληνικού μηχανισμού αντίδρασης και η σταδιακή προβολή τουρκικής κρατικής παρουσίας με επιτήρηση σε περιοχή αυξανόμενης δικαιοδοτικής αντιπαράθεσης. Η ΝΕΑ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΣ ΤΟΥ UAV Υπάρχει όμως και μία ουσιώδης διαφοροποίηση στην αποστολή αυτή, με δεδομένο ότι το μέσο που στάλθηκε ήταν μη επανδρωμένο αεροσκάφος.

Η μη εξουσιοδοτημένη είσοδος ξένου κρατικού αεροσκάφους (επανδρωμένου ή μη) στον ΕΕΧ της χώρας μας εγείρει ζήτημα παραβίασης κυριαρχίας.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατάρριψή του αποτελεί αυτομάτως την ενδεδειγμένη επιχειρησιακά ή νομικά δικαιολογημένη αντίδραση σε κάθε περίπτωση.

Πρέπει να συνεκτιμώνται οι συγκεκριμένες περιστάσεις (ειρήνη, κρίση ή ένοπλη σύγκρουση), η πραγματική απειλή, ο τύπος και η συμπεριφορά του αεροσκάφους, εάν είναι οπλισμένο, η αναγκαιότητα και αναλογικότητα της αντίδρασης και οι ισχύοντες κανόνες εμπλοκής.

Υπάρχει όμως σημαντική στρατηγική διαφοροποίηση μεταξύ κατάρριψης επανδρωμένου και μη επανδρωμένου αεροσκάφους.

Στη δεύτερη περίπτωση δεν υπάρχει άμεση απώλεια χειριστών.

Επομένως, όπου η χρήση ισχύος είναι νόμιμη και επιχειρησιακά αναγκαία, απουσιάζει ένας σημαντικός παράγοντας ανθρώπινου και συνεπώς πολιτικού κόστους που μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία κλιμάκωση.

Για δεκαετίες η Ελλάδα αντιμετώπιζε τις τουρκικές παραβιάσεις κυρίως με αναγνώριση και αναχαίτιση και όχι με κατάρριψη.

Η ανάπτυξη UAV επιτρέπει όμως πλέον στην Τουρκία να επαναλαμβάνει τέτοιες δοκιμές με πολύ μικρότερο ανθρώπινο και πολιτικό ρίσκο. ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΜΩΣ «ΑΝΑΧΑΙΤΙΣΗ» ΕΝΟΣ UAV; Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο επιχειρησιακό ζήτημα.

Στην ορολογία του Air Policing, όπως αποτυπώνεται σε νατοϊκού χαρακτήρα κείμενα που έχει αποδεχθεί και η Ελλάδα, διακρίνονται πέντε διαφορετικές έννοιες. 1) Αναγνώριση (Identification): προσδιορισμός της προέλευσης, της φύσης και των χαρακτηριστικών ενός εντοπισμένου στόχου, με οπτικά ή ηλεκτρονικά μέσα, συσχέτιση σχεδίου πτήσης, συμπεριφορά κ.λπ. 2) Διερεύνηση ταυτότητας (Interrogation): ενέργεια των αεροσκαφών άμεσης ετοιμότητας (QRA(I)) σε προσπάθεια προσδιορισμού της ταυτότητας του αεροσκάφους. 3) Αναχαίτιση (Interception): επιχείρηση κατά την οποία τα αεροσκάφη QRA(I) αποκτούν οπτική ή ηλεκτρονική επαφή με το άλλο αεροσκάφος, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες. 4) Επέμβαση (Intervention): ενέργεια των QRA(I) με σκοπό να εκτρέψουν το αεροσκάφος από την πορεία ή την αποστολή του. 5) Εμπλοκή (Engagement) : ενέργεια των QRA(I) εναντίον αεροσκάφους με πρόθεση να το προειδοποιήσουν ή να το καταστρέψουν.

Οι διακρίσεις αυτές είναι κρίσιμες.

Αναχαίτιση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην εκδίωξη.

Μπορεί να έχει πραγματοποιηθεί επιτυχώς αναχαίτιση επειδή τα ελληνικά μαχητικά προσέγγισαν και απέκτησαν επαφή με το ξένο αεροσκάφος /UAV, χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί intervention, δηλαδή εκτροπή του από την πορεία ή την αποστολή του.

Σημαντική διαφορά όμως είναι ότι στα επανδρωμένα αεροσκάφη, η φυσική παρουσία ενός οπλισμένου F-16, Mirage ή Rafale έχει και ισχυρή αποτρεπτική λειτουργία.

Ο αντίπαλος χειριστής γνωρίζει ότι μπορεί να ακολουθήσουν επικίνδυνοι ελιγμοί ή κλιμάκωση και ότι διακυβεύεται η ζωή του. Στο UAV αυτή η παράμετρος αποτροπής ουσιαστικά εξαφανίζεται.

Ο χειριστής βρίσκεται μακριά. Το UAV δεν «αποτρέπεται» από τη φυσική παρουσία του F-16 και, εφόσον δεν διακοπεί ή μεταβληθεί η αποστολή του, μπορεί να συνεχίσει την προγραμματισμένη πορεία του.

Επομένως, το κρίσιμο ερώτημα για το UAV (DOGUS02) δεν είναι εάν «αναχαιτίστηκε» με την τεχνική έννοια.

Είναι εάν η ελληνική ενέργεια το ανάγκασε να διακόψει ή να μεταβάλει την αποστολή του.

Και αυτό δημιουργεί ένα νέο πρόβλημα αποτροπής. Η Τουρκία μπορεί να χρησιμοποιεί μη επανδρωμένα μέσα χαμηλότερου κόστους για να προκαλεί την απογείωση πολύ ακριβότερων ελληνικών μαχητικών, να καταγράφει χρόνους και διαδικασίες αντίδρασης, περιοχές αναχαίτισης και όρια ανοχής και ταυτόχρονα να συνεχίζει, εφόσον δεν παρεμποδίζεται, τη συλλογή πληροφοριών. ΚΑΤΑΛΗΓΟΝΤΑΣ Η εκτεταμένη δράση των UAVs στο Αιγαίο και σε περιοχές κυριαρχίας, κυριαρχικών δικαιωμάτων, αρμοδιοτήτων και εθνικού ενδιαφέροντος, απαιτεί συνεπώς επανεξέταση του τρόπου με τον οποίο εφαρμόζεται η αποτροπή και το Air Policing απέναντι σε μη επανδρωμένες πλατφόρμες.

Γι’ αυτό η συγκεκριμένη πtήση του UAV (DOGUS02) δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα ακόμη στατιστικό παραβίασης του ΕΕΧ.

Μπορεί να αποτελεί δοκιμή ενός νέου μοντέλου τουρκικής πίεσης, που μπορεί να συνδέει την προσπάθεια προβολής των αξιώσεων δικαιοδοσίας μέσω του θαλάσσιου πάρκου με εναέρια επιτήρηση, την παρακολούθηση των ελληνικών ενεργειακών σχεδιασμών και ταυτόχρονα με την δοκιμή των ορίων της ελληνικής αντίδρασης.

Η περιοχή που είχαμε εγκαίρως εντοπίσει ως πιθανό επόμενο σημείο τριβής φαίνεται ήδη να αποκτά επιχειρησιακό ενδιαφέρον.

Και γι’ αυτό το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο «πού πέταξε το τουρκικό drone;». Είναι τα ερωτήματα: 1) Τι ακριβώς επιχείρησε να δηλώσει, τι επιδίωξε να δει και, κυρίως, τι έμαθε από την ελληνική αντίδραση 2) Πως η Ελλάδα θα αντιμετωπίζει άμεσα, σε επίπεδο πολιτικό και στρατιωτικό στο πεδίο, τέτοιου είδους νέες τακτικές; ΣΗΜ: Στο βιβλίο που μόλις τελείωσα (576 σελίδων) εξετάζονται οι πολιτικές, στρατηγικές και επιχειρησιακές χρήσεις των μη επανδρωμένων μέσων, εκαι επίσης ξετάζεται η χρήση "UAV εναντίον UAV", που θα μας έδινε μεγαλύτερη ευελιξία στην διαχείριση και ελευθερία κινήσεων, πέραν του εξαιρετικά χαμηλότερου κόστους πτήσης και της οικονομίας ενεργειών.

Το βιβλιο το έχω χαρακτηρίσει ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ - ΟΧΙ ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ και θα το παραδώσω ιδιοχείρως στον Υπουργό Εθνικής Άμυνας και στην ηγεσία των ΕΔ, για προφανείς λόγους.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους