Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Καλό μήνα, καλό φθινόπωρο και όλα τα υπόλοιπα καλά να έχουμε, και την επόμενη βδομάδα επιστρέφουμε με την προ-τελευταία προβολή-μετά-συζήτησης της φετινής θερινής σεζόν στα Παναθήναια.

Η ταινία είναι το Paprika, ο σκηνοθέτης είναι ο Satoshi Kon, ο οποίος δυστυχώς έφυγε πρόωρα από τη ζωή πάνω στην δημιουργική ακμή του, μετά από ένα τόσο μοναδικό φιλμ σαν αυτό.

Θα έχουμε πολλά να πούμε σίγουρα, μέχρι τότε εδώ στο event μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την προβολή «Μέσα στη μηχανή των ονείρων»: Το Paprika (2006) στον θερινό κινηματογράφο Παναθήναια, στα comments υπάρχει link για τα εισιτήρια, ενώ παρακάτω ακολουθούν και μερικά πιο αναλυτικά εισαγωγικά λόγια: Το 1975, σε ένα κείμενό του με τίτλο Το Ντιβάνι του Φτωχού, ο φιλόσοφος Felix Guattari προτείνει κάτι ριζοσπαστικό: έναν νέο τρόπο να δούμε τη σχέση ανάμεσα στον κινηματογράφο και την ψυχανάλυση.

Για τον Guattari, το σινεμά είναι ο τόπος στον οποίο επενδύονται τα φανταστικά λιβιδινικά φορτία και μοντελοποιείται σε μεγάλη κλίμακα η κοινωνική επιθυμία.

Ο κινηματογράφος, έτσι, γίνεται ένας χώρος όπου τα λαϊκά στρώματα εμπλέκονται, προβάλλουν και επεξεργάζονται τις ορμές, τις φαντασιώσεις και τα άγχη τους, όπως θα έκαναν πράγματι και στο ντιβάνι ενός ψυχαναλυτή.

Μόνο που εδώ, στο σινεμά, το κάνουν συλλογικά (και φθηνότερα). Επισημαίνοντας πως είναι περιοριστικό να δούμε το όνειρο (κι άρα και το σινεμά) σαν ασυνείδητη εκπλήρωση επιθυμίας, o Guattari μας θυμίζει πως η επιθυμία είναι κάτι πολύ ευρύτερο από την ματαίωση ή την πραγματοποίηση της: είναι η ίδια η μηχανή που παράγει την πραγματικότητα.

Και το σινεμά ως εικόνα που, προικίζοντας τον εαυτό της με αυτο-κίνηση έχει την ικανότητα να σκέφτεται πάνω στον εαυτό της, υπήρξε ικανό να τρυπήσει το ίδιο το όνειρο, να μπει μέσα στην ίδια τη μηχανή και να “χακάρει” τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα.

Το 2006, σε μια κινηματογραφική εποχή όπου όλα έμοιαζαν να έχουν ήδη ειπωθεί, καταδικασμένα σε μια αέναη πολιτισμική ανακύκλωση, ο Satoshi Kon έχει να πει μια τελευταία (δυστυχώς) λέξη.

Λίγο πριν τον πρόωρό θάνατό του, ο Ιάπωνας σκηνοθέτης και animator δημιουργεί το Paprika, ένα σουρεαλιστικό ψυχολογικό θρίλερ επιστημονικής φαντασίας για έναν ονειροτρομοκράτη που βυθίζει το κοντινό μέλλον σε έναν διαρκή ζωντανό εφιάλτη και μια ψυχαναλύτρια-ντετέκτιβ που επιχειρεί να αποκαταστήσει το οντολογικό καθεστώς της σχέσης ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα.

Βγαλμένο από το πάντα ανήσυχο πειραματικό εργαστήρι της ιαπωνικής κουλτούρας manga και anime, το έργο του Satoshi Kon ξανάβαλε την ιδιότητα του σινεμά να εξερευνεί οπτικά το ασυνείδητο στην ημερήσια κινηματογραφική διάταξη, ακολουθώντας και συμβαδίζοντας με βετεράνους δημιουργούς σαν τον David Lynch και τον Alejandro Jodorowsky που εμπνεόμενοι από την καλλιτεχνική παράδοση του υπερρεαλισμού συνέχιζαν να κρατούν ανοιχτή την κινηματογραφική διαλεκτική ανάμεσα σε όνειρο και πραγματικότητα. Ο Satoshi Kon πέθανε (πολύ) πρόωρα.

Δεν πρόλαβε να δει το έργο του να γίνεται χολιγουντιανά ταληράκια στις ταινίες των Christopher Nolan και Darren Aronofsky.

Δεν πρόλαβε να δει την μαζική διάχυση του ψυχοθεραπευτικού λόγου στην pop κουλτούρα, με την παράλληλη υποχώρηση του ασυνείδητου ως καλλιτεχνική μηχανή παραγωγής πρωτοτυπίας.

Δεν πρόλαβε να δει την πλήρη ανάπτυξη του ψηφιακού περιβάλλοντος των πλατφορμών και των social media και την άνευ προηγουμένου βιομηχανοποίηση της κοινωνικής επιθυμίας, αλλά πρόλαβε, μέσα από την φωνή της Paprika, να προειδοποιήσει πως το ίντερνετ μοιάζει με τα όνειρα, αφού εκεί βγαίνει στην επιφάνεια κάθε απωθημένη και καταπιεσμένη σκέψη (για καλό και για κακό). Πολύ πριν τον Satoshi Kon ή τον Felix Guattari, o κατεξοχήν avant-garde καλλιτέχνης του 20ού αιώνα Jean Cocteau έλεγε πως το σινεμά είναι ένα μέρος όπου το κοινό ονειρεύεται μαζί το ίδιο όνειρο (στο ίδιο ντιβάνι, αν θέλετε). Το 2010, ο θάνατος του Satoshi Kon διέκοψε βίαια την δημιουργία της επόμενης ταινίας του. Ο τίτλος της ήταν Dreaming Machine.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους