Σεντόνι περί Γιουγκοσλαβίας και γιουγκοσλαβικού εμφυλίου : 1) Εξαρχής το γιουγκοσλαβικό πείραμα έπασχε, γιατί περιελάμβανε πολλές διαφορετικές εθνότητες, κάποιες εκ των οποίων με σοβαρές μεταξύ τους...

Πλήρες Κείμενο:

Σεντόνι περί Γιουγκοσλαβίας και γιουγκοσλαβικού εμφυλίου : 1) Εξαρχής το γιουγκοσλαβικό πείραμα έπασχε, γιατί περιελάμβανε πολλές διαφορετικές εθνότητες, κάποιες εκ των οποίων με σοβαρές μεταξύ τους διαφορές π.χ. Σέρβοι κατά Κροατών από την εποχή της Ουστάσι, κατά το Β’ Π. Π. Ο Τίτο διετήρησε ενωμένη τη χώρα του, γιατί έλεγξε τον εθνικισμό και προέταξε τη γιουγκοσλαβική ταυτότητα και αδελφοσύνη των υπηκόων του.

Επίσης, επειδή η Γιουγκοσλαβία ήταν μεν κομμουνιστική αλλά δεν ανήκε στις χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας και ασκούσε δριμεία κριτική στην ΕΣΣΔ, ο Τίτο έλαβε δυτικά κεφάλαια για την ανάπτυξη της χώρας του, κάτι που ωφέλησε έστω προσωρινά και μερικώς περισσοτέρους Γιουγκοσλάβους και κατέστειλε τις όποιες φυγόκεντρες τάσεις αλλά επεβάρυνε μακροπρόθεσμα τη γιουγκοσλαβική οικονομία με υποχρεώσεις, που έμελλε να «σκάσουν» στα κεφάλια των διαδόχων του. 2) Παρά την εισροή ξένων κεφαλαίων, η χώρα παρέμεινε ανισομερώς ανεπτυγμένη, διότι Σλοβενία και Κροατία ήταν σαφώς πιο προηγμένες (για τα κομμουνιστικά δεδομένα) αλλά ο γιουγκοσλαβικός νότος και η Βοσνία παρέμειναν σε σημαντικό βαθμό υπανάπτυκτες περιοχές, κάτι που σταδιακά άρχισε να διαμορφώνει ένα αίσθημα υπεροψίας σε Σλοβένους και Κροάτες, ενώ οι πολυπληθέστεροι Σέρβοι έκριναν, ότι έπρεπε να νέμονται μεγαλύτερο κομμάτι εξουσίας.

Αυτό ενισχύθηκε, όταν ο αντιπρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας Αλεξάντερ Ράνκοβιτς (Σέρβος) και πολέμιος της αποκεντρωμένης εξουσίας, την οποία θεωρούσε επιζήμια για τη χώρα (αποκτούσαν έτσι περισσότερη εξουσία οι διάφορες εθνότητες) απομακρύνθηκε από τη θέση του στα μέσα του ‘60. 3) Στα τέλη του ’60, Αλβανοί και Κροάτες διαδήλωσαν σε Κοσσυφοπέδιο και Κροατία με αίτημα περισσότερη τοπική εξουσία. Ο Τίτο κατέστειλε τις διαδηλώσεις αλλά το νέο γιουγκοσλαβικό σύνταγμα του 1974 προέβλεψε τη χορήγηση σημαντικών εξουσιών στις δημοκρατίες της Γιουγκοσλαβίας.

Αυτό σήμαινε, σε ό,τι αφορά τους Σέρβους, τη δημιουργία ξεχωριστής εξουσίας σε Βοϊβοντίνα (όπου υπάρχει ουγγρική μειονότητα) και Κοσσυφοπέδιο (όπου οι Σέρβοι ήταν ήδη μειονότητα), παρότι και οι δύο περιοχές παρέμειναν τυπικά κομμάτι της δημοκρατίας της Σερβίας. Οι Σέρβοι θεώρησαν εξαιρετικά άδικη αυτή την αλλαγή, ενώ Σλοβένοι και Κροάτες ένιωσαν δικαιωμένοι για την αυτονομία τους. 4) Ο Τίτο είχε την προσωπικότητα να κρατήσει ενωμένη τη χώρα του και να καταπνίξει τις διαμαρτυρίες για εθνικιστικούς ή οικονομικούς λόγους.

Όταν πέθανε, το 1980, οι διάδοχοί του δεν μπόρεσαν να ελέγξουν την κατάσταση και κυρίως το εξωτερικό χρέος της Γιουγκοσλαβίας, απόρροια των ξένων δανείων για την ανοικοδόμηση και ανάπτυξή της και των διεθνών εξελίξεων π.χ. άνοδος επιτοκίων.

Όταν το 1982, λοιπόν, ζήτησαν τη βοήθεια του ΔΝΤ, αναγκάστηκαν να λάβουν σκληρά μέτρα για τη στήριξη της οικονομίας της, τα οποία οδήγησαν σε άνοδο του πληθωρισμού, μείωση του πραγματικού εισοδήματος των περισσοτέρων και ελλείψεις σε βασικά αγαθά.

Αν αυτό συνδυαστεί με την αδυναμία λήψεως αποφάσεως από την κεντρική κυβέρνηση, λόγω του ομοσπονδιακού συστήματος διακυβέρνησης, τότε γίνεται σαφής μια βασική αιτία έξαρσης των εθνικισμών στις τοπικές δημοκρατίες της εν λόγω χώρας. 5) Το 1987 ανεβαίνει στην εξουσία ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, ο οποίος δεν κρύβει το σερβοκεντρισμό του, κάτι εξαιρετικά επικίνδυνο σε μια εποχή όπου η Γιουγκοσλαβία χρειαζόταν ένα πρόσωπο, που θα κατεύναζε τα εθνικά πάθη.

Προς το σκοπό αυτό, ανατρέπει τις τοπικές κυβερνήσεις σε Μαυροβούνιο, Βοϊβοντίνα και Κοσσυφοπέδιο και τις αντικαθιστά με φίλα προσκείμενες σε αυτόν.

Με τον τρόπο αυτό, εξασφαλίζει τουλάχιστον 3 φιλικές ψήφους στην οκταμελή προεδρία, που είχε προκύψει από το σύνταγμα του 1974 και ενισχύθηκε μετά το θάνατο του Τίτο.

Το εν λόγω σύστημα βασιζόταν στην ανάγκη να εκπροσωπηθούν όλες οι δημοκρατίες (οι 6 βασικές και οι αυτόνομες περιοχές Βοϊβοντίνας και Κοσσυφοπεδίου) και να μην αισθανθούν οι εθνότητες, ότι υποεκπροσωπούνταν στην κεντρική εξουσία.

Αλλά ο Μιλόσεβιτς δεν είχε την προσωπικότητα του Τίτο να κρατήσει τη χώρα του ενωμένη ούτε τη διάθεση να υποστηρίξει τα περί ενότητας και αδελφοσύνης.

Το 1989 περιόρισε την αυτονομία των δύο δημοκρατιών εντός της τότε Σερβίας.

Όσα ακολούθησαν στο Κοσσυφοπέδιο εκείνη τη χρονιά, όπου η αστυνομία διέλυσε με βαρβαρότητα τις συγκεντρώσεις των διαμαρτυρομένων Αλβανών, ήταν το πρελούδιο του γιουγκοσλαβικού εμφυλίου. 6) Η κατάρρευση του κομμουνιστικού κόσμου της Ευρώπης ήταν ένα σοβαρό χτύπημα για τη Γιουγκοσλαβία, αφού έχασε πλέον το ρόλο της ως προκεχωρημένου φυλακίου του ελεύθερου κόσμου (που δεν ήταν τόσο ελεύθερος στην επικράτειά της) και την εντεύθεν διάθεση για υποστήριξη.

Στις 22.1.1991, η Ένωση Γιουγκοσλάβων Κομμουνιστών διαλύθηκε και προκηρύχθηκαν οι πρώτες μετά από δεκαετίες ελεύθερες εκλογές στη χώρα. 7) Στις τοπικές εκλογές κερδίζουν κόμματα με σαφή εθνικιστικό προσδιορισμό π.χ. η Εθνική Κροατική Ένωση του Τούτζμαν στην Κροατία, το Κόμμα της Δημοκρατικής Δράσης του Ιζετμπέκοβιτς στη Βοσνία και το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Μιλόσεβιτς στη Σερβία. Στην Κροατία, ο Τούτζμαν επιδίδεται σε εθνικιστικό λόγο και σταδιακά αναφέρεται σε αλλαγές, που θα αφορούν τους Σέρβους της Κροατίας. Στη Βοσνία, αναδεικνύεται η Ισλαμική Διακήρυξη, κείμενο που είχε συντάξει το 1970 ο Ιζετμπέκοβιτς και περιείχε ξεκάθαρες θέσεις υπέρ του Ισλάμ, οι οποίες κρίθηκαν από τους Σέρβους ως απειλητικές για την ύπαρξή τους, παρότι σε κανένα σημείο του αυτό το κείμενο δεν μιλούσε για ισλαμιστική δημοκρατία ή εκκαθάριση των μη μουσουλμάνων της Βοσνίας ή υποβάθμιση του καθεστώτος τους.

Γίνεται πλέον σαφές, ότι η Γιουγκοσλαβία μετρά ημέρες. 8) Το Σεπτέμβριο του 1990, οι Σέρβοι της Κροατίας αποκλείουν την Κράινα, δημιουργούν δικές τους κυβερνητικές δομές και απειλούν με απόσχιση από την Κροατία. Στη Βοσνία, την ίδια περίοδο, Ιζετμπέκοβιτς και Κάρατζιτς, ηγέτης των Σέρβων της Βοσνίας, διασταυρώνουν τα ξίφη τους, επειδή ο δεύτερος επιθυμεί η Βοσνία να παραμείνει γιουγκοσλαβικό έδαφος. Η Σλοβενία ζητεί μια πιο χαλαρή συνοσπονδία κρατών.

Το ίδιο και η Κροατία! Ο Μιλόσεβιτς αρνείται να ακούσει.

Υπάρχει ο λογικός φόβος της τύχης των Σέρβων της Κροατίας και της Βοσνίας αλλά αυτός ο φόβος μετατρέπεται σε αμετακίνητη θέση περί διατηρήσεως της κυρίαρχης θέσης των Σέρβων στη μια παραπαίουσα Γιουγκοσλαβία.

Φυσικά, δεν κάνει κάτι για να δείξει καλή διάθεση στις υπόλοιπες δημοκρατίες της χώρας του. Η Γιουγκοσλαβία παραλύει. 9) To Σεπτέμβριο του 1990, με δημοψήφισμα οι Σλοβένοι αποφασίζουν σε ποσοστό 95% την ανεξαρτησία τους από τη Γιουγκοσλαβία, κάτι που θα επιτευχθεί την άνοιξη του επομένου χρόνου. Το Μάιο του 1991, ανάλογο δημοψήφισμα λαμβάνει χώρα στην Κροατία, με αποτέλεσμα υπέρ της ανεξαρτησίας από τη Γιουγκοσλαβία σε ποσοστό 93%. Τον επόμενο μήνα, η Κροατία κηρύσσει την ανεξαρτησία της. Το Φεβρουάριο του 1992, σε ανάλογο δημοψήφισμα στη Βοσνία, το 99% όσων συμμετέσχαν ψήφισε υπέρ της ανεξαρτησίας της Βοσνίας.

Η σερβική κοινότητα απέσχε κατά συντριπτική πλειοψηφία.

Είχε πλέον ανοίξει ο δρόμος για τον εμφύλιο. 10) Ο Μιλόσεβιτς αντέδρασε με βία και ενίσχυσε με όπλα τις σερβικές μειονότητες σε Κροατία και Βοσνία, με σκοπό να πολεμήσει τους «ανυπάκουους» κάποτε συμπολίτες του. Στη Σλοβενία, βέβαια, δεν το τόλμησε, γιατί, μετά από μάχες 10 ημερών ο γιουγκοσλαβικός (ορθότερα, σερβικός) στρατός αποσύρθηκε και η εκεί σερβική μειονότητα (2,5% επί του συνολικού πληθυσμού) δεν είχε μεγάλη διάθεση να στηρίξει τα μεγαλόστομα και επικίνδυνα σχέδιά του. Σε Κροατία και Βοσνία, όμως, η εμμονή του εξελίχθηκε σε τραγωδία. 11) Το καλοκαίρι του 1991, οι Σέρβοι της Κροατίας, εξοπλισμένοι από το Μιλόσεβιτς, αρχίζουν να βομβαρδίζουν περιοχές της Κροατίας όπως το Βούκοβαρ και το Ντουμπρόβνικ και να εκκαθαρίζουν περιοχές από το κροατικό στοιχείο. Οι Κροάτες απαντούν και σύντομα αρχίζουν οι ποταμοί αίματος. Στη Βοσνία, όπου οι Βόσνιοι ήταν η πιο πολυπληθής ομάδα αλλά και πάλι δεν αποτελούσαν την πλειοψηφία (44% επί του συνολικού πληθυσμού το 1991), οι Σέρβοι κάτοικοί της ενισχύονται απροκάλυπτα από το σερβικό στρατό και με επικεφαλής το Ράτκο Μλάντιτς αρχίζουν και πολεμούν τους Βοσνίους και εκκαθαρίζουν περιοχές από Βοσνίους και μη Σέρβους.

Το αυτό πράττουν και οι Κροάτες(17% επί του συνολικού πληθυσμού της Βοσνίας τότε). 12) Στη Βοσνία βρέθηκαν, μετά την έναρξη του γιουγκοσλαβικού εμφυλίου, τζιχαντιστές από μουσουλμανικές χώρες, οι οποίοι δημιούργησαν το τάγμα «Ελ Μουτζαχεντίν» και συμμετέσχαν σε εγκλήματα πολέμου.

Δεν αμφισβητείται η ύπαρξη και δράση τους.

Αυτό, που συχνά συγχέεται, είναι η δράση αυτού του τάγματος με τον υπόλοιπο βοσνιακό στρατό του Ιζετμπέκοβιτς (που βαρύνεται με τα δικά του εγκλήματα), εις τρόπον ώστε να κυριαρχεί η εντύπωση, ότι οι Σέρβοι της Βοσνίας πολέμησαν αποκλειστικά ή κυρίως τζιχαντιστές και σκότωσαν μόνο ή κυρίως τζιχαντιστές, και να αποσιωπώνται τα εγκλήματά τους κατά αμάχων Βοσνίων. 13) Κυκλοφορεί το αφήγημα, ότι το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία (ICTY) κατεδίκασε μόνο Σέρβους και όχι Βοσνίους ή Κροάτες ή κατεδίκασε Βοσνίους και Κροάτες σε ποινές-χάδια και επέδειξε σκληρότητα σε Σέρβους.

Πρόκειται για αβάσιμη θεωρία.

Για αρχή, σε σερβική πολιτική και στρατιωτική ηγεσία θέλησαν να παραμείνει η Γιουγκοσλαβία ενωμένη με κάθε κόστος και έτσι προέβησαν σε βαρβαρότητες σαν τη Σρεμπρένιτσα ή ενίσχυσαν σερβικές μονάδες σε Κροατία και Βοσνία με ανυπολόγιστες συνέπειες.

Επίσης, το ICTY είχε ανοίξει έρευνα για τους Τούτζμαν και Ιζετμπέκοβιτς αλλά αυτή σταμάτησε, επειδή οι συγκεκριμένοι πέθαναν πριν καν παραπεμφθούν σε δίκη.

Για τον πρώτο, μάλιστα, προέκυψαν αργότερα, κατά την έρευνα άλλων υποθέσεων, επιβαρυντικά στοιχεία.

Σε ένα άλλο επίπεδο, Βόσνιοι όπως οι Ντέλιτς και Λάντζο καταδικάστηκαν σε βαριές ποινές κάθειρξης από το ICTY για φόνους και βασανιστήρια Σέρβων κρατουμένων.

Εξίσου βαριές ποινές περίμεναν τους Κροάτες Πρλιτς, Πράλιακ, Κόρντιτς, Νάλετιτς και άλλους, που καταδικαστικές αποφάσεις σε βάρος τους μπορεί κανείς να αναζητήσει στην ιστοσελίδα του ICTY. 14) Γιατί οι Σέρβοι καταδικάστηκαν σε βαρύτερες ποινές από τους άλλους, όταν και οι άλλοι διέπραξαν εγκλήματα πολέμου; Για αρχή, μόνο η σερβική πλευρά βαρύνεται με γενοκτονία, αυτή της Σρεμπρένιτσα.

Δεύτερον, η σερβική πλευρά του Μιλόσεβιτς ήταν αυτή, που αρνήθηκε κάθε συμβιβασμό με τις λοιπές εθνότητες της κάποτε Γιουγκοσλαβίας και πυροδότησε εντάσεις με συνέπεια νεκρούς, τραυματίες και εθνοκαθάρσεις.

Τρίτον, ο κάποτε γιουγκοσλαβικός στρατός κατέληξε ελεγχόμενος από τους Σέρβους και καλύτερα εξοπλισμένος από τις υπόλοιπες εθνότητες και οι συνεπώς διέπραξε χειρότερα και περισσότερα εγκλήματα συνολικά από τις άλλες εθνότητες. 15) Ευθύνονται οι Δυτικοί και το ΝΑΤΟ για τη διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας; Η απάντηση είναι αρνητική. Οι Δυτικοί και το ΝΑΤΟ δεν δημιούργησαν τις εθνικιστικές εξάρσεις, που είχαν ξεσπάσει σε μια χώρα τσακισμένη από τα οικονομικά προβλήματα και με σοβαρά προβλήματα διακυβέρνησης, που οφείλονταν όχι μόνο στο αποκεντρωμένο μοντέλο του συντάγματος του 1974 αλλά και στην αδιαλλαξία του Μιλόσεβιτς, ο οποίος δεν θέλησε να δει, ότι ο σερβοκεντρισμός του λειτουργούσε ολέθρια για τη χώρα του.

Επίσης, το ΝΑΤΟ απέτυχε να προστατεύσει περιοχές ειδικά στη Βοσνία, όπου έδρασαν οι Σερβοβόσνιοι.

Αλλά αυτό συνέβη μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. 16) Ευθύνεται, τελικά, ο Μιλόσεβιτς για τη διάλυση της χώρας του; Η αλήθεια είναι, ότι ο Μιλόσεβιτς δεν είχε το κύρος και τις ικανότητες του Τίτο και παρέλαβε μια χώρα, όπου το σύνταγμα του 1974 δεν ευνοούσε τη λήψη αποφάσεων από την κεντρική εξουσία, και με τσακισμένη οικονομία.

Ωστόσο, μπορούσε ευχερώς να διαπραγματευθεί με τις υπόλοιπες δημοκρατίες για τη δημιουργία μιας συνομοσπονδίας κρατών με πιο χαλαρούς δεσμούς και με κανόνες για την προστασία των μειονοτήτων τους, ενδεικτικά των σερβικών που υπήρχαν σε όλες αυτές, ακόμα και να συμφωνήσει σε ένα βελούδινο διαζύγιο σαν αυτό Τσέχων και Σλοβάκων το 1993.

Όχι μόνο δεν πρότεινε κάτι τέτοιο αλλά επέμεινε στον έλεγχο της οκταμελούς προεδρίας, ώστε να διατηρήσει τον έλεγχο της χώρας, και αργότερα επέλεξε την πολεμική λύση για να κρατήσει Κροάτες και Βόσνιους στο γιουγκοσλαβικό άρμα.

Το αποτέλεσμα είναι γνωστό και ολέθριο για τη χώρα του, γιατί ουδέποτε μπόρεσε να καταπνίξει την επιθυμία του να δημιουργήσει ένα κράτος, όπου οι αριθμητικά περισσότεροι Σέρβοι θα απολάμβαναν περισσότερη εξουσία από τους υπολοίπους, κόντρα στο όραμα του Τίτο. Αυτά τα ολίγα! Φωτογραφία από το νεκροταφείο των θυμάτων της γενοκτονίας της Σρεμπρένιτσα :

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους