Η ιταλική κατάληψη της Κέρκυρας το 1923 -Η πρώτη δοκιμασία της ΚτΕ και η αποκάλυψη των ιμπεριαλιστικών σχεδίων του Μουσολίνι σε δύο νέες ενδιαφέρουσες εργασίες Ιταλών ιστορικών Η κατάληψη της...

Πλήρες Κείμενο:

Η ιταλική κατάληψη της Κέρκυρας το 1923 -Η πρώτη δοκιμασία της ΚτΕ και η αποκάλυψη των ιμπεριαλιστικών σχεδίων του Μουσολίνι σε δύο νέες ενδιαφέρουσες εργασίες Ιταλών ιστορικών Η κατάληψη της Κέρκυρας τον Αύγουστο-Σεπτέμβριο του 1923 από τα ιταλικά στρατεύματα αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη δοκιμασία της νεοσύστατης Κοινωνίας των Εθνών, την οποία ο οργανισμός απέτυχε να λυσει ως ζήτημα.

Η δολοφονία του Ιταλού στρατηγού Ενρίκο Τελίνι και τεσσάρων μελών της ακολουθίας του —του ταγματάρχη-ιατρού Κόρτι, του υπολοχαγού Μπονατσίνι, βοηθού του Τελίνι, του οδηγού Φαρνέτι και του αλβανού διερμηνέα Θανάση Γκεζίρι, ηπειρώτη από το Λεσκοβίκι— που συμμετείχαν στην οριοθέτηση της ελληνοαλβανικής μεθορίου, στις 27 Αυγούστου στη θέση Ζέπι, στον δρόμο μεταξύ Ιωαννίνων και Κακαβιάς, ο βομβαρδισμός και η κατάληψη της Κέρκυρας από ιταλικές δυνάμεις στις 31 Αυγούστου, και τελικά η παράκαμψη της ΚτΕ υπέρ της Πρεσβευτικής Διάσκεψης, έδειξαν ότι μια Μεγάλη Δύναμη —ιδρυτικό και μόνιμο μέλος του Συμβουλίου— μπορούσε να αψηφήσει ανοιχτά τον διεθνή οργανισμό χωρίς ουσιαστικές συνέπειες.

Δεν θα σταθώ στα δραματικά στιγμιότυπα της κατάληψης, άλλωστε έγραψε προχθές ένα πολύ ενδιαφέρον σημείωμα ο στρατηγός Νίκος Κουρκουμέλης.

Θα σταθώ, με βάση δύο νέες μελέτες Ιταλών ιστορικών, στην ερμηνεία του γεγονότος.

Η πρώτη μελέτη είναι του Andrea Giannasi (πτυχιούχος Σύγχρονης Ιστορίας στην Πίζα, δημοσιογράφος, ιστορικός και εκδότης από το 1989), τίτλος της Dall'eccidio Tellini all'invasione di Corfù.

Mussolini e l'Italia fascista, agosto-settembre 1923 (Tralerighe Libri). Βασιζόμενος σε αρχειακό υλικό και στον τύπο της εποχής, ο Giannasi τεκμηριώνει ότι το επεισόδιο πυροδότησε στην Ιταλία ένα ραγδαίο αντιελληνικό και αντισλαβικό κίνημα, και ότι η κυβέρνηση της Ρώμης απαίτησε περα απο την βαριά χρηματική αποζημίωση και ταπείνωση της Αθήνας, ενώ Λονδίνο και Παρίσι παρακολουθούσαν αμήχανα την πρώτη επίσημη διεθνή εμφάνιση του Μουσολίνι.

Στο παράρτημα του βιβλίου, ο Giannasi θέτει και το ζήτημα του νομικού ορισμού της «διεθνούς τρομοκρατίας», από την υπόθεση Τελίνι έως την εισβολή στο Ιράκ.

Η ερμηνεία του δεν βλέπει την κατάληψη ως απόπειρα μόνιμης εδαφικής κατάκτησης, αλλά ως στιγμιαία «αρπαγή της ευκαιρίας»: επίδειξη εθνικού γοήτρου προς τις Μεγάλες Δυνάμεις, τη μετάβαση της νεοπαγούς φασιστικής Ιταλίας από δήθεν αποστολή ειρήνης σε πρώτη πολεμική ενέργεια.

Ιδιαίτερα αποκαλυπτικό είναι το στοιχείο ότι ο Μουσολίνι είχε ήδη διατάξει το ναυτικό να προετοιμάζεται για κατάληψη τον Ιούλιο του 1923 — έναν μήνα πριν τη δολοφονία Τελίνι — προβλέποντας «αναμενόμενες προκλητικές ενέργειες» εκ μέρους της Ελλάδας.. .. Η δολοφονία δεν γέννησε δηλαδή την επιχείρηση· απλώς προσέφερε την αφορμή που ήδη αναζητούνταν.

Η δεύτερη μελέτη είναι η διδακτορική διατριβή του Alessio Conte, Tra Adriatico e Balcani.

L'irredentismo nell'università italiana nel periodo interbellico. Padova, Venezia e Trieste (επιβλέπων L. Cerasi, συνεργαζόμενα ιδρύματα Πανεπιστήμιο της Πάντοβα, Ca' Foscari Βενετίας και Πανεπιστήμιο Βερόνας, ακαδ. έτος 2021-22.η διατριβή κατατέθηκε τυπικά στις 19 Μαΐου 2022, με συντονίστρια του διδακτορικού κύκλου την καθηγήτρια Giulia Albanese). Η διατριβή, καλύπτοντας τη χρονική περίοδο 1919-1943, εξετάζει τον ιταλικό αλυτρωτισμό ως πολιτικό φαινόμενο σε τρία επίπεδα: θεσμικό (η επίσημη στάση των τριών πανεπιστημίων απέναντι στην «ιταλικότητα» της Δαλματίας), πολιτισμικό (τέσσερις αλυτρωτιστές καθηγητές — ο Luigi De Marchi στη Γεωγραφία, ο Bruno Dudan στην Ιστοριογραφία, ο Arturo Cronia στη Σλαβολογία, ο Ferdinando Pasini στη Λογοτεχνία) και νεανικό (ο ρόλος των φοιτητικών φασιστικών ομάδων, GUF, με πρωταγωνιστή τον GUF της Ζάρα). Ο Conte διακρίνει καθαρά τον αλυτρωτισμό (διεκδίκηση εδαφών με υπαρκτές ιταλόφωνες κοινότητες) από τον ιμπεριαλισμό (την πραγματική ιδεολογική κινητήρια δύναμη του φασισμού, που χρησιμοποιούσε τον αλυτρωτισμό εργαλειακά), καταλήγοντας στη διατύπωση «πολιτισμικά αλυτρωτιστές, πολιτικά ιμπεριαλιστές». Η ιταλική ιστοριογραφία (Treccani, «Irredentismo») επιβεβαιώνει ότι ο ιταλικός αλυτρωτισμός του 19ου αιώνα παρέμεινε προσηλωμένος αποκλειστικά στην Αδριατική —Τρεντίνο, Τεργέστη, Δαλματία, Φιούμε— και ποτέ δεν συμπεριέλαβε την Κέρκυρα ως στόχο.

Η ίδια η διατριβή Conte εντοπίζει τέσσερις φάσεις φασιστικού αλυτρωτισμού για τη Δαλματία (1922-29, 1929-34, 1934-39, 1939-43) που δεν αφορούν καθόλου το νησίτης Κέρκυρας.

Μάλιστα η Κέρκυρα, μη πληρώντας ποτέ το κριτήριο της ιταλόφωνης κοινότητας, υπάγεται συνεπώς απευθείας στην κατηγορία του καθαρού ιμπεριαλισμού.

Η γραμμή αυτού του καθαρού ιμπεριαλισμού, απαλλαγμένου από αλυτρωτικό άλλοθι, θα κορυφωθεί δύο δεκαετίες αργότερα με το δόγμα Mare Nostrum: την ταύτιση της italianità με μια Μεσόγειο ως «ιταλική λίμνη», όπου η Ιταλία διεκδικούσε τον ρόλο εγγυήτριας δύναμηςδύναμης!!! Μετά την ιταλική εισβολή στην Ελλάδα το 1940 και την κατάρρευση του μετώπου, τα Επτάνησα πέρασαν de facto σε ιταλικό πολιτικο-διοικητικό καθεστώς από τον Ιούνιο του 1941, με τη σύμφωνη γνώμη των Γερμανών — χωρίς ποτέ επίσημη προσάρτηση, αλλά με ουσιαστική ενσωμάτωση.

Η γραμμή που ξεκινά από την επίδειξη ισχύος του 1923 κλείνει έτσι με πραγματική στρατιωτική κατοχή είκοσι χρόνια αργότερα: δύο στιγμές του ίδιου ιμπεριαλιστικού σχεδίου, όχι εκπλήρωση ενός δόγματος του 19ου αιώνα, όπως το δόγμα Καβούρ, που αρχικά θεωρήθηκε ως η βάση της ιταλικής επιθετικότητας και οφείλω να πω ότι και εγώ έκανα το λάθος να διαβάζω το όλο γεγονός υπό το πρισμα αυτής της θεώρησης.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους