Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Μια ιστορία που κυκλοφορεί εδώ και χρόνια και, ομολογουμένως, ακούγεται εντυπωσιακή είναι αυτή που αφηγείται πως ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες Φυγαλείας δεν μένει ακίνητος, αλλά περιστρέφεται ελάχιστα κάθε χρόνο, περίπου όσο χρειάζεται για να αντισταθμίζει τη μεταβολή του ουρανού που προκαλεί η μετάπτωση του άξονα της Γης, και σε ορισμένες παραλλαγές της αφήγησης όλο αυτό γίνεται για να παραμένει προσανατολισμένος προς τον Σείριο.

Ουφ, τα είπα όλα νομίζω! Ο ναός είναι πράγματι εξαιρετικά ασυνήθιστος και, για να πω την αλήθεια, δεν χρειάζεται καθόλου τη βοήθεια του Σείριου για να μας εντυπωσιάσει.

Χτίστηκε στο δεύτερο μισό του 5ου αιώνα π.Χ., περίπου το 420–400 π.Χ., και ο Παυσανίας αποδίδει την κατασκευή του στον Ικτίνο.

Είναι ένα κτίριο με πολύ ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, καθώς συνδυάζει τον δωρικό ρυθμό εξωτερικά, τον ιωνικό εσωτερικά ενώ εκεί αν θυμάμαι καλά βρισκόταν και ένα από τα αρχαιότερα γνωστά κορινθιακά κιονόκρανα.

Το πιο συζητημένο χαρακτηριστικό του, όμως, είναι ο προσανατολισμός του.

Ο βασικός άξονας του είναι βορράς – νότος, ενώ οι περισσότεροι ελληνικοί ναοί έχουν ανατολικό προσανατολισμό.

Αυτή η ιδιομορφία έχει κατά καιρούς χρησιμοποιηθεί ως αφετηρία για διάφορες αστρονομικές θεωρίες, όμως εδώ χρειάζεται λίγη προσοχή.

Ο ίδιος πάνω - κάτω προσανατολισμός υπήρχε και στον παλαιότερο αρχαϊκό ναό που βρισκόταν στην ίδια θέση, ενώ και άλλοι ναοί της Αρκαδίας, όπως εκείνοι της Αθηνάς στην Αλίφειρα και της Αθηνάς Σώτειρας και του Ποσειδώνα στην Ασέα, παρουσιάζουν το ίδιο χαρακτηριστικό.

Και κάπου εδώ φτάνουμε στην κρίσιμη ερώτηση: μπορούσε πράγματι να περιστρέφεται ολόκληρος ο ναός; Η απάντηση της αρχαιολογικής και αρχιτεκτονικής έρευνας είναι ότι δεν υπάρχει καμία τέτοια ένδειξη.

Η επίσημη παρουσίαση του έργου αποκατάστασης του μνημείου αντιμετωπίζει τη θεωρία της περιστροφής ως μη επιστημονική, και αυτό είναι απολύτως κατανοητό αν σκεφτούμε τι θα απαιτούσε τεχνικά μια τέτοια κατασκευή.

Για να κινείται ένα τόσο βαρύ λίθινο οικοδόμημα, θα έπρεπε να υπάρχει ένας τρόπος έδρασης που να επιτρέπει την κίνηση, κάποιες ειδικά διαμορφωμένες επιφάνειες, σύστημα κύλισης ή ολίσθησης, ίχνη καταπόνησης ή επισκευών και γενικά μια υποδομή ικανή να μεταφέρει με ασφάλεια ένα τεράστιο φορτίο.

Ο ναός έχει μελετηθεί, αποτυπωθεί και αποκαθίσταται εδώ και δεκαετίες και κανένα τέτοιο σύστημα δεν έχει βρεθεί.

Αν υπήρχε ένας μηχανισμός που επέτρεπε σε ολόκληρο το κτίριο να γυρίζει, θα ήταν ένα από τα σημαντικότερα τεχνολογικά ευρήματα της αρχαιότητας και δύσκολα θα περνούσε απαρατήρητος από όσους έχουν εξετάσει τα θεμέλια και την κατασκευή του.

Με άλλα λόγια, όσο κι αν θα ήταν υπέροχο να ανακαλύψουμε ένα αρχαιοελληνικό ρουλεμάν κάτω από τις Βάσσες, μέχρι στιγμής δεν έχουμε τέτοια τύχη.

Εκεί όμως που η ιστορία αποκτά πραγματικό επιστημονικό ενδιαφέρον είναι στη σχέση του ναού με το φως και τον ουρανό.

Στην ανατολική πλευρά του εσωτερικού υπάρχει μια ασυνήθιστη πλευρική είσοδος, η οποία έχει απασχολήσει σοβαρά την έρευνα.

Ήδη από το 1968 ο Frederick Cooper είχε προτείνει ότι μέσα από αυτήν μπορούσε να εισέρχεται το φως του ανατέλλοντος ηλίου και να δημιουργεί συγκεκριμένες συνθήκες φωτισμού στο εσωτερικό του ναού.

Νεότερες αρχαιοαστρονομικές μελέτες προσπάθησαν να υπολογίσουν πώς έπεφτε το ηλιακό φως στο εσωτερικό του τον 5ο αιώνα π.Χ. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η ανατολική θύρα πράγματι επέτρεπε σε περιορισμένο ηλιακό φως να εισέρχεται στον εσωτερικό χώρο σε συγκεκριμένες εποχές και ώρες, ενώ έχει προταθεί ότι η κατεύθυνσή της αντιστοιχούσε περίπου στην ανατολή του ήλιου λίγες ημέρες πριν από την εαρινή ισημερία.

Αυτό είναι πραγματικά συναρπαστικό, γιατί εδώ έχουμε ένα αληθινό επιστημονικό ερώτημα.

Μπορεί ο φωτισμός να σχετιζόταν με κάποια τελετουργία, με συγκεκριμένη γιορτή, με την παρουσία του λατρευτικού αγάλματος ή απλώς με έναν ιδιαίτερο τρόπο οργάνωσης της εμπειρίας μέσα στον ναό; Οι ερευνητές συζητούν ακόμη τέτοιες πιθανότητες και, όπως συνήθως συμβαίνει στην αρχαιολογία, τα δεδομένα επιτρέπουν περισσότερες από μία ερμηνείες.

Και τότε εμφανίζεται στην ιστορία ο Σείριος.

Εδώ τα πράγματα αρχίζουν να ξεφεύγουν, γιατί μαζί με τον αστέρα εμφανίζεται συχνά και ένας πολύ συγκεκριμένος αριθμός, περίπου 50 δευτερόλεπτα του τόξου τον χρόνο ή κάτι τέτοιο, εδώ κάπου το χάνω και δε θέλω να συνεχίσω.

Ο αριθμός αυτός, λένε οι ειδικοί, θυμίζει πράγματι την ετήσια τιμή της μετάπτωσης των ισημεριών και, επειδή ακούγεται εξαιρετικά ακριβής, δίνει στην αφήγηση μια επιστημονική όψη.

Το πρόβλημα είναι ότι από όλα αυτά δεν προκύπτει αυτομάτως ότι κάποιος τον κατασκεύασε για να μετακινείται σύμφωνα με αυτήν.

Κι εδώ, για μένα, βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον σημείο όλης της υπόθεσης.

Η ψευδοεπιστήμη πολλές φορές δεν δημιουργείται από πράγματα που είναι όλα ψεύτικα, καθώς μπορεί να πάρει αληθινά δεδομένα και να τα ενώσει μεταξύ τους με μια σύνδεση που δεν έχει αποδειχθεί ποτέ.

Και ούτε πρόκειται κατά την άποψή μου.

Συνεπώς ναός vertigo δεν υπάρχει και ευτυχώς γιατί θα προκαλούσε και ναυτία στους πιστούς του Απόλλωνα.

Τώρα πρέπει να ψάξω και κάτι άλλο που μου ζητήσατε, ένα, λέει, "μουσικό κουτί" στο Ερέχθειο! Εγώ πάντως μόνο αυτό με τον Πορτοκάλογλου και τη Μόρφη ξέρω, για να δούμε όμως, ποτέ δεν ξέρεις!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους