Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Από την κατάρρευση του Τσαρισμού στην Οκτωβριανή Επανάσταση Λένιν, Τρότσκι, Στάλιν και η μεγάλη απόσταση ανάμεσα στην κομμουνιστική ουτοπία και την ιστορική πραγματικότητα ✏️ Της Αικ.Γ.Δασκαλοπούλου Η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 δεν υπήρξε ένας ξαφνικός «κεραυνός εν αιθρία». Ήταν το αποτέλεσμα μιας μακράς διαδικασίας πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής αποσταθεροποίησης, η οποία κορυφώθηκε μέσα στις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Για να κατανοήσουμε τι συνέβη, χρειάζεται να απομακρυνθούμε τόσο από τη σοβιετική αγιογραφία όσο και από τις μεταγενέστερες αντικομμουνιστικές απλουστεύσεις.

Ούτε η Ρωσία του 1917 ήταν ένας παράδεισος που ανατράπηκε από μια χούφτα συνωμότες ούτε οι Μπολσεβίκοι ήταν απλώς κάποιοι τυχαίοι άνθρωποι που εμφανίστηκαν από το πουθενά.

Υπήρχε πραγματική κοινωνική δυσαρέσκεια, υπήρχαν τεράστιες αδυναμίες του τσαρικού καθεστώτος, αλλά υπήρχε ταυτόχρονα και ένα εξαιρετικά οργανωμένο επαναστατικό κόμμα, το οποίο γνώριζε πώς να εκμεταλλευθεί την κατάρρευση της παλαιάς εξουσίας.

Και ακριβώς αυτή η συνάντηση κοινωνικής κρίσης και οργανωμένης πολιτικής πρωτοπορίας εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία των Μπολσεβίκων. Η Ρωσία πριν από την Επανάσταση Στις αρχές του 20ού αιώνα η Ρωσική Αυτοκρατορία ήταν μια χώρα αντιφάσεων.

Από τη μία πλευρά, διέθετε τεράστιους φυσικούς πόρους, έναν ταχύτατα αναπτυσσόμενο βιομηχανικό τομέα και σημαντικά αστικά κέντρα.

Από την άλλη, η συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού ήταν αγροτική και μεγάλο μέρος της υπαίθρου ζούσε σε συνθήκες φτώχειας.

Η δουλοπαροικία είχε καταργηθεί ήδη από το 1861, όμως η αγροτική μεταρρύθμιση δεν έλυσε το πρόβλημα της γης.

Οι αγρότες εξακολουθούσαν να αντιμετωπίζουν περιορισμούς, χρέη και έλλειψη επαρκούς γης.

Η επιθυμία για αναδιανομή της γης υπήρξε μία από τις ισχυρότερες κοινωνικές πιέσεις που θα εκδηλώνονταν το 1917.

Παράλληλα, η βιομηχανική ανάπτυξη είχε δημιουργήσει ένα νέο κοινωνικό στρώμα, τον βιομηχανικό εργάτη.

Οι συνθήκες εργασίας ήταν συχνά εξαιρετικά σκληρές.

Τα ωράρια ήταν εξαντλητικά, οι αμοιβές άθλιες και οι συνθήκες διαβίωσης στις βιομηχανικές πόλεις, τραγικές. Η Ρωσία δημιούργησε έτσι ένα εργατικό δυναμικό συγκεντρωμένο σε μεγάλες μονάδες, το οποίο μπορούσε να οργανωθεί πολιτικά και συνδικαλιστικά.

Το πρόβλημα ήταν ότι η οικονομική και κοινωνική αλλαγή προχωρούσε ταχύτερα από την πολιτική μεταρρύθμιση. Ο Νικόλαος Β΄ και η πολιτική ακαμψία Στην κορυφή του κράτους βρισκόταν ο Τσάρος. Ο Νικόλαος Β΄ παρέμενε προσκολλημένος στην αρχή της αυτοκρατορικής απολυταρχίας, ακόμη και όταν η κοινωνία είχε αρχίσει να απαιτεί πολιτική συμμετοχή. Η Επανάσταση του 1905 υπήρξε η πρώτη μεγάλη προειδοποίηση.

Η «Ματωμένη Κυριακή» και οι μαζικές κινητοποιήσεις ανάγκασαν τον τσάρο να προχωρήσει σε ορισμένες παραχωρήσεις, μεταξύ των οποίων και η δημιουργία της Δούμας.

Όμως η συνταγματική εξέλιξη παρέμεινε περιορισμένη.

Η πολιτική εξουσία εξακολούθησε να συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στον μονάρχη και ο κρατικός μηχανισμός χρησιμοποιούσε την καταστολή εναντίον των επαναστατικών οργανώσεων.

Εδώ εμφανίζεται και η Ωχράνα, η πολιτική αστυνομία του τσαρικού καθεστώτος.

Οι επαναστάτες δεν αντιμετωπίζονταν απλώς ως πολιτικοί αντίπαλοι.

Πολλοί συλλαμβάνονταν, φυλακίζονταν, καταδικάζονταν ή οδηγούνταν σε εσωτερική εξορία στη Σιβηρία.

Άλλοι αναγκάζονταν να εγκαταλείψουν τη Ρωσία.

Και εδώ βρίσκεται μια σημαντική ειρωνεία της ιστορίας, το ίδιο το τσαρικό κράτος, καταδιώκοντας τους επαναστάτες, δημιούργησε μια ολόκληρη γενιά πολιτικά έμπειρων επαναστατικών στελεχών.

Ανάμεσα σε αυτούς βρίσκονταν και οι Λένιν, Τρότσκυ και Στάλιν.

Πού βρίσκονταν ο Λένιν, ο Τρότσκι και ο Στάλιν πριν από το 1917; Ο Στάλιν είχε ήδη από νεαρή ηλικία εμπλακεί στο επαναστατικό κίνημα.

Είχε συλληφθεί, φυλακιστεί και εξοριστεί στη Σιβηρία.

Αργότερα έζησε για μεγάλα χρονικά διαστήματα στην ευρωπαϊκή εξορία, κυρίως στην Ελβετία.

Όταν ξέσπασε η Φεβρουαριανή Επανάσταση του 1917, ο Λένιν δεν βρισκόταν στη Ρωσία αλλά στην Ελβετία. Ο Τρότσκι βρισκόταν τότε στη Νέα Υόρκη.

Είχε καταφύγει στις Ηνωμένες Πολιτείες και εργαζόταν ως δημοσιογράφος σε ρωσόφωνο σοσιαλιστικό Τύπο.

Μετά την πτώση του τσαρισμού ξεκίνησε την επιστροφή του στη Ρωσία.

Κατά τη διάρκεια της διαδρομής συνελήφθη προσωρινά από τις βρετανικές αρχές στον Καναδά, αλλά τελικά αφέθηκε ελεύθερος και έφθασε στην Πετρούπολη τον Μάιο του 1917. Ο Στάλιν όπως είπαμε βρισκόταν σε εσωτερική εξορία στη Σιβηρία.

Με την πτώση του τσαρικού καθεστώτος απελευθερώθηκε και επέστρεψε στην Πετρούπολη τον Μάρτιο του 1917.

Επομένως, υπάρχει κάτι που πρέπει να ξεκαθαριστεί. κανένας από τους τρεις δεν οργάνωσε από τη θέση του την ανατροπή του Νικολάου Β΄ τον Φεβρουάριο του 1917. Η Φεβρουαριανή Επανάσταση προηγήθηκε της επιστροφής τους και ήταν διαφορετικό γεγονός από την Οκτωβριανή κατάληψη της εξουσίας. Η Φεβρουαριανή Επανάσταση Τον Φεβρουάριο του 1917 η κατάσταση είχε γίνει εκρηκτική. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος είχε αποδειχθεί καταστροφικός για τη Ρωσία.

Οι απώλειες ήταν τεράστιες, ο εφοδιασμός του στρατού παρουσίαζε σοβαρά προβλήματα, οι μεταφορές είχαν αποδιοργανωθεί και οι ελλείψεις τροφίμων επιδεινώνονταν. Στην Πετρούπολη ξέσπασαν διαδηλώσεις και απεργίες.

Σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι γυναίκες εργαζόμενες, οι οποίες διαδήλωσαν για το ψωμί.

Το αποφασιστικό σημείο ήρθε όταν τμήματα του στρατού αρνήθηκαν να καταστείλουν τις διαδηλώσεις και εξεγέρθηκαν.

Η κρατική εξουσία ουσιαστικά κατέρρευσε. Ο Νικόλαος Β΄ παραιτήθηκε, ο τσαρισμός είχε τελειώσει... Και όμως, οι Μπολσεβίκοι δεν είχαν καταλάβει ακόμη την εξουσία. Η Προσωρινή Κυβέρνηση και το μοιραίο αδιέξοδο Μετά την παραίτηση του τσάρου σχηματίστηκε Προσωρινή Κυβέρνηση.

Παράλληλα, όμως, υπήρχαν τα Σοβιέτ, δηλαδή συμβούλια εργατών και στρατιωτών.

Έτσι δημιουργήθηκε μια εξαιρετικά ασταθής κατάσταση «δυαδικής εξουσίας». Η Προσωρινή Κυβέρνηση είχε τυπική κρατική εξουσία, αλλά τα Σοβιέτ διέθεταν σημαντική πραγματική επιρροή στον δρόμο, στα εργοστάσια και στον στρατό.

Η κυβέρνηση έκανε το κρίσιμο λάθος, αποφάσισε να συνεχίσει τον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων.

Ταυτόχρονα, το ζήτημα της γης αναβλήθηκε.

Για έναν στρατιώτη που βρισκόταν στο μέτωπο, για έναν αγρότη που περίμενε γη και για έναν κάτοικο της πόλης που περίμενε ψωμί, το μήνυμα «θα τα λύσουμε αργότερα» ήταν όλο και λιγότερο πειστικό.

Εδώ ακριβώς εμφανίζεται η πολιτική ευφυΐα των Μπολσεβίκων. «Ψωμί, Ειρήνη, Γη» Ο Λένιν επέστρεψε στη Ρωσία τον Απρίλιο του 1917.

Η επιστροφή του έγινε με το γνωστό «σφραγισμένο τρένο», μέσω Γερμανίας.

Η γερμανική κυβέρνηση επέτρεψε τη διέλευση, διότι είχε προφανές συμφέρον να αποσταθεροποιηθεί η Ρωσία και να αποχωρήσει από τον πόλεμο.

Αυτό αποτελεί πραγματικό ιστορικό γεγονός, αλλά δεν σημαίνει ότι η Γερμανία «δημιούργησε» την Οκτωβριανή Επανάσταση.

Οι εσωτερικές συνθήκες της Ρωσίας ήταν ήδη εξαιρετικά εύθραυστες. Ο Λένιν κατάλαβε ότι η κατάσταση μπορούσε να αξιοποιηθεί.

Το σύνθημα ήταν απλό: «Ειρήνη, Γη, Ψωμί». Δεν ήταν θεωρητική πραγματεία.

Ήταν πολιτικό μήνυμα προσαρμοσμένο στα τρία πιο άμεσα προβλήματα της κοινωνίας. Η Οκτωβριανή Επανάσταση.

Επανάσταση ή πραξικόπημα; Εδώ χρειάζεται κάποια προσοχή στους όρους. Η Οκτωβριανή Επανάσταση δεν ήταν μια τεράστια αυθόρμητη λαϊκή εξέγερση αντίστοιχη με τη Φεβρουαριανή.

Ήταν μια σχεδιασμένη και οργανωμένη κατάληψη της εξουσίας από τους Μπολσεβίκους, στηριγμένη σε πραγματική κοινωνική υποστήριξη αλλά πραγματοποιημένη από έναν σχετικά περιορισμένο και πειθαρχημένο μηχανισμό. Οι Μπολσεβίκοι κατέλαβαν στρατηγικά σημεία της Πετρούπολης και ανέτρεψαν την Προσωρινή Κυβέρνηση. Ο Τρότσκι είχε εδώ καθοριστικό επιχειρησιακό ρόλο.

Μέσω της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής οργάνωσε την κατάληψη κρίσιμων σημείων της πόλης και τον συντονισμό των δυνάμεων που υποστήριζαν την εξέγερση. Ο Λένιν ήταν ο βασικός πολιτικός και ιδεολογικός ηγέτης.

Πίεζε συνεχώς για άμεση ένοπλη εξέγερση, ακόμη και όταν στο εσωτερικό των Μπολσεβίκων υπήρχαν διαφωνίες. Ο Στάλιν, αντίθετα, δεν είχε τότε ούτε το πολιτικό κύρος του Λένιν ούτε τον επιχειρησιακό ρόλο του Τρότσκι.

Ήταν σημαντικό κομματικό στέλεχος και οργανωτής, αλλά η πραγματική του άνοδος στην κορυφή θα ερχόταν αργότερα.

Και τι ρόλο έπαιξε ο «εβραϊκός δάκτυλος»; Εδώ πρέπει να γίνει μια πολύ καθαρή διάκριση.

Είναι ιστορικά ακριβές ότι αρκετά σημαντικά στελέχη της επαναστατικής και μπολσεβικικής ηγεσίας είχαν εβραϊκή οικογενειακή καταγωγή. Ο Τρότσκι ήταν Εβραίος στην καταγωγή.

Εβραϊκή καταγωγή είχαν επίσης, μεταξύ άλλων, ο Ζινόβιεφ, ο Κάμενεφ και ο Σβερντλόφ.

Αυτό όμως είναι διαφορετικό πράγμα από το να υποστηρίξει κανείς ότι «οι Εβραίοι έκαναν την Επανάσταση». Ο μπολσεβικισμός δεν ήταν εβραϊκό εθνικό κίνημα, ήταν διεθνιστικό, μαρξιστικό και έντονα αντιθρησκευτικό. Οι Μπολσεβίκοι πολέμησαν όχι μόνο την Ορθόδοξη Εκκλησία αλλά και τις θρησκευτικές και κοινοτικές δομές άλλων θρησκειών, συμπεριλαμβανομένου του Ιουδαϊσμού.

Επιπλέον, η μεγάλη πλειονότητα των μπολσεβίκων, των στρατιωτών και των ανθρώπων που συμμετείχαν στις κοινωνικές ανατροπές δεν ήταν Εβραίοι.

Η θεωρία του «ιουδαιομπολσεβικισμού» αναπτύχθηκε έντονα στον αντιμπολσεβικικό λόγο κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο και αργότερα αξιοποιήθηκε από ακροδεξιά και αντισημιτικά κινήματα.

Μπορούμε λοιπόν να μελετήσουμε σοβαρά την παρουσία Εβραίων επαναστατών και τους λόγους για τους οποίους ένα μέρος των Εβραίων νέων της Ρωσίας στράφηκε προς τα επαναστατικά κινήματα.

Δεν μπορούμε όμως να μετατρέψουμε αυτή την πραγματική δημογραφική παρουσία σε απόδειξη μιας συλλογικής «εβραϊκής συνωμοσίας». Η Επανάσταση δεν τελείωσε τον Οκτώβριο Η κατάληψη της εξουσίας δεν σήμαινε ότι οι Μπολσεβίκοι είχαν πλέον μια ειρηνική και σταθερή χώρα.

Ακολούθησε ο Ρωσικός Εμφύλιος Πόλεμος. Οι Μπολσεβίκοι συγκρούστηκαν με τις αντικομμουνιστικές «Λευκές» δυνάμεις, αλλά και με άλλες πολιτικές και εθνικές ομάδες. Ο Τρότσκι ανέλαβε την οργάνωση του Κόκκινου Στρατού και έγινε μία από τις σημαντικότερες μορφές της επαναστατικής εξουσίας.

Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε από ακραία βία.

Εκτελέσεις, ομηρίες, καταστολή, επιτάξεις τροφίμων και πολιτική τρομοκρατία χρησιμοποιήθηκαν από το νέο καθεστώς.

Και εδώ βρίσκεται μια σημαντική πλευρά της ιστορίας του Τρότσκι που συχνά παραλείπεται από τους οπαδούς του. Ο Τρότσκι δεν ήταν δημοκράτης με τη δυτική φιλελεύθερη έννοια.

Υπήρξε ένας από τους αρχιτέκτονες της μπολσεβικικής εξουσίας και υποστήριξε σκληρά μέτρα εναντίον των αντιπάλων της.

Το 1921, μάλιστα, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην καταστολή της εξέγερσης της Κρονστάνδης.

Επομένως, η μεταγενέστερη σύγκρουσή του με τον Στάλιν δεν ήταν μια απλή ιστορία «δημοκρατικού Τρότσκι εναντίον δικτατορικού Στάλιν». Ήταν πολύ πιο σύνθετη. Λένιν, Τρότσκι, Στάλιν Οι τρεις συνεργάστηκαν στην Οκτωβριανή Επανάσταση, αλλά δεν είχαν πάντοτε την ίδια πολιτική διαδρομή.

Μετά τον εμφύλιο πόλεμο, το μπολσεβικικό κράτος είχε μετατραπεί σε εξαιρετικά συγκεντρωτικό μηχανισμό. Ο Λένιν πέθανε στις 21 Ιανουαρίου 1924.

Και τότε άρχισε η μεγάλη μάχη για τη διαδοχή. Ο Τρότσκι διέθετε τεράστιο κύρος.

Ήταν ο οργανωτής του Κόκκινου Στρατού και μία από τις πιο γνωστές προσωπικότητες της Επανάστασης. Ο Στάλιν, όμως, διέθετε κάτι διαφορετικό, τον έλεγχο του κομματικού μηχανισμού. Ως Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος είχε αποκτήσει τεράστια δυνατότητα να επηρεάζει τους διορισμούς, τις κομματικές οργανώσεις και την εσωτερική ισορροπία δυνάμεων.

Σταδιακά απομόνωσε τον Τρότσκι.

Το 1927 ο Τρότσκι διαγράφηκε από το κόμμα.

Το 1929 εξορίστηκε από τη Σοβιετική Ένωση.

Ακολούθησαν η Τουρκία, η Γαλλία, η Νορβηγία και τελικά το Μεξικό.

Είχε δίκιο ο Τρότσκι για τον Στάλιν; Εδώ η απάντηση είναι παράδοξη.

Σε σημαντικό βαθμό, ναι — αλλά όχι για τον λόγο που συχνά παρουσιάζεται. Ο Τρότσκι κατήγγειλε ότι η Σοβιετική Ένωση είχε μετατραπεί από ένα επαναστατικό κράτος σε ένα γραφειοκρατικό και αυταρχικό καθεστώς.

Κατήγγειλε την προσωπολατρία.

Κατήγγειλε τη συγκέντρωση της εξουσίας.

Κατήγγειλε την καταστολή της εσωκομματικής αντιπολίτευσης.

Κατήγγειλε τις μαζικές διώξεις.

Και κατήγγειλε ιδιαίτερα τις περίφημες Δίκες της Μόσχας.

Από αυτή την άποψη, η ιστορία τον δικαίωσε σε μεγάλο βαθμό.

Αλλά υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια, ο Τρότσκι δεν αντιτάχθηκε στη βία επειδή πίστευε στην κοινοβουλευτική δημοκρατία.

Ήθελε ένα διαφορετικό σοσιαλιστικό κράτος, περισσότερο επαναστατικό, διεθνιστικό και λιγότερο γραφειοκρατικό.

Η δική του κριτική ήταν επομένως κυρίως κριτική από μέσα.

Δεν έλεγε «να επιστρέψουμε στον φιλελευθερισμό». Έλεγε, ουσιαστικά, ότι ο Στάλιν είχε μετατρέψει την επανάσταση σε ένα γραφειοκρατικό καθεστώς που είχε προδώσει τον αρχικό της σκοπό. Οι Δίκες της Μόσχας και η εξόντωση της παλαιάς μπολσεβικικής γενιάς Μεταξύ 1936 και 1938 πραγματοποιήθηκαν οι περίφημες Δίκες της Μόσχας.

Παλαιά στελέχη της επανάστασης, άνθρωποι που είχαν σταθεί δίπλα στον Στάλιν, κατηγορήθηκαν για συνωμοσία, προδοσία, κατασκοπεία και συνεργασία με ξένες δυνάμεις.

Μεταξύ αυτών βρίσκονταν ο Ζινόβιεφ, ο Κάμενεφ και ο Μπουχάριν.

Οι κατηγορίες συνοδεύονταν από ομολογίες, πολλές από τις οποίες είχαν αποσπαστεί υπό συνθήκες ακραίας πίεσης και βασανισμών.

Η διαδικασία αποτέλεσε μέρος μιας πολύ ευρύτερης εκκαθάρισης. Ο Στάλιν δεν εξόντωνε μόνο τους πραγματικούς πολιτικούς του αντιπάλους.

Εξουδετέρωνε ολόκληρη τη γενιά των παλαιών μπολσεβίκων που θα μπορούσε να αποτελέσει εναλλακτικό πόλο νομιμοποίησης.

Και εδώ ο Τρότσκι αποτελούσε ιδιαίτερα επικίνδυνο σύμβολο.

Ήταν ζωντανός.

Ήταν διάσημος.

Είχε συμμετάσχει στην ίδια την Οκτωβριανή Επανάσταση.

Και από το εξωτερικό κατήγγελλε τον Στάλιν.

Γιατί δολοφονήθηκε ο Τρότσκι; Ο άνθρωπος που διέταξε την εξόντωσή του, ήταν ο Στάλιν.

Στις 20 Αυγούστου 1940, στο Μεξικό, ο Ισπανός κομμουνιστής πράκτορας Ραμόν Μερκαντέρ επιτέθηκε στον Τρότσκι με ορειβατική αξίνα. Ο Τρότσκι πέθανε την επόμενη ημέρα.

Η δολοφονία ήταν το τελευταίο στάδιο μιας μακράς επιχείρησης εξουδετέρωσης του πολιτικού του αντιπάλου. Ο Τρότσκι δεν ήταν πλέον στρατιωτική απειλή.

Ήταν όμως πολιτικό σύμβολο.

Η ύπαρξή του υπενθύμιζε ότι υπήρχε ένας άλλος πρωταγωνιστής της Οκτωβριανής Επανάστασης, ο οποίος διεκδικούσε διαφορετική ερμηνεία της κληρονομιάς της.

Και τελικώς, τι ήταν ο κομμουνισμός για τον απλό άνθρωπο; Εδώ ίσως βρίσκεται το πιο δύσκολο ερώτημα.

Ο κομμουνισμός δεν μπορεί να κριθεί μόνο από το τι διακήρυττε ούτε μόνο από τα εγκλήματα των καθεστώτων που τον επικαλέστηκαν.

Πρέπει να δούμε και τα δύο.

Η κομμουνιστική ιδέα υποσχόταν μια κοινωνία χωρίς ταξικές διακρίσεις, χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, με οικονομική ισότητα και τελικά με την υπέρβαση της ίδιας της κρατικής καταπίεσης.

Για έναν φτωχό αγρότη ή εργάτη των αρχών του 20ού αιώνα, αυτή η υπόσχεση μπορούσε να είναι εξαιρετικά ελκυστική. Η Σοβιετική Ένωση πέτυχε πραγματική κοινωνική κινητικότητα για τεράστιες μάζες πληθυσμού.

Ανέπτυξε μαζικά την εκπαίδευση.

Περιόρισε δραστικά τον αναλφαβητισμό.

Δημιούργησε καθολικότερα συστήματα υγείας και κοινωνικής προστασίας.

Προσέφερε σε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού πρόσβαση σε εργασία, εκπαίδευση και στέγαση που προηγουμένως ήταν πολύ περιορισμένη.

Οι γυναίκες απέκτησαν σημαντικά δικαιώματα σε σχέση με την προεπαναστατική Ρωσία.

Για εκατομμύρια ανθρώπους, ιδιαίτερα στις πρώτες δεκαετίες, η κοινωνική τους θέση πράγματι άλλαξε δραματικά.

Αλλά η ουτοπία δεν ήρθε Το άλλο μισό της ιστορίας είναι εξίσου σημαντικό.

Η κοινωνία χωρίς τάξεις δεν πραγματοποιήθηκε.

Το κράτος δεν εξαφανίστηκε.

Αντίθετα, διογκώθηκε.

Η πολιτική ελευθερία περιορίστηκε δραστικά.

Η ελευθερία του Τύπου και η οργανωμένη πολιτική αντιπολίτευση καταργήθηκαν.

Οι μυστικές υπηρεσίες απέκτησαν τεράστια εξουσία.

Δημιουργήθηκαν στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας.

Οι αγροτικές πολιτικές του καθεστώτος προκάλεσαν τεράστιες ανθρώπινες απώλειες και λιμούς.

Και, ιδίως επί Στάλιν, το κράτος έφθασε σε επίπεδα καταστολής που ελάχιστα θύμιζαν την αρχική υπόσχεση μιας κοινωνίας απελευθερωμένων ανθρώπων.

Το παράδοξο είναι σχεδόν τραγικό Η ιδεολογία που υποσχόταν την τελική εξαφάνιση της καταπίεσης δημιούργησε ένα από τα ισχυρότερα και πιο συγκεντρωτικά κράτη του 20ού αιώνα.

Εν κατακλείδι Αν θέλουμε να δούμε την Οκτωβριανή Επανάσταση χωρίς κομματικά γυαλιά, ίσως πρέπει να αποφύγουμε δύο εξίσου απλουστευτικές εξηγήσεις.

Η πρώτη λέει: «Ο λαός επαναστάτησε και απελευθερώθηκε.» Η δεύτερη λέει: «Μια μικρή ομάδα συνωμοτών κατέστρεψε μια ευτυχισμένη Ρωσία.» Καμία από τις δύο δεν επαρκεί. Η Ρωσία του 1917 είχε πραγματικά προβλήματα, όπως φτώχεια, άνιση κατανομή της γης, πολιτική καταπίεση, αδύναμους θεσμούς και έναν καταστροφικό πόλεμο.

Αυτά δημιούργησαν το εκρηκτικό υλικό. Οι Μπολσεβίκοι δεν δημιούργησαν μόνοι τους αυτή την κρίση.

Ήξεραν όμως πώς να την εκμεταλλευθούν. Η Φεβρουαριανή Επανάσταση ανέτρεψε τον τσάρο. Η Προσωρινή Κυβέρνηση απέτυχε να σταθεροποιήσει τη χώρα. Ο Λένιν αντιλήφθηκε το κενό. Ο Τρότσκι οργάνωσε μεγάλο μέρος της επιχειρησιακής κατάληψης της εξουσίας. Ο Στάλιν, λιγότερο σημαντικός τότε, κατέκτησε αργότερα κάτι ακόμη σημαντικότερο, τον ίδιο τον κομματικό μηχανισμό.

Και τελικά, η επανάσταση που ξεκίνησε με την υπόσχεση της απελευθέρωσης μετατράπηκε σε μια νέα μορφή συγκεντρωτικής εξουσίας. Ο Τρότσκι είχε δίκιο όταν κατήγγειλε ότι ο Στάλιν είχε μετατρέψει την επανάσταση σε γραφειοκρατική δικτατορία.

Όμως ο ίδιος ο Τρότσκι είχε συμμετάσχει στη δημιουργία ενός συστήματος όπου η πολιτική βία, η μονοκομματική εξουσία και η καταστολή θεωρούνταν αποδεκτά εργαλεία για την επιβίωση της επανάστασης.

Και ίσως αυτό είναι το βαθύτερο ιστορικό παράδοξο. η μεγαλύτερη αδυναμία του κομμουνιστικού εγχειρήματος δεν ήταν ότι απέτυχε να δημιουργήσει έναν τέλειο κόσμο.

Ήταν ότι, στην προσπάθειά του να δημιουργήσει τον τέλειο κόσμο, δημιούργησε έναν μηχανισμό εξουσίας που μπορούσε να συντρίψει τον πραγματικό άνθρωπο στο όνομα του μελλοντικού ανθρώπου.

Η ουτοπία παρέμεινε υπόσχεση.

Η ιστορία, όμως, έμεινε με τους ανθρώπους, τις ελευθερίες που χάθηκαν, τις κοινωνικές κατακτήσεις που συνθλίφθηκαν μέσα στη σύγκρουση ανάμεσα στην ιδεολογία και την πραγματικότητα.

Και αυτή ίσως είναι η πιο ουδέτερη αποτίμηση.

Ο κομμουνισμός ως ιδέα απήντησε σε πραγματικές αδικίες· ο κομμουνισμός ως πολιτικό σύστημα πέτυχε ορισμένους πραγματικούς κοινωνικούς μετασχηματισμούς· αλλά η ιστορική του εφαρμογή δεν πραγματοποίησε επ ουδενί την αταξική και ελεύθερη ουτοπία που είχε υποσχεθεί... 📸 Εικόνες: Διαδίκτυον

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους