Η ιστορία του Μίκη Θεοδωράκη, αν την ακολουθήσει κανείς από τις ρίζες της, δεν αρχίζει στη Χίο, όπου γεννήθηκε, αλλά ταξιδεύει ακόμη πιο πίσω, στα απέναντι παράλια της Μικράς Ασίας, στον Τσεσμέ, την...

Πλήρες Κείμενο:

Η ιστορία του Μίκη Θεοδωράκη, αν την ακολουθήσει κανείς από τις ρίζες της, δεν αρχίζει στη Χίο, όπου γεννήθηκε, αλλά ταξιδεύει ακόμη πιο πίσω, στα απέναντι παράλια της Μικράς Ασίας, στον Τσεσμέ, την αρχαία Κρήνη, έναν τόπο που βρίσκεται απέναντι από το νησί της Χίου και που μέχρι τις μεγάλες ανατροπές των αρχών του 20ού αιώνα φιλοξενούσε μια ακμαία ελληνική κοινότητα.

Εκεί βρίσκονταν οι ρίζες της μητέρας του, της Ασπασίας Πουλάκη, κόρης του Ιωάννη Πουλάκη και της Σταματίας Πουλάκη.

Η οικογένεια Πουλάκη είχε ζήσει στον Τσεσμέ, σε εκείνη τη γη των μικρασιατικών παραλίων όπου για γενιές οι άνθρωποι είχαν χτίσει τα σπίτια τους, τις οικογένειές τους, τις εκκλησίες τους και τις ζωές τους, χωρίς να μπορούν να φανταστούν ότι κάποτε θα αναγκάζονταν να αφήσουν τα πάντα πίσω τους.

Ύστερα ήρθαν τα γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής, ο ξεριζωμός, η προσφυγιά και η βίαιη ανατροπή μιας ολόκληρης ζωής.

Η οικογένεια της Ασπασίας εγκατέλειψε τον Τσεσμέ και πέρασε απέναντι, στη Χίο, παίρνοντας μαζί της ό,τι μπορούσε να χωρέσει σε λίγα πράγματα και, πάνω απ’ όλα, τις μνήμες ενός τόπου που δεν θα ξανάβλεπε ποτέ με τον ίδιο τρόπο. Η Χίος έγινε έτσι ο νέος τόπος εγκατάστασης της οικογένειας Πουλάκη και, χωρίς κανείς να το γνωρίζει ακόμη, θα γινόταν και ο τόπος όπου θα γεννιόταν λίγα χρόνια αργότερα ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες του 20ού αιώνα. Η Ασπασία Πουλάκη γνώρισε τον Γιώργο Θεοδωράκη, έναν Κρητικό δημόσιο υπάλληλο με καταγωγή από τον Γαλατά Χανίων.

Οι δυο τους ένωσαν τις διαφορετικές τους ρίζες τη Μικρά Ασία και την Κρήτη και το 1924 παντρεύτηκαν, δημιουργώντας τη δική τους οικογένεια.

Έναν χρόνο αργότερα, στις 29 Ιουλίου 1925, στη Χίο, γεννήθηκε ο γιος τους, ο Μιχαήλ Θεοδωράκης, το παιδί που έμελλε να γίνει γνωστό σε όλο τον κόσμο ως Μίκης Θεοδωράκης.

Ήταν σαν να συναντήθηκαν μέσα σε εκείνο το παιδί δύο κόσμοι από τη μια η προσφυγική μνήμη της μητέρας του, που κουβαλούσε μέσα της τον χαμένο Τσεσμέ, και από την άλλη η κρητική καταγωγή του πατέρα του. Ο Μίκης γεννήθηκε στη Χίο, σε έναν τόπο που βρισκόταν τόσο κοντά στη χαμένη πατρίδα της μητέρας του, ώστε η Μικρά Ασία να βρίσκεται κυριολεκτικά απέναντι από τα μάτια του.

Δεν θα έμενε όμως εκεί για πολύ.

Η εργασία του πατέρα του ως δημόσιου υπαλλήλου καθόριζε τη ζωή ολόκληρης της οικογένειας και οι μεταθέσεις έγιναν σχεδόν μόνιμο χαρακτηριστικό των παιδικών του χρόνων.

Έτσι άρχισε ένα μεγάλο ταξίδι από τόπο σε τόπο, ένα ταξίδι που δεν ήταν απλώς γεωγραφικό, αλλά αποτέλεσε έναν από τους τρόπους με τους οποίους διαμορφώθηκε ο ίδιος ως άνθρωπος και ως καλλιτέχνης.

Από τη Χίο η οικογένεια βρέθηκε στη Μυτιλήνη, όπου ο μικρός Μίκης πέρασε τα πρώτα του χρόνια, σε ένα ακόμη νησιωτικό περιβάλλον, γεμάτο θάλασσα, φως και ήχους.

Ύστερα ήρθε η Σύρος και ακολούθησε η Αθήνα, πριν η οικογένεια συνεχίσει και πάλι τον δρόμο της προς τα Ιωάννινα.

Κάθε μετακίνηση σήμαινε έναν καινούργιο τόπο, ένα νέο σπίτι, ένα διαφορετικό σχολείο, νέους ανθρώπους και νέες εικόνες.

Για ένα παιδί, αυτό μπορούσε να σημαίνει ότι κάθε φορά έπρεπε να αφήνει πίσω του κάτι που μόλις είχε αρχίσει να αγαπά και να προσπαθεί να ριζώσει ξανά σε έναν καινούργιο τόπο.

Από τα Ιωάννινα η οικογένεια μετακινήθηκε στο Αργοστόλι της Κεφαλονιάς, όπου ο Μίκης συνέχισε να μεγαλώνει και να γνωρίζει διαφορετικές πλευρές της Ελλάδας.

Και ίσως χωρίς να το καταλαβαίνει ακόμη, όλες αυτές οι εικόνες τα νησιά, τα βουνά, οι πόλεις, οι άνθρωποι, οι διαφορετικές φωνές και οι διαφορετικές μουσικές άρχισαν να συγκεντρώνονται μέσα του σαν ένα μεγάλο, αθέατο μουσικό αρχείο.

Ακολούθησε η Πάτρα, ένας από τους πιο σημαντικούς σταθμούς της νεανικής του ζωής.

Εκεί ο Μίκης άρχισε να πλησιάζει τη μουσική με πιο συστηματικό τρόπο.

Πήρε μαθήματα βιολιού, ήρθε σε επαφή με την οργανωμένη μουσική παιδεία και άρχισε να γράφει τις πρώτες του συνθέσεις.

Η μουσική δεν ήταν πλέον απλώς μια αγαπημένη ασχολία ενός ευαίσθητου παιδιού· άρχισε να γίνεται ανάγκη, τρόπος έκφρασης και σταδιακά προορισμός.

Από την Πάτρα η οικογένεια έφτασε στον Πύργο Ηλείας.

Εκεί ο νεαρός Μίκης συνέχισε να ασχολείται με πάθος με τη μουσική και να αναζητά τον δικό του δρόμο.

Ήταν πλέον ένα παιδί που μεγάλωνε γρήγορα, παρατηρούσε τον κόσμο γύρω του και προσπαθούσε να μετατρέψει όσα αισθανόταν σε ήχους.

Στη συνέχεια ήρθε η Τρίπολη, ένας τόπος που θα έμενε βαθιά χαραγμένος στη μνήμη του.

Εκεί ο Μίκης πέρασε τα χρόνια της εφηβείας του, σε μια εποχή κατά την οποία η Ελλάδα έμπαινε σε μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της νεότερης ιστορίας της.

Ο πόλεμος και η Κατοχή έφτασαν μέχρι την καθημερινότητα των ανθρώπων και ο νεαρός Θεοδωράκης δεν έμεινε αμέτοχος.

Παράλληλα με τη μουσική, άρχισε να διαμορφώνεται μέσα του και η πολιτική και κοινωνική συνείδηση που θα τον ακολουθούσε σε ολόκληρη τη ζωή του. Στην Τρίπολη η μουσική του πήρε πλέον δημόσια μορφή και σε ηλικία περίπου δεκαεπτά ετών έδωσε την πρώτη του συναυλία, παρουσιάζοντας δικό του έργο.

Ήταν μια στιγμή που, κοιτάζοντάς την από την απόσταση μιας ολόκληρης ζωής, μοιάζει σχεδόν σαν προμήνυμα όσων θα ακολουθούσαν.

Το παιδί που είχε γεννηθεί στη Χίο, γιος μιας προσφυγοπούλας από τον Τσεσμέ και ενός Κρητικού δημόσιου υπαλλήλου, είχε ήδη αρχίσει να βρίσκει στη μουσική τη δική του γλώσσα.

Όμως η ιστορία δεν του επέτρεψε να ακολουθήσει έναν ήσυχο δρόμο.

Στις 25 Μαρτίου 1943, στην Τρίπολη, συνελήφθη από τις ιταλικές κατοχικές αρχές κατά τη διάρκεια διαδήλωσης και υπέστη βασανισμούς.

Η εμπειρία αυτή θα άφηνε βαθύ αποτύπωμα πάνω του και θα συνέδεε για πάντα στη συνείδησή του τη μουσική με την ελευθερία, την αξιοπρέπεια και την αντίσταση.

Το 1943 έφτασε στην Αθήνα, έχοντας πλέον πίσω του μια ολόκληρη Ελλάδα που είχε γνωρίσει μέσα από τις συνεχείς μετακινήσεις της οικογένειάς του.

Από τη Χίο και τη Μυτιλήνη μέχρι τη Σύρο, τα Ιωάννινα, το Αργοστόλι, την Πάτρα, τον Πύργο και την Τρίπολη, κάθε τόπος είχε αφήσει κάτι μέσα του. Στην Αθήνα συνέχισε τις μουσικές του σπουδές στο Ωδείο Αθηνών και άρχισε να ανοίγει ο δρόμος προς τη μεγάλη καλλιτεχνική του πορεία.

Αν κοιτάξει κανείς ολόκληρη αυτή τη διαδρομή, θα δει πως η ζωή του Μίκη Θεοδωράκη ήταν από την αρχή μια ζωή μετακινήσεων, μνήμης και αναζήτησης.

Οι ρίζες του βρίσκονταν στη Μικρά Ασία και στην Κρήτη, η γέννησή του στη Χίο, τα παιδικά του χρόνια σε νησιά και πόλεις της Ελλάδας και η νεότητά του μέσα στις μεγάλες ιστορικές αναταράξεις της Κατοχής.

Ίσως γι’ αυτό η μουσική του αργότερα μπόρεσε να αγκαλιάσει τόσο μεγάλο μέρος της ελληνικής ψυχής.

Μέσα του είχαν ήδη συναντηθεί ο πρόσφυγας και ο Κρητικός, το Αιγαίο και η ηπειρωτική Ελλάδα, η παιδική μνήμη και η ιστορική εμπειρία.

Και από αυτή τη συνάντηση γεννήθηκε ένας άνθρωπος που δεν έγραψε απλώς μουσική, αλλά προσπάθησε μέσα από τη μουσική να δώσει φωνή στη μνήμη, στην ποίηση, στον πόνο, στην ελευθερία και στην ίδια την Ελλάδα.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους