Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Seefood, delicious antichrist... και άλλα (όχι τόσο) φαιδρά της μετάφρασης τουριστικών κειμένων! Κάθε, μα κάθε χρόνο επιστρέφουμε από τις διακοπές με παραδείγματα από αστοχίες σε μεταφράσεις που βλέπουμε σε μενού εστιατορίων, ιστότοπους καταλυμάτων, σε ταμπέλες σε δημόσιους χώρους, σε μουσεία… και πού δεν υπάρχουν! Οι πιο αστείες από αυτές κλασικά αναπαράγονται μαζικά στα μέσα δικτύωσης, πάντα εμπλουτισμένες με παραδείγματα από άλλες χώρες.

Δεν είναι μόνο ενδημικό το φαινόμενο, δηλαδή, η αδιαφορία στην αντιμετώπιση του τρόπου που μεταφέρεται η πληροφορία στους επισκέπτες μιας χώρας.

Γιατί όμως; Ας το ψάξουμε λιγάκι… Δεν έχει κάθε κακή μετάφραση την ίδια βαρύτητα.

Υπάρχουν τα αστεία λάθη που βλέπουμε συχνά όπως το «lamp chops» σε μενού εστιατορίων.

Όμως το «lamp» σημαίνει «λάμπα» κι όχι «αρνί» (lamb): ένα γραμματάκι κάνει τη διαφορά, αλλά ο επισκέπτης καταλαβαίνει περί τίνος πρόκειται.

Το ίδιο ισχύει και για το «seefood» που θα έπρεπε να είναι «seafood». Σε αυτή τη λάιτ κατηγορία μπορούμε να βάλουμε και γραμματικά λάθη του τύπου «You can ironing your clothes» αντί του «You can iron» και ατοπήματα όπως η μετάφραση του Πεδίου του Άρεως ως «Mars Field» (αντί της απλής μεταγραφής του τοπωνυμίου που βλέπουμε σε κάθε χάρτη ως «Pedion Areos») στις ταμπέλες που ανάρτησε η Περιφέρεια Αττικής στις εισόδους του πάρκου πριν από μερικά χρόνια – και ευτυχώς απέσυρε σε χρόνο ρεκόρ, αφού είχε γελάσει και το παρδαλό κατσίκι.

Και με κοινή λογική, αν διαβάσει ένας ξένος τουρίστας σε ταμπέλα ναού το «Entrance of Mary» (αντί για «Entrance of Virgin Mary to the Temple»), θα φτάσει στο συμπέρασμα ότι ο ναός είναι αφιερωμένος στην Παναγία, ακόμη κι αν δεν συμπεράνει το ακριβές «Εισόδια της Θεοτόκου». Η επόμενη κατηγορία είναι πιο απαιτητική, μιας και διακρίνεται για το σουρεαλιστικό στοιχείο της που έχει ως αποτέλεσμα την απουσία νοήματος: «Delicious antichrist in a traditional tavern»! «Jesus Christ!» θα είναι η αυθόρμητη αντίδραση ενός τουρίστα, όταν το δει αυτό.

Να πούμε την αλήθεια, πολλοί δεν το καταλαβαίνουμε αυτό, αν δεν ξέρουμε τον αντικριστό τρόπο μαγειρέματος για κρέας στην Κρήτη.

Καταλάβατε: αντικριστό > antikristo > antichrist! Mε αντίστοιχη λογική μια «σαλάτα εποχής» μετατράπηκε σε «period salad»! «Space watching» γράφει μια ταμπέλα σε είσοδο καταστήματος: προφανώς μετάφραση του κλασικού «Ο χώρος παρακολουθείται». «Δεν δίνει ρέστα» διαβάζει ο Έλληνας επισκέπτης σε ταμπελάκι έξω από τουαλέτα που ανοίγει με νόμισμα.

Ο ξένος επισκέπτης μένει με την απορία διαβάζοντας «Does not give rest»! Και δείτε κι αυτή την ανακοίνωση ξενοδοχείου: «In order to prevent shoes from mislaying, please don’t corridor them.

The management cannot be held.» Μας λέει να μη βγάζουμε τα παπούτσια μας στον διάδρομο για να μην τα χάσουμε και ότι, σε περίπτωση απώλειας, η διεύθυνση του ξενοδοχείου δεν φέρει ευθύνη; Σε αυτή την κατηγορία μεταφράσεων ακόμη κι αν γελάσουμε αρχικά, θα προβληματιστούμε με το επίπεδο των υπηρεσιών που προσφέρονται στους επισκέπτες της χώρας.

Σ’ αυτό το σημείο αξίζει να αφήσουμε στην άκρη τα παραδείγματα και να ρίξουμε μια επιστημονική ματιά στη μετάφραση κειμένων του τουριστικού κλάδου.

Ο κοινωνιογλωσσολόγος και μεταφραστής Κρίστοφερ Τζέιμς Λις μελέτησε συστηματικά διαφορετικών ειδών μεταφράσεις (π.χ. ταμπέλες σε αξιοθέατα και καταστήματα, ανακοινώσεις κ.ά) στον δημόσιο χώρο της Θεσσαλονίκης και κατέγραψε τα ευρήματα και τα συμπεράσματά του στο βιβλίο του Το μεταφραστικό τοπίο της Θεσσαλονίκης: Μια διεπιστημονική προσέγγιση στη μετάφραση κειμένων σε δημόσιους χώρους της πόλης.

Εδώ μας ενδιαφέρουν τα βασικά συμπεράσματά του που έχουν ως εξής: «Στο πλαίσιο της παρούσας ανάλυσης, είδαμε πως ένα σημαντικό μερίδιο των μεταφραστών/τριών στο τοπίο της Θεσσαλονίκης δεν διαθέτουν ακαδημαϊκή ή επαγγελματική εμπειρία στον χώρο της μετάφρασης.

Αντιθέτως, βασίζονται τόσο στις γνώσεις τους στα αγγλικά όσο και σε τυχόν ερασιτεχνική εμπειρία στη μετάφραση.

Επίσης, από τα δεδομένα προκύπτει ότι η μετάφραση συχνά εκλαμβάνεται ως προϊόν της γλωσσομάθειας ή της προσωπικής ενασχόλησης με τις ξένες γλώσσες.

Όπως παρατηρείται, λοιπόν, τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα, η ανάθεση μεταφραστικών εργασιών συχνά ανατίθεται σε ή αναλαμβάνεται από άτομα που διαθέτουν γνώσεις της γλώσσας-πηγής και της γλώσσας-στόχου αλλά δεν έχουν εκπαιδευτεί στη μετάφραση.» Ιδού, λοιπόν, και η ερευνητική τεκμηρίωση όσων πιστεύουμε κι εμείς.

Οι μεταφράσεις στον τουριστικό κλάδο συχνά γίνονται από μη επαγγελματίες μεταφραστές: από τον ιδιοκτήτη της επιχείρησης ή έναν συγγενή του, από έναν υπάλληλο, γενικά από ένα άτομο που ξέρει σε κάποιο βαθμό αγγλικά.

Η μετάφραση δεν αντιμετωπίζεται ως μια διακριτή επαγγελματική υπηρεσία που προσθέτει αξία στη λεγόμενη «βαριά» βιομηχανία της χώρας μας.

Πρέπει να υπάρχει, αλλά πρέπει και να πληρωθεί; Δεν αρκεί να μεταφερθεί το νόημα όπως όπως; Προφανώς δεν αρκεί.

Επειδή ένα μενού πρέπει να γράφει σωστά τι περιλαμβάνει το πιάτο.

Μια πινακίδα πρέπει να δίνει σωστή πληροφορία.

Ένα ξενοδοχείο πρέπει να ενημερώνει σωστά τους πελάτες του.

Καλή φιλοξενία, δηλαδή σεβασμός στον επισκέπτη της χώρας, σημαίνει επικοινωνία όχι μόνο με ορθή αλλά και φυσική μεταφορά του λόγου.

Οι σοβαροί επαγγελματίες του χώρου το γνωρίζουν αυτό – δυστυχώς προς το παρόν όχι όλοι.

Ευελπιστούμε ότι με τις πιέσεις των πελατών τους και τις πολλές πλέον κριτικές στο διαδίκτυο η κατάσταση θα βελτιωθεί.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους