ΡΑΧΜΑΝΙΝΟΦ — PRÉLUDE IN C♯ MINOR, OP. 3 No. 2 - ΑΝΑΛΥΣΗ Kyriacos Hadjittofis ΔΕΚΈΜΒΡΙΟΣ 2000 ΝΕΑ ΥΌΡΚΗ Κάθε φορά που επιστρέφω στα πρώτα μέτρα του Prélude in C♯ minor, Op. 3 No. 2 του Σεργκέι...

Πλήρες Κείμενο:

ΡΑΧΜΑΝΙΝΟΦ — PRÉLUDE IN C♯ MINOR, OP. 3 No. 2 - ΑΝΑΛΥΣΗ Kyriacos Hadjittofis ΔΕΚΈΜΒΡΙΟΣ 2000 ΝΕΑ ΥΌΡΚΗ Κάθε φορά που επιστρέφω στα πρώτα μέτρα του Prélude in C♯ minor, Op. 3 No. 2 του Σεργκέι Ραχμάνινοφ, αισθάνομαι ότι δεν ακούω απλώς την αρχή ενός έργου, αλλά ότι μπαίνω σε έναν ολόκληρο ηχητικό χώρο.

Ίσως επειδή έχω ασχοληθεί προσωπικά και σε βάθος με έργα όπως το La Cathédrale Engloutie του Claude Debussy, αλλά και με τη μουσική σκέψη του Béla Bartók, το αυτί μου αναζητά πάντα κάτι πέρα από τις ίδιες τις νότες: τον χώρο που δημιουργεί η αρμονία, τη σχέση του χαμηλού με το ψηλό, το ηχόχρωμα και την αρχιτεκτονική του ήχου.

Και στον Ραχμάνινοφ, ήδη από τα πρώτα μέτρα, όλα αυτά υπάρχουν με έναν τρόπο σχεδόν συγκλονιστικό.

Η τονικότητα είναι Ντο δίεση ελάσσονα (C♯ minor), όμως ο Ραχμάνινοφ δεν την αντιμετωπίζει σαν μια απλή, στατική τονική βάση.

Τη χρησιμοποιεί σαν ένα κέντρο βαρύτητας, σαν έναν τόπο από τον οποίο η μουσική μπορεί να απομακρύνεται, αλλά ποτέ δεν παύει να αισθάνεται την παρουσία του.

Από τις πρώτες κιόλας νότες, το περίφημο Λα – Σολ♯ – Ντο♯ δημιουργεί αυτή τη μοναδική αίσθηση σκοτεινιάς, αναμονής και επιστροφής.

Το ημιτόνιο Λα–Σολ♯ είναι ελάχιστο ως απόσταση, αλλά τεράστιο ως εκφραστική δύναμη.

Και μετά έρχεται το Ντο♯, σαν κάτι αναπόφευκτο.

Είναι εκπληκτικό πόσο λίγο υλικό χρειάζεται ο Ραχμάνινοφ για να δημιουργήσει τόσο μεγάλο ψυχολογικό βάρος.

Αυτό είναι κάτι που προσωπικά πάντοτε με γοητεύει στη μουσική: το μικρό να μπορεί να υπονοεί το μεγάλο.

Μερικοί φθόγγοι, όταν τοποθετηθούν στη σωστή αρμονική και ηχητική σχέση, μπορούν να ανοίξουν έναν ολόκληρο κόσμο.

Και τότε μπαίνουν οι τεράστιες οκτάβες του αριστερού χεριού.

Τεχνικά είναι απαιτητικές, αλλά η ουσία τους βρίσκεται αλλού.

Δεν είναι απλώς οκτάβες που πρέπει να παιχτούν με δύναμη και ακρίβεια.

Είναι μία τεράστια φωνή. ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΥΠΑΡΚΤΟ ΔΡΑΜΑ...Οπως δίδαξε πρώτος ο Beethoven.. Το χαμηλό και το ψηλό άκρο της οκτάβας πρέπει να ενώνονται σε έναν ενιαίο ήχο, σε έναν βαθύ παλμό που μοιάζει να έρχεται από τα βάθη του πιάνου... τα βάθη της ψυχής.. Το αριστερό χέρι δεν συνοδεύει, δημιουργεί το θεμέλιο, τη γη πάνω στην οποία θα κινηθεί ολόκληρη η μουσική.

Και πάνω από αυτό το σκοτεινό θεμέλιο εμφανίζεται το δεξί χέρι, σχεδόν ψιθυριστά.

Εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες μαγείες της γραφής του Ραχμάνινοφ.

Η μελωδία δεν έρχεται να ανταγωνιστεί το αριστερό χέρι· έρχεται να μιλήσει μέσα από αυτό.

Οι εσωτερικές φωνές, οι χρωματικές κινήσεις και οι αρμονικές μετατοπίσεις αλλάζουν συνεχώς το συναισθηματικό νόημα των ίδιων περίπου μελωδικών ιδεών.

Αυτό είναι ίσως ένα από τα στοιχεία που περισσότερο εκτιμώ στον Ραχμάνινοφ: δεν χρειάζεται να αλλάξει δραματικά η μελωδία για να αλλάξει η ψυχολογία· αρκεί να αλλάξει η αρμονία που την περιβάλλει.

Ο ίδιος φθόγγος μπορεί, ανάλογα με το αρμονικό του περιβάλλον, να μοιάζει με λύτρωση, με πόνο, με ανάμνηση ή με προσμονή.

Και όσο προχωρούν τα πρώτα μέτρα, η μουσική αρχίζει να μετακινείται αρμονικά. Το C♯ minor παύει να είναι ένα απολύτως κλειστό δωμάτιο.

Αγγίζει άλλες περιοχές, ανάμεσά τους και την περιοχή του Μι μείζονα, και μέσα από αυτή τη μετατόπιση εμφανίζεται ένα διαφορετικό φως.

Παρ' όλα αυτά, το C♯ minor παραμένει πάντοτε παρόν σαν μνήμη και σαν κέντρο βαρύτητας.

Η τονικότητα δεν χρειάζεται να δηλώνεται συνεχώς για να την αισθανόμαστε. Ο Ραχμάνινοφ μας κάνει να την ακούμε ακόμη και όταν απομακρύνεται.

Ίσως γι' αυτό, προσωπικά, αυτά τα πρώτα μέτρα μου δημιουργούν και έναν απρόσμενο συνειρμό με το La Cathédrale Engloutie του Claude Debussy.

Δεν το αναφέρω ως ιστορική επιρροή ή ως άμεση συγγένεια των δύο έργων, αλλά ως προσωπική ακουστική εμπειρία.

Έχω ασχοληθεί πολύ με το έργο του Debussy και με ενδιαφέρει ιδιαίτερα ο τρόπος με τον οποίο η αρμονία και η χαμηλή περιοχή μπορούν να δημιουργήσουν την αίσθηση ενός τεράστιου χώρου. Στον Debussy αυτός ο χώρος είναι ο βυθισμένος καθεδρικός ναός· στον Ραχμάνινοφ, εδώ, είναι κάτι πολύ πιο σκοτεινό και δραματικό.

Παρ' όλα αυτά, υπάρχει για μένα μια κοινή ιδέα: ο ήχος δεν γεμίζει απλώς τον χώρο· δημιουργεί τον ίδιο τον χώρο.

Και ίσως αυτό εξηγεί γιατί οι οκτάβες του αριστερού χεριού μου φαίνονται τόσο σημαντικές.

Δεν είναι απλώς η τεχνική βάση του έργου.

Είναι η αρχιτεκτονική του.

Από κάτω υπάρχει η γη, το βάρος και η αντήχηση· από πάνω, το δεξί χέρι προσπαθεί να μιλήσει.

Το ένα χέρι μοιάζει να εκφράζει κάτι αρχέγονο και αναπόφευκτο, ενώ το άλλο κάτι βαθιά ανθρώπινο.

Κάτι σαν τις κολώνες του La Cathédral

!!!! Έτσι, ήδη από την πρώτη σελίδα, ο Ραχμάνινοφ καταφέρνει κάτι που πάντα με συναρπάζει στη μεγάλη μουσική: με ελάχιστο υλικό δημιουργεί την αίσθηση του απέραντου.

Τρεις βασικοί φθόγγοι, τεράστιες οκτάβες, μια σκοτεινή τονικότητα, συνεχείς αρμονικές μετακινήσεις και μια μελωδία που μοιάζει να ψιθυρίζει μέσα από έναν τεράστιο ηχητικό χώρο.

Και τελικά, αυτό είναι για μένα το μεγαλείο αυτών των πρώτων μέτρων: δεν ακούμε απλώς Ντο δίεση ελάσσονα.

Ακούμε έναν κόσμο που γεννιέται μέσα από τη νότα Ντο δίεση... Ανάλυση Κείμενο Kyriacos Hadjittofis Guitarist-KTH Music

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους