ΟΙ ΖΩΝΕΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ: ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΠΑΤΗΣ ☀️ Δεν αναμένω από την πλειοψηφία των αναγνωστών να γνωρίζει ότι σημαντικές μορφές της παγκόσμιας αρχαίας μυθολογίας, όπως ο Μίθρας, ο Όσιρις, ο Διόνυσος...
ΟΙ ΖΩΝΕΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ: ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΑΠΑΤΗΣ ☀️ Δεν αναμένω από την πλειοψηφία των αναγνωστών να γνωρίζει ότι σημαντικές μορφές της παγκόσμιας αρχαίας μυθολογίας, όπως ο Μίθρας, ο Όσιρις, ο Διόνυσος, ο Κρίσνα, η Περσεφόνη, ο Ταμούζ, ο Όντιν κ.ο.κ., αναστήθηκαν επίσης (ούτε κι εγώ το γνώριζα μέχρι σχετικά πρόσφατα). Εάν όμως, έστω και στο στενό χριστιανικό πλαίσιο, πιστεύετε ότι μονάχα ο Ιησούς αναστήθηκε –άντε, και ο Λάζαρος- είστε ελλιπώς πληροφορημένοι.
Αναστήθηκε και η μητέρα του, τρεις ημέρες μάλιστα μετά τον θάνατό της, όπως ακριβώς και ο γιος της.
Σύμφωνα με την παράδοση, έναν εύσχημο τρόπο για να λέμε ψέματα χωρίς να μας αποκαλούν ψεύτες, η Παναγία πέθανε το 47 μ.Χ. σε ηλικία 59 ετών στη Γεσθημανή, στην οικία του ευαγγελιστού Ιωάννη, στον οποίο την είχε εμπιστευθεί ο Χριστός, ενόσω βρισκόταν ακόμη πάνω στον σταυρό.
Η αλήθεια είναι πως μέχρι σήμερα δεν έχουμε καμία ιστορική απόδειξη ότι η Παναγία υπήρξε καν, αλλά μην κολλάτε εκεί. Το Ekklisia On Line, που τα ξέρει καλύτερα, μας ενημερώνει ότι «εκτός από τα σπάργανα του τάφου της, διασώθηκαν δύο από τα θεομητορικά της άμφια• η Εσθήτα και η Ζώνη». Η αποκαλούμενη «Τιμία Εσθήτα της Θεοτόκου», την οποία εορτάζουμε ξεχωριστή ημέρα από τη Ζώνη (στις 2 Ιουλίου την πρώτη, στις 31 Αυγούστου τη δεύτερη) και καταβάλουμε ξεχωριστή εισφορά στο παγκάρι, έχει τη δική της πονεμένη ιστορία με συνεχείς ανατροπές και σκαμπανεβάσματα του πεπρωμένου.
Εν προκειμένω περιορίζομαι να κάνω spoil το τέλος -θρυλείται ότι την έκλεψαν οι Σταυροφόροι και βρίσκεται σήμερα κάπου στη Γαλλία- και να σας υποσχεθώ ότι σε μια άλλη ζωή, με περισσότερο ελεύθερο χρόνο και αφού πρώτα μετανοήσω για όσα χλεύασα στην παρούσα, θα σας την αφηγηθώ.
Προς το παρόν εστιάζω στη Ζώνη.
Όσο προχωράμε, το παραμύθι βελτιώνεται αποδεικνύοντας ότι ο Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, ο Ερνστ Τέοντορ Αμαντέους Χόφμαν, ο Σαρλ Περώ, οι αδελφοί Γιάκομπ & Βίλχελμ Γκριμ, ο Κάρλο Κολόντι και οι λοιποί φημισμένοι παραμυθάδες ήταν μεγάλα κορόιδα αφ’ης στιγμής δεν τόλμησαν να ισχυριστούν ότι τα παραμύθια τους συνέβησαν στ’ αλήθεια• εάν το έκαναν, θα είχαν εν ζωή χεστεί στο τάληρο και, ποιος ξέρει, μπορεί ο καθένας τους μετά θάνατον να διέθετε και τη δική του θρησκευτική σέκτα.
Απεναντίας εδώ, χωρίς κομπλεξικούς ενδοιασμούς αληθοφάνειας, παρουσιάζει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε πώς η Ζώνη της Θεοτόκου κατέληξε από τη Γεσθημανή στη Μονή Βατοπαιδίου.
Όχι, δεν την φύλαξαν οι απόστολοι του Ιησού –τουλάχιστον, όχι τόσο προφανώς όσο νομίζετε. Η Παναγία αναστήθηκε και πήρε το δρόμο για τον Παράδεισο φορώντας τη Ζώνη της –μια ζώνη που είχε φτιάξει η ίδια με τα χεράκια της από τρίχες καμήλας.
Λίγο πριν πεθάνει είχαν μαζευτεί γύρω από την επιθανάτια κλίνη της σχεδόν όλοι οι απόστολοι του Ναζωραίου• μπορεί εκείνη την περίοδο να δίδασκαν οι περισσότεροι τον λόγο του Θεού έως τα πέρατα της οικουμένης, αλλά μεταφέρθηκαν ειδικά για την περίσταση στη Γεσθημανή με «θαυμαστό» τρόπο, τουτέστιν πάνω σε «νεφέλες» (σύννεφα). Λέμε «σχεδόν όλοι», διότι έλειπε ο απόστολος Θωμάς που δεν πρόλαβε να επιστρέψει εγκαίρως από τις μακρινές Ινδίες.
Μόλις πέθανε η Παναγία, οι απόστολοι –«με ψαλμούς και ύμνους»- εναπόθεσαν την Αγία Σορό της σε «καινόν σημείον» στη Γεσθημανή.
Ύστερα από την παρέλευση τριημέρου, όπως προείπαμε, «μετέστη στους ουρανούς». Καθ’ οδόν προς τον Παράδεισο το σύννεφο της Παναγίας διασταυρώθηκε με το σύννεφο του αργοπορημένου απόστολου. Ο Θωμάς παρακάλεσε τη Θεοτόκο να του δώσει για ευλογία τη Ζώνη της κι εκείνη, χωρίς να κόψει ταχύτητα, «του έριξε το Ιερό Κειμήλιο». Στο σημείο αυτό το Ekklisia On Line μνημονεύει ως τεκμήριο το απολυτίκιο που ψάλλουμε κατά την εορτή της Καταθέσεως της Τιμίας Ζώνης: «Προς δόξαν ακήρατον, ανερχομένη Αγνή, χειρί σου δεδώρησαι, τω Αποστόλω Θωμά, την πάνσεπτον Ζώνην σου». Ο Θωμάς όμως ήταν αδιόρθωτος.
Όλοι θυμόμαστε το χουνέρι που έκανε στον Χριστό, όταν ζήτησε να δει τα σημάδια από τα καρφιά, για να λάβει την αποστομωτική απάντηση: «Ότι εώρακάς με, πεπίστευκας• μακάριοι οι μη ιδόντες και πιστεύσαντες». Το ίδιο και τώρα, φοβούμενος ότι μπορεί να του έριξε τη Ζώνη κάποια σωσίας της Παναγίας, «έτρεξε προς τον τάφο της Θεοτόκου, όπου συνάντησε τους άλλους Αποστόλους να προσεύχονται και τους παρακάλεσε να ανοίξουν τον τάφο για να προσκυνήσει το θεοδόχο σώμα της.
Έτσι αποφάσισαν, για χάρη του Αποστόλου που δεν πρόφτασε, να ανοίξουν τον τάφο της». Ίσως να παρατηρήσατε ότι είχαν γενικώς μια ευκολία ν’ ανοίγουν τους τάφους, αρκεί να τους το ζητούσε κάποιος μ’ ευγενικό τρόπο, αλλά ούτε εκεί μην σταθείτε. «Μη ευρόντες το σώμα της Θεοτόκου, παρά μόνο τα εντάφια σπάργανα, τον ασφάλισαν και πάλι, αφού προηγουμένως τους περιέλουσε υπέροχη ευωδία». Το «ρεπορτάζ» του Ekklisia On Line συμπληρώνει ο εξίσου καλά ενημερωμένος θεολόγος Κωνσταντίνος Σύγγελος, στην επίσημη ιστοσελίδα του ιερού ναού της Αγίας Ζώνης Πατησίων, γύρω από τον οποίον έκοβα συχνά βόλτες ως κυψελιώτης πιτσιρίκος: «Τη διαφύλαξη της Αγίας Ζώνης ανέλαβαν δύο φτωχές και ευσεβείς γυναίκες στα Ιεροσόλυμα, οι οποίες φρόντιζαν την Θεοτόκο.
Παρέλαβαν με ευλάβεια το ιερό κειμήλιο και από τότε το έργο της διαφύλαξής του συνέχιζε από γενιά σε γενιά μία ευλαβής παρθένος καταγομένη από την οικογένεια αυτή». Εξυπακούεται ότι τη Ζώνη της Παρθένου Μαρίας μονάχα παρθένες θα την διαφύλασσαν• δεν θα σας τα λέω όλα εγώ.
Τώρα, γιατί την προστασία και τη φύλαξη της Ζώνης ανέλαβαν παρθένες μονάχα τα πρώτα τετρακόσια χρόνια κι έκτοτε το καθήκον αυτό μεταβιβάστηκε σε άτομα που κατά τεκμήριον είχαν προ πολλού απωλέσει την παρθενία τους, είναι ένας από εκείνους τους σαγηνευτικούς σκοτεινούς γρίφους που δεν απασχόλησε ποτέ και κανέναν από όσους καταπίνουν τις τερατολογίες αμάσητες.
Από εδώ και πέρα, το παραμύθι της Αγίας Ζώνης χάνει μεγάλο μέρος από τη μυθοπλαστική του γοητεία, καθώς ανακατεύεται με συμβάντα που –κάποια, τουλάχιστον- μπορεί και να είναι αληθινά, εξ ου και τα διατρέχουμε εν τάχει.
Υποτίθεται ότι ξαναβρίσκουμε τη Ζώνη τέσσερις αιώνες αργότερα, στα χέρια του βυζαντινού αυτοκράτορα Αρκαδίου• από αυτοκράτορα σε αυτοκράτειρα και από αυτοκράτειρα σε αυτοκράτορα, η Ζώνη τεμαχίζεται και το «μοναδικό σωζόμενο τμήμα» της καταλήγει στη Μονή Βατοπαιδίου, είτε ως δωρεά από τον σέρβο ηγεμόνα Λάζαρο είτε ως αφιέρωμα από τον αυτοκράτορα Ιωάννη ΣΤ’ Καντακουζηνό που «παραιτήθηκε από το αξίωμα, εκάρη μοναχός με το όνομα Ιωάσαφ και μόνασε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου»• αμφότεροι έζησαν τον δέκατο τέταρτο αιώνα.
Παράδοση-παραλαβή στα σύννεφα; Ωραίο παραμύθι, έστω και αν δεν έχει δράκο –πρόλαβε και τον σκότωσε, ως γνωστόν, ο άγιος Γεώργιος σε άλλο παραμύθι, μεταγενέστερο (και ας σημειώσουμε εδώ ότι η Αγία Γραφή και οι Βίοι των Αγίων μας βρίθουν από ανύπαρκτους δράκοντες, αλλά δεν έχουν έστω και μία αναφορά σε απολιθώματα υπαρκτών ζώων, εξαφανισμένων από καιρό ή σε ζώα που υφίσταντο ακόμη τότε, αλλά δεν συμπεριλαμβάνονταν στην πανίδα της Μέσης Ανατολής)• δεν θα είχαμε αντίρρηση να διδάσκεται μαζί με τους μύθους του Αισώπου ή τους άθλους του Ηρακλή.
Το πρόβλημα ξεκινάει από την ώρα που μια ανάλογη τερατολογία βρίσκει πάντοτε φιλόξενη θέση στο δελτίο Τύπου της Μονής Βατοπαιδίου, όποτε ετοιμάζεται να βγάλει στη γύρα την Αγία Ζώνη.
Ενέχει κάποια σημαντική διαφορά να σερβίρεις το μεταθανάτιο επουράνιο delivery της Ζώνης ως ιστορικό γεγονός, μαζί και πλάι σε πραγματικά ιστορικά γεγονότα.
Τα είπαμε και στην περίπτωση του Παϊσίου αυτά, να μην τα ξαναλέμε.
Το πρόβλημα επίσης επιδεινώνεται όταν, στην επίσημη ιστοσελίδα της Μονής, το παραμύθι συνοδεύεται από σχόλια όπως: «Αναρίθμητα είναι τα θαύματα, τα οποία έγιναν ως σήμερα με την Τιμία Ζώνη.
Η αξία της είναι ανεκτίμητη, διότι συνδέεται με την Παναγία.
Αυτή έχει την χάρη και σ’αυτήν οφείλει την θαυματουργική δύναμη, που ποικιλότροπα μεταδίδει στους πιστούς. Η Αγία Ζώνη διατηρεί “ανεκφοιτήτως” την χάρη της Υπεραγίας Θεοτόκου, διότι συνδέθηκε με το πρόσωπο και την ζωή της και διότι οι άγιοι είναι πνευματοφόροι όχι μόνο κατά την διάρκεια της ζωής τους, αλλά και μετά την κοίμησή τους.
Το ίδιο φαινόμενο αναφέρεται σουδάρια και σιμικίνθια των Αποστόλων τελούσαν θαύματα, διότι είχαν την Χάρη των αγίων, που τα φορούσαν.
Γι’αυτό και η Εκκλησία της αποδίδει τιμητική προσκύνηση, καθώς και στο Τίμιο Ξύλο του Σταυρού του Κυρίου. Η Αγία Ζώνη έχει την ιδιαίτερη χάρη να θεραπεύει την στειρότητα των ατέκνων ζευγαριών και των καρκινοπαθών με κορδέλλα η οποία έχει προηγουμένως ευλογηθή επ’αυτής και ακολούθως την ζώννονται οι στείρες γυναίκες και οι ασθενείς». Δυστυχώς, τα πιο πολλά αμνοερίφια δεν έχουν καλή σχέση με ιστοσελίδες και άλλα πράγματα του Διαβόλου• ένα «αμήν» γράφουν κουτσά στραβά και όχι πάντοτε ορθογραφημένα.
No problem.
Πριν από κάθε τουρνέ της Ζώνης, ο ηγούμενος Εφραίμ παίρνει σβάρνα τα κανάλια ως φιλότιμος θιασάρχης και προμοτάρει την πραμάτεια του.
Έτσι έπραξε και στις 8 Νοεμβρίου του 2017, ημέρα Τετάρτη, όταν η Ζώνη έκανε κι ένα πέρασμα από την Αθήνα.
Δέκα ημέρες αργότερα σχολίασα τις βαρυσήμαντες δηλώσεις του σ’ ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε στα "Νέα", υπό τον εμπαθή τίτλο «Ο οίκος του εμπορίου». Νομίζω ότι αποδίδεται το κλίμα από το σχετικό απόσπασμα. « Μια συνηθισμένη βροχερή μέρα, μια ζωντανή τηλεοπτική σύνδεση.
Παρακολουθούμε στον ΣΚΑΪ τους “Αταίριαστους” με τον Χρήστο Κούτρα και τον Γιάννη Ντσούνο.
Ο ρεπόρτερ της εκπομπής Γιώργος Τσελίκας, με ανοιχτή την ομπρέλα του, βρίσκεται έξω από τον μητροπολιτικό ναό των Αγίων Αναργύρων στη Νέα Ιωνία.
Πίσω του πλήθος κόσμου αναμένει να προσκυνήσει την Αγία ή Τιμία Ζώνη της Θεοτόκου.
Το ιερό κειμήλιο εκτίθεται στο ναό από τις 3 Νοεμβρίου και, κατά τον Τσελίκα, “πάνω από πενήντα χιλιάδες” από όλα τα μέρη της Ελλάδας –αλλά και από τη Σερβία, καθώς και από τη Ρωσία- έχουν έρθει εδώ κι έχουν προσκυνήσει ήδη.
Έχει προγραμματιστεί να εκτίθεται ως τις 13 Νοεμβρίου κι έπειτα θα συνεχίσει την τουρνέ της στο νοσοκομείο “Αγία Όλγα”, στον Κάλαμο, στη Λάρισα, στο Μεσολόγγι, στο Αγρίνιο, προτού επιστρέψει και πάλι στη βάση της: τη μονή Βατοπαιδίου στο Άγιον Όρος.
Δίπλα στον ρεπόρτερ στέκεται ο Γέροντας Εφραίμ, ο ξακουστός ηγούμενος της μονής, ενόσω ένας πιστός ακόλουθος τού κρατάει την ομπρέλα. “Εκείνος έφερε εδώ την Αγία Ζώνη, την Τιμία Ζώνη”, εξηγεί ο Τσελίκας, “να μας πει λοιπόν και τα θαύματα που έχει κάνει και όλη αυτή τη διαδικασία”. – “Είναι μεγάλη ευλογία”, παίρνει ευπροσήγορα τον λόγο ο Εφραίμ, “το ότι είναι η Τιμία Ζώνη στην Αθήνα.
Ο κόσμος πάντοτε περίμενε αυτό το κειμήλιο και το περίμενε για να παρηγορηθεί, διότι ξέρουμε πολύ καλά ότι οι περίοδοι που ζούμε τώρα είναι περίοδοι ανασφαλείας, αμφιβολίας, είναι περίοδοι μπερδέματος και πραγματικά θέλει κάτι ο κόσμος, ένα πνευματικό κειμήλιο, μια ιαματική πηγή για να αναπαυθεί και να ξεκουραστεί –και αυτό το βλέπουμε τώρα, σε χιλιάδες κόσμου και παρ’ όλο που υπάρχει βροχή, εντούτοις περιμένει ο κόσμος με υπομονή και προσευχή και σιωπή χωρίς ούτε να ταράζεται, ούτε να φιλονικούν μεταξύ τους, γιατί πραγματικά, έτσι, πηγαίνουν με πόθο να προσκυνήσουν την Παναγία.
Εμείς είμαστε μάρτυρες της πολλής παρηγοριάς που παίρνει ο λαός από την Αγία Ζώνη της Παναγίας…”. – “Να σας ρωτήσω”, τολμάει να παρέμβει ο Τσελίκας, “είναι η μόνη ζώνη από την επίγεια ζωή της Παναγίας που δόθηκε στον Απόστολο Θωμά;”. – “Στον Απόστολο Θωμά”, συμφωνεί κι επαυξάνει ο Εφραίμ, “και είναι κάτι από την ενδυμασία της Παναγίας, το οποίον υπάρχει στη μονή Βατοπαιδίου από τον δέκατο τέταρτο αιώνα.
Είναι το μεγαλύτερο και σπουδαιότερο κειμήλιο της μονής μας και, πραγματικά, μόλις το βλέπει κανείς, αισθάνεται την ευωδία της Αγίας Ζώνης, αισθάνεται την παρουσία της Παναγίας και πάρα πολλοί άνθρωποι έχουν δεχτεί πολλά θαύματα από την Τιμία Ζώνη –και το πρώτο θαύμα το οποίον γίνεται, εχθές, παραδείγματος χάριν, ήρθε μια μητέρα με δύο παιδιά, που δεν την ήξερα, μου λέει ¨ξέρεις, πριν τρία χρόνια προσκύνησα την Παναγία και μου έφεραν την κορδέλα που είναι ευλογημένη στην Τιμία Ζώνη κι έκανα δύο παιδιά, που οι γιατροί μου έλεγαν ¨ξέχασέ , δεν μπορείς να κάνεις παιδιά, ιατρικά είναι αδύνατον να κάνεις παιδιά¨… –και έκανε αυτή και τόσοι άλλοι οι οποίοι, πραγματικά, έτσι, ωφελούνται από τη θαυματουργική παρουσία της Αγίας Ζώνης και, μάλιστα, μια κοπέλα προχτές, η οποία είχε έναν όγκο κάτω, στο λαιμό, τη διαβάσαμε την Αγία Ζώνη, την σταυρώσαμε και έφυγε και μετά επέστρεψε σε λίγο και λέει, ¨ξέρεις, εξαφανίστηκε ο όγκος που ήταν στο λαιμό μου¨…». Μη βλέπετε που εμείς είμαστε γαϊδούρια και προσπαθούμε να την βγάλουμε καθαρή με τίποτε ψωρο-αγήματα και τίποτε ψωρο-κιλλίβαντες• σε άλλες χώρες –όπως η Κύπρος και η Ρωσία-, που αναγνωρίζουν την ανεκτίμητη συμβολή της στη μάχη εναντίον του καρκίνου και της στειρότητας, υποδέχονται την Αγία Ζώνη με τιμές αρχηγού κράτους.
Ειδικά στη Ρωσία, κατά την αλησμόνητη τουρνέ του 2011, την προσκύνησε ο ίδιος ο Βλαδίμηρος Πούτιν, πασίγνωστος τόσο για την ευσέβειά του όσο και για την ειδική σχέση του με το Άγιον Όρος.
Ο ισχυρός άνδρας του Κρεμλίνου βρισκόταν εκείνον τον καιρό σε ιδιότυπη πολιτική θέση, καθώς το ηλίθιο σύνταγμα τού απαγόρευε να θέσει υποψηφιότητα και να εκλεγεί πρόεδρος τρίτη φορά σερί• έως ότου διορθώσει λοιπόν αυτές τις συνταγματικές κουταμάρες, τοποθέτησε στον προεδρικό θώκο μια μαριονέτα ονόματι Μεντβέντεφ και περιορίστηκε στο πρωθυπουργικό αξίωμα μέχρι το 2012, οπότε κι επανήλθε ως πρόεδρος –ισοβίως, να φανταστούμε πλέον.
Η τουρνέ της Ζώνης καλύφθηκε τότε ευρύτατα από τα ρωσικά ΜΜΕ και αξίζει να ρίξουμε μια ματιά στην ανακοίνωση του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου της Μόσχας, καθώς είναι άκρως αποκαλυπτική, όχι μονάχα για τις προτεραιότητες του Πούτιν, αλλά και για τις προτεραιότητες του Εφραίμ: «Η μεταφορά της Τιμίας Ζώνης της Παναγίας από την Ιερά Μονή Βατοπαιδίου Αγίου Όρους στη Ρωσία έγινε στις 20 Οκτωβρίου 2011.
Την οργάνωση της μεταφοράς ανέλαβε το Φιλανθρωπικό Ίδρυμα Αγίου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου κατόπιν ευλογίας του Αγιωτάτου Πατριάρχη Μόσχας και Πασών των Ρωσιών Κυρίλλου.
Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της παραμονής του στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, που το ιερό κειμήλιο εξέρχεται από την Ελλάδα.
Καθώς ανέφερε στους δημοσιογράφους ο Καθηγούμενος της Μονής Αρχιμανδρίτης Γέροντας Εφραίμ, η λάρνακα με την Αγία Ζώνη της Παναγίας εξέρχεται συνήθως από το Άγιο Όρος μια φορά το χρόνο και μεταφέρεται σε πολείς της Ελλάδας κατόπιν επίμονων αιτημάτων των πιστών.
Σύμφωνα με τον Γέροντα Εφραίμ, στον οποίο παραπέμπει το πρακτορείο Interfax-Religia, η Μονή προηγουμένως απέρριψε όλα τα αιτήματα από άλλες χώρες όπως π.χ. ΗΠΑ και Ρουμανία, για τη μεταφορά του κειμηλίου.
Η μόνη εξαίρεση ήταν η Ρωσία, όπου η Τιμία Ζώνη της Παναγίας θα φιλοξενείται από 20 Οκτωβρίου έως 23 Νοεμβρίου 2011.
Να αναφερθεί ότι στο αεροδρόμιο “Pulkovo” της Αγίας Πετρουπόλεως η Τιμία Ζώνη έγινε δεκτή από τον Πρωθυπουργό της Ρωσικής Ομοσπονδίας κ. Β. Πούτιν, τον Αναπληρωτή Πρόεδρο της Κυβερνήσεως κ. Δ. Κοζάκ, τον Κυβερνήτη της Αγίας Πετρουπόλεως κ. Γ. Πολτάβτσενκο και άλλους επισήμους, οι οποίοι προσκύνησαν το ιερό κειμήλιο.
Στη συνέχεια κληρικοί της επαρχίας Αγίας Πετρουπόλεως τέλεσαν ευχαριστήρια δέηση στο χώρο του αεροδρομίου. Ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Αγίου Ανδρέα του Πρωτοκλήτου και της ΕΠΕ “Ρωσικοί σιδηροδρομικοί σταθμοί” κ. Β. Γιακούνιν προσέφερε στον κ. Πούτιν μια εικόνα της Παναγίας αγιογραφημένη στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου ειδικά με αφορμή την μεταφορά της Ζώνης στη Ρωσία.
Από το αεροδρόμιο το ιερό κειμήλιο μεταφέρθηκε στο Καθολικό της Παναγίας του Καζάν της Ιερά Μονής Νοβοντέβιτσυ της Πετρουπόλεως, όπου ο Μητροπολίτης Αγίας Πετρουπόλεως και Λάντοκγας Βλαδίμηρος τέλεσε δέηση πλαισιούμενος από τους βοηθούς Επισκόπους της Μητροπόλεώς του και πλήθος κληρικών. Στο Ναό η Τιμία Ζώνη θα παραμένει μέχρι 24 Οκτωβρίου.
Η πρόσβαση στο πιστούς είναι από 6:00 π.μ. έως 10:00 μ.μ. Σε όλο το διάστημα της παραμονής του κειμηλίου στο Ναό θα τελούνται συνέχεια δεήσεις». Μεγαλεία.
Ωστόσο, κάτι που δεν πληροφορήθηκε τότε ο ρωσικός λαός –ούτε και κανένας άλλος λαός, για να λέμε την αλήθεια- είναι πως εγείρονται πολλά αναπάντητα ερωτήματα ως προς το «μοναδικό σωζόμενο τμήμα» της Αγίας Ζώνης και, γενικότερα, την γκαρνταρόμπα της Θεοτόκου.
Στον ιστότοπο «Ροϊδη και Λασκαράτου Εμμονές», μια από τις ελάχιστες οάσεις ορθού λόγου στο Διαδίκτυο με σταθερή επιδίωξη την καταπολέμηση της θρησκοκάπηλης μπαρουφολογίας, ο επονομαζόμενος «Αναγνώστης Λασκαράτος» σημειώνει: «Αυτό το άγνωστης προέλευσης πανί είναι, για την ακρίβεια, μια από τις τρεις “ζώνες” που διεκδικούν τη μοναδική γνησιότητα.
Οι άλλες δυο, με πολύ χαμηλότερο οικονομικό και θαυματολογικό σουξέ και χωρίς κρατική υιοθεσία, είναι η Καθολική ζώνη, στον καθεδρικό της ιταλικής πόλης Πράτο και αυτή των Συρορθόδοξων (Μονοφυσίτες) στη Χόμς της Συρίας, με ένα σημαντικό κομμάτι της στο ναό της Αγίας Μαρίας στην πόλη Κοταγιάμ, στην πολιτεία Κεράλα της Ινδίας και με μικρότερα κομματάκια αλλού.
Κρίνοντας αθροιστικά από το μεγάλο μήκος των πολυτεμαχισμένων Ζωνών της, αν τις θεωρησουμε αφελέστατα ως γνήσια κομμάτια μιας αυθεντικής, φαίνεται πως η Παναγία δεν νήστευε». Και συμπληρώνει λίγο παρακάτω: «Η μόνη Ζώνη που θα μπορούσε να διεκδικήσει καποια αυθεντικότητα –κι αυτήν μόνο στον κόσμο των παραμυθιών– είναι αυτή που έχει πολλαπλασιαστεί (με παρθενογέννηση, σαν τον Τίμιο Σταυρό) σε πολλά διάσπαρτα μικρά κομμάτια σε ναούς της Συρορθόδοξης Ανατολής και βρίσκεται σήμερα στην Παναγία της Αγίας Ζώνης στη Χόμς της Συρίας.
Εκεί βρισκόταν για 1500 χρόνια, αλλά απομακρύνθηκε για λόγους ασφαλείας το 2011 και επανεγκατεστάθηκε με τιμές το 2014, από τον Συροϊακωβίτη πατριάρχη της Αντιόχειας και πάσης Ανατολής Μαρ Ιγνάτιο Εφραίμ τον Β΄, παρουσία του Ελληνορθόδοξου Άραβα πατριάρχη της Αντιόχειας και πάσης Ανατολής Ιωάννη 10ου Γιαζίκγι, ο οποίος φαίνεται ότι προδίδει το Βατοπαίδι και αναγνωρίζει τη Ζώνη της Συρίας ως αυθεντική». Στα συνοδευτικά σχόλια, κάτω από την ανάρτηση του «Αναγνώστη Λασκαράτου», πρόσθετο ενδιαφέρον παρουσιάζει εκείνο που υπογράφει ο πρωτοπρεσβύτερος Δημήτριος Αθανασίου.
Ο εν λόγω ιερωμένος έχει ασχοληθεί ενδελεχώς με τις φερόμενες ως «Ζώνες της Θεοτόκου» κι έχει δημοσιεύσει τους καρπούς της έρευνάς του στο πόνημα «Τα Θεομητορικά κειμήλια (Ιστορική και Θεολογική Προσέγγιση)». Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει, ενισχυμένα από τα απαραίτητα φωτογραφικά τεκμήρια, τεμάχια από τις «Ζώνες» (ακόμη και με μια επιπόλαιη ματιά στα ενσταντανέ αντιλαμβανόμαστε ότι δεν πρόκειται για τεμάχια της ίδιας ζώνης) διατείνονται ότι έχουν περιέλθει στην κατοχή τους η Γαλλία (σε τρεις διαφορετικές περιοχές), η Ισπανία, η Ολλανδία και το Βέλγιο.
Παρ’ όλη την καλή μας προαίρεση, αρνούμαστε να πιστέψουμε ότι η Θεοτόκος βομβάρδισε πάνω στα σύννεφα τον δύσμοιρο Θωμά με μισή ντουζίνα ζώνες.
Ασυγκίνητη από τη μουρμούρα των σκεπτικιστών, η Αγία Ζώνη της Μονής Βατοπαιδίου –«όλες οι άλλες είναι κάλπικες, αγάπη μου, μονάχα εγώ είμαι η αυθεντική»- έκανε ένα επιβλητικό πέρασμα από τον Πειραιά τον Νοέμβριο του 2022.
Ο γνωστός και μη εξαιρετέος μητροπολίτης Σεραφείμ την υποδέχτηκε μετά βαϊων και κλάδων (φιλαρμονικές, αγήματα, όλο το πακέτο) και την παρουσίασε στο ποίμνιο ως το «μοναδικό Θεομητορικό κειμήλιο το οποίο σώζεται από την επίγεια ζωή της Παναγίας μας», κάτι που, όπως καλά γνωρίζουμε πλέον, ήταν –ακόμη και με τα δικά του ιδιότυπα ελαστικά κριτήρια- ένα σκανδαλωδώς κατάφωρο ψέμα. Ο Σεραφείμ την έθεσε για προσκύνημα στον Άγιο Νικόλαο από τις 5 έως τις 13 του μηνός, με τον ιερό ναό ανοιχτό είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο –μια διευθέτηση που δεν ξεδίψασε ούτε το παγκάρι, ούτε τις ουρές των πιστών στην αναμονή• ύστερα από επίμονα encore του κοινού, πήρε μια ημέρα παράταση.
Την ίδια περίοδο υπέπεσε στην αντίληψή μου μια πληροφορία που με ώθησε στην ανάγκη να μπει μια ώρα αρχύτερα ένας φραγμός στην ασυδοσία των ρασοφόρων.
Να ξεκινήσει έστω η δημόσια συζήτηση για τον φραγμό. «Ομολογώ πως η αποκάλυψη», έγραφα στα "Νέα" αρχές Νοεμβρίου, «σκανδάλισε ακόμη κι εμένα που, σχεδόν δύο μήνες πριν κλείσω τα εξήντα τρία μου χρόνια, δεν σκανδαλίζομαι πια τόσο εύκολα.
Φυσικά και γνώριζα ότι στο Άγιο Όρος υπάρχουν ανεκτίμητοι θησαυροί, άλλοι αυθεντικής καταγωγής και άλλοι επινοημένης, μα ποτέ δεν φανταζόμουν ότι μπορεί να βρίσκονται εκεί… τα Δώρα των Μάγων. Ποιων Μάγων; Των Τριών Μάγων, καλέ –Γκασπάρ, Μελχιόρ και Μπαλτάζαρ- που υποτίθεται ότι έφεραν χρυσό, λίβανο και σμύρνα στον νεογέννητο “Βασιλέα των Ιουδαίων” και, μολονότι η ύπαρξή τους (όχι όμως ο αριθμός τους, ούτε τα ονόματά τους) αναφέρεται μονάχα σε ένα από τα τέσσερα Ευαγγέλια, το Κατά Ματθαίον, δεν υφίσταται στοιχειωδώς σοβαρός θεολόγος, πόσο μάλλον αρχαιολόγος ή ιστορικός, που να μην πιστεύει ότι είναι απλώς ένα γοητευτικό παραμύθι για να νανουρίζουμε τα μικρά μας παιδιά και να μην σημειώνουν αναδουλειές τα κοσμηματοπωλεία τα Χριστούγεννα". Κούνια που με κούναγε.
Ύστερα από υπόδειξη του φίλου δημοσιογράφου κι ερευνητή Μηνά Παπαγεωργίου πληροφορήθηκα ότι τα Δώρα των Μάγων, όχι μονάχα είναι πιο αληθινά από τον Πήτερ Παν και την Τίνκερμπελ, αλλά –όπως μας ενημερώνει το πάντα έγκυρο "Βήμα της Ορθοδοξίας"- “φυλάσσονται με ιδιαίτερη επιμέλεια στο σκευοφυλάκιο της Ιεράς Μονής Αγίου Παύλου.
Για λόγους ασφαλείας είναι κατανεμημένα σε διαφορετικές λειψανοθήκες και μόνο μικρό μέρος των τίθεται σε προσκύνημα των επισκεπτών της Ιεράς Μονής ή μεταφέρεται προς αγιασμό εκτός Αγίου Όρους Ο χρυσός βρίσκεται σε μορφή εικοσιοκτώ (28) επιμελώς σκαλισμένων επίπεδων πλακιδίων σε ποικιλία σχημάτων (παραλληλόγραμμων, τραπεζοειδών, πολυγώνων κτλ) και διαστάσεων περίπου 5 Χ 7 εκ. Κάθε πλακίδιο έχει διαφορετικό καλλιτεχνικό σχέδιο.
Ο λίβανος και η σμύρνα διατηρούνται ως μείγμα με τη μορφή εβδομήντα (70) περίπου σφαιρικών χανδρών μεγέθους μικρής ελιάς”. Για τους άπιστους Θωμάδες παρατίθενται και φωτογραφικά τεκμήρια των Δώρων, ενώ επισυνάπτεται κι ένα πλήρες “ιστορικό” γύρω από το πώς κατέληξαν τα Δώρα από την κατοχή της Θεοτόκου τον πρώτο μετά Χριστόν αιώνα στο Άγιο Όρος, δεκατέσσερις αιώνες αργότερα, μαζί με τα υπόλοιπα ιερά κειμήλια της Παναγίας, τουτέστιν: “τα Άγια Σπάργανα του Χριστού, την Τίμια Εσθήτα και την Αγία Ζώνη της”. Δεν γνωρίζουμε ποιος συνέταξε αυτό το “ιστορικό”, αλλά σίγουρα η πένα του δεν υπολείπεται ευρηματικότητας ενός Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, ενός Κάρλο Κολόντι και άλλων κορυφαίων παραμυθάδων. ”Ένα λεπτό.
Είναι εύκολο να χλευάζουμε την “αληθοφάνεια” των θρησκευτικών παραμυθιών, αλλά καλώς ή κακώς –καλώς για εμάς, κακώς για τους παραμυθάδες- ζούμε στον εικοστό πρώτο μετά Χριστόν αιώνα κι έχουμε πλέον στη διάθεσή μας αδιαμφισβήτητα επιστημονικά εργαλεία προκειμένου να ελέγξουμε εάν υφίσταται έστω και υπόνοια βάσης για να αποσπάσουμε τα παραμύθια από τη σφαίρα του μύθου.
Η μέθοδος ονομάζεται “ραδιοχρονολόγηση”. Αποδέχτηκε την εφαρμογή της ήδη η Καθολική Εκκλησία για να αποδείξει την αυθεντικότητα της Σινδόνης του Ιησού (το περίφημο σεντόνι που υποτίθεται ότι τύλιξε το νεκρό σώμα του Ναζωραίου κι έφερε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του), ανεξαρτήτως εάν κατόπιν χτυπούσε το κεφάλι της στον τοίχο: η ραδιοχρονολόγηση απέδειξε ότι η Σινδόνη υφάνθηκε ανάμεσα στα τέλη του δέκατου τρίτου και του δέκατου τέταρτου μετά Χριστόν αιώνα, με αποτέλεσμα να την φάει έκτοτε το μαύρο επικοινωνιακό σκοτάδι.
Γιατί δεν εφαρμόζουμε την ίδια μέθοδο και στα δικά μας “ιερά κειμήλια” -την Αγία Ζώνη της Θεοτόκου, τα Δώρα των Μάγων, για να μην επεκταθώ σε διάφορα λείψανα “ων ουκ έστιν αριθμός”- ώστε να μην περιφέρουμε ανά τις μητροπόλεις ό,τι αυθαίρετα “βάφτισε” ο καθένας και να μην διαιωνίζουμε την παραπλάνηση των πιστών; Ψύχραιμα ρωτάω». Εγώ μπορεί να ρωτούσα ψύχραιμα (κάτι που ήταν ήδη επίτευγμα, για όποιον γνωρίζει πόσο ευρέθιστος είμαι) αλλά κανένας εκ μέρους των ρασοφόρων δεν ήταν διατεθειμένος να ανταποκριθεί εξίσου ψύχραιμα στην πρότασή μου.
Το πάθημα της Καθολικής Εκκλησίας με τη ραδιοχρονολόγηση της Σινδόνης του Τορίνο –μέχρι σήμερα το φυσάνε και δεν κρυώνει- είχε γίνει μάθημα για όλους τους διαχειριστές απάτης ανεξαρτήτως θρησκευτικού δόγματος: «Ποτέ δεν προσφέρεις στην επιστήμη την ευκαιρία να σε εξευτελίσει». Δεν βγάζεις τα ματάκια σου με τα χεράκια σου, με άλλα λόγια.
Οι ρασοφόροι έχουν πλήρη συνείδηση ότι η ραδιοχρονολόγηση με το ισότοπο του άνθρακα 14 θα πιστοποιήσει απλώς αυτό που για έναν φοιτητή αρχαιολογίας είναι εμφανές και με γυμνό μάτι: τα περισσότερα από τα φερόμενα ως «ιερά κειμήλια» του Χριστού, των συγγενών και των μαθητών του χρονολογούνται από τη μεσαιωνική περίοδο και όσα περισσεύουν είναι ακόμη πιο πρόσφατα.
Τηρουμένων των ιστορικών αναλογιών, είναι σαν σε δώδεκα αιώνες μπροστά από τον αιώνα μας –εάν δεν έχουμε εν τω μεταξύ απανθρακώσει τον πλανήτη- να ανακαλύψει κάποιος μελλοντικός ερευνητής τις παντόφλες του Χίτλερ και να ισχυριστεί ότι τις φορούσε ο Καρλομάγνος.
Έχουμε διανοηθεί για τι πράγμα μιλάμε; Για το μέγεθος της απάτης; Το μέγεθος της αυθαιρεσίας και του θράσους; Υπάρχει μοναστήρι στο Άγιον Όρος, η μονή Χιλανδαρίου, που ισχυρίζεται ότι κατέχει, όχι μόνο το ακάνθινο στεφάνι του Ιησού, αλλά και το ίδιο το αίμα του.
Πάμε πάλι, μπας και το χωνέψουμε. Ο Χριστός είναι ένα πρόσωπο του οποίου η ύπαρξη δεν υποστηρίζεται από καμία μη χριστιανική ιστορική πηγή της εποχής κατά την οποία υποτίθεται ότι έζησε –ακόμη κι ένα εξαιρετικά αμφιλεγόμενο απόσπασμα του εβραίου ιστορικού Φλάβιου Ιώσηπου, όπου εντελώς στα ξεκούδουνα , σε σχέση με τα υπόλοιπα συμφραζόμενα, αναφέρεται ο Ιησούς ως «ένας σοφός που έκανε θαύματα, δίδασκε τους ανθρώπους και ήταν ικανός να προσελκύει πολλούς Ιουδαίους και πολλούς Έλληνες», θεωρείται εμβόλιμο από την πλειονότητα των ειδημόνων. «Δύο είναι οι κυρίαρχες τάσεις στο χώρο των ιστορικών», έλεγα στον Γιώργο Λιάγκα τον Απρίλιο του 2023• «είτε ήταν ένα ιστορικό πρόσωπο που με τον καιρό απέκτησε μυθικά χαρακτηριστικά –τα θαύματα, η ανάσταση, κοινά μυθολογικά μοτίβα εκείνη την εποχή- είτε ήταν εξαρχής ένας μύθος που σιγά-σιγά του απέδωσαν ιστορικά χαρακτηριστικά». Και όμως, γι’ αυτόν τον μυθοποιημένο άνθρωπο ή τον ανθρωπομορφικό μύθο έχουμε διαθέσιμους χιτώνες του αρκετούς για να ντύσουμε καμιά χιλιοστή νοματαίους, τίμιο ξύλο από τον σταυρό του που αναλογεί στο μισό δάσος της Βουλώνης, τόσους ιερούς σπόγγους με ξίδι από μοχθηρούς ρωμαίους στρατιώτες όσους δεν έχουν μαζέψει σε μια χρονιά ούτε όλοι οι σφουγγαράδες στην Κάλυμνο και, υπεράνω όλων, το αίμα του, ευλαβικά φυλαγμένο σ’ ένα σερβικό μοναστήρι επί ελληνικού εδάφους.
Θα μου πείτε: όποιος είναι πρόθυμος να χάψει τα παραμύθια για τα λοιπά συμπράγκαλα του Ναζωραίου, γιατί να μην χάψει και το παραμύθι για το αίμα του; Σωστό κι αυτό.
Σε άλλες πολιτισμένες χώρες -όπως στη Γαλλία, ας πούμε-, εκεί όπου «έτρωγαν βελανίδια όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες», κάνουν κάτι πολύ πιο απλό: δίνουν προς εξέταση το υποτιθέμενο «ιερό κειμήλιο» κι έπειτα κοτσάρουν δίπλα του ένα καρτελάκι με την ακριβή χρονολόγησή του.
Εσύ μπορείς να συνεχίσεις να σταυροκοπιέσαι μπροστά του πιστεύοντας ότι το φορούσε η Παναγία, ο Χριστός ή ο τριτοξάδερφος του Αβραάμ, αλλά το ανελέητο καρτελάκι, το μαρτυριάρικο, σου αποκαλύπτει ότι μάλλον το κατασκεύασε οκτακόσια χρόνια αργότερα κάποιος πονηρός καλόγερος που μυρίστηκε ότι κυκλοφορούν στην περιοχή πολλά κορόιδα.
Στη διακριτική σου ευχέρεια παραμένει αν θα κοιτάξεις το καρτελάκι ή δεν θα το κοιτάξεις: σε καμία χώρα δεν κολάζεται η εθελοτυφλία.
Ανάλογη μεταχείριση από την επιστημονική κοινότητα έχουν στο εξωτερικό και όσοι απατεώνες σκάνε μύτη κατά καιρούς.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Ρόναλντ Ουάιατ (1933-1999), ενός νοσηλευτή αναισθησιολόγου που πλάσαρε τον εαυτό του ως γιαλαντζί Ιντιάνα Τζόουνς. «Κατά τη διάρκεια της ζωής του», γράφει ο fact checker Ορφέας Τσαυταρίδης στα Ellinika Hoaxes, «ο Ουάιατ ισχυρίστηκε ότι είχε ανακαλύψει σχεδόν κάθε αρχαιολογικό χώρο ή βιβλικό κειμήλιο που αφορά τους Ισραηλίτες και τους Χριστιανούς, όπως μεταξύ άλλων: Την Κιβωτό του Νώε, το πραγματικό σημείο διέλευσης της Ερυθράς Θάλασσας από τους Ισραηλίτες, το σπαθί του Γολιάθ, τις πέτρινες πλάκες του Μωυσή με τις δέκα εντολές, τροχούς αρμάτων από τον πνιγμένο στρατό του Φαραώ κ.ο.κ.». Ύστερα από όλα αυτά, σιγά μην δεν εύρισκε και κηλίδες από το αίμα του Θεανθρώπου.
Πώς κατάλαβε ότι ήταν το αίμα του Χριστού; Το έστειλε για εξέταση σ’ ένα εργαστήριο στην Ιερουσαλήμ. «Σημειώνεται πως ο ανθρώπινος οργανισμός», συνεχίζει ο Τσαυταρίδης, «περιέχει 46 χρωμοσώματα, σε 23 ζεύγη (ήτοι 23 χρωμοσώματα από τη μητέρα και 23 χρωμοσώματα από τον πατέρα). Υποτίθεται πως τα ευρήματα έδειξαν πως όχι μόνο το αίμα εξακολουθούσε να “ζει”, αλλά ότι περιείχε μόνο 24 χρωμοσώματα, 23 χρωμοσώματα από τη μητέρα και ένα χρωμόσωμα Υ από μια άλλη, μη ανθρώπινη πηγή». Το πιάσαμε το υπονοούμενο.
Εξυπακούεται ότι διέψευσαν τις μπαρούφες του Ουάιατ τόσο το ισραηλινό εργαστήριο όσο και οι ιδιοκτήτες του χώρου όπου έκανε τις αυτοσχέδιες ανασκαφές του.
Το άτομο έγινε ανέκδοτο σε μεταμεσονύκτιες trash εκπομπές για σαλταρισμένους.
Εδώ και έδρα θα του έδιναν, μη σας πω. Ειλικρινά, τώρα.
Με δεδομένη αυτή την «κανονικότητα» στην Ελλάδα, περίμενα καλύτερη μεταχείριση της «ραδιοχρονολόγησης», μιας πρακτικής ιδέας που δεν ήταν καν δική μου πατέντα; Όχι, δεν περίμενα• τόσο αθώος δεν είμαι.
Δεν περίμενα όμως και τόση σφοδρότητα στην κακομεταχείριση. Τον Νοέμβριο του 2022 και τους αμέσως κατοπινούς μήνες, εάν περνούσε κάποιος ανυποψίαστος ταξιδιώτης από τα μέρη μας και διέτρεχε βιαστικά ιστοσελίδες και πρωτοσέλιδα, θα αναχωρούσε με την εντύπωση ότι είχα προτείνει να μαζευτούν όλα τα «ιερά κειμήλια» και να καούν στην πλατεία Συντάγματος.
Ένα ανάθεμα από την ανάποδη.
Ο υποφαινόμενος «ΜΑΓΑΡΙΣΕ» ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΖΩΝΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ, έγραφε με πηχυαίους τίτλους στις 14 Νοεμβρίου η "Ελεύθερη Ώρα"• «ΑΠΕΦΑΝΘΗ» ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ… ΨΕΜΑ & ΑΠΑΤΗ ΤΟ ΙΕΡΟ ΚΕΙΜΗΛΙΟ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ.
Γιατί να κάνω κάτι τόσο ποταπό; Είχε έτοιμη την απάντηση: «Ενοχλούνται οι Αντίχριστοι από το γεγονός ότι μέχρι το Σάββατο, πάνω από 200.000 λαού προσκύνησαν στον Πειραιά την χάρη της Θεοτόκου». Καταλάβατε; Έλιωνα από τη ζήλια.
Η ραδιοχρονολόγηση δεν ήταν μια επιστημονική μέθοδος ελέγχου που θα μπορούσε ίσως και να βοηθήσει τους απατεώνες να ανακτήσουν ένα μέρος από τη χαμένη τους αξιοπιστία.
Ήταν μια κωδική βρόμικη λέξη που χρησιμοποιούσαν οι Αντίχριστοι για να συνεννοούνται μεταξύ τους δίχως να τους καταλαβαίνουν οι υπόλοιποι. Μια βλασφημία. Μια προστυχιά.
-------------------------------------------------------------------------- Πέτρος Τατσόπουλος "Το Παιδί του Διαβόλου" (Μεταίχμιο, 2024)
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους