44. ΑΖΙΖ / ΜΑΪΟΣ 2022 ΨΥΧΟΓΡΑΦΗΜΑ ΑΙ Στο πρώτο μέρος της ιστορίας 44, ο Engin Akyürek στρέφει το βλέμμα του σε ένα πολύ προσωπικό και τρυφερό θέμα: τη σχέση του με τα ζώα, και συγκεκριμένα με έναν...
44. ΑΖΙΖ / ΜΑΪΟΣ 2022 ΨΥΧΟΓΡΑΦΗΜΑ ΑΙ Στο πρώτο μέρος της ιστορίας 44, ο Engin Akyürek στρέφει το βλέμμα του σε ένα πολύ προσωπικό και τρυφερό θέμα: τη σχέση του με τα ζώα, και συγκεκριμένα με έναν γάτο, τον Αζίζ.
Μέσα από τον πανικό της απώλειας και τη γεμάτη σεβασμό γνωριμία τους, αναδεικνύονται βασικά ψυχολογικά χαρακτηριστικά του δημιουργού. 1. Ο τρόμος της απώλειας και η άμεση σωματοποίηση Η ιστορία ξεκινά με μια κατάσταση συναγερμού.
Όπου η εξαφάνιση του Αζίζ προκαλεί στον Engin ένα άμεσο, σωματικό σοκ: «Αυτή η φλεγόμενη φωτιά... έκαψε και τη φωνή μου» και «Το γράμμα "Ζ" κόλλησε στο λαιμό μου». Για άλλη μια φορά επιβεβαιώνεται ότι βιώνει το συναισθηματικό στρες οργανικά.
Η αγωνία για ένα πλάσμα που αγαπά του κλέβει τη φωνή, δείχνοντας πόσο βαθιά και ακαριαία δένεται με όσους βάζει στη ζωή του. 2. Η προβολή ανθρώπινων ιδιοτήτων στα ζώα Ο τρόπος που περιγράφει τον γάτο αποκαλύπτει έναν άνθρωπο με τεράστια ενσυναίσθηση και παρατηρητικότητα προς τη φύση.
Δεν βλέπει τον Αζίζ ως ένα απλό κατοικίδιο, αλλά ως μια προσωπικότητα με «δημιουργικότητα» που τον τρελαίνει.
Μάλιστα, φτάνει στο σημείο να ρωτήσει «τις άλλες γάτες που τριγυρνούσαν στην αυλή», γεγονός που δείχνει ότι στον εσωτερικό του κόσμο τα ζώα έχουν τη δική τους κοινωνία, τη δική τους γλώσσα και αξίζουν τον ίδιο σεβασμό με τους ανθρώπους. 3. Η ευθύνη απέναντι στο «εμπιστευμένο» πλάσμα Η φράση-κλειδί για τον ηθικό του κώδικα είναι: «τον φόρεσα σαν κόσμημα που μου εμπιστεύτηκαν». Ο Engin δεν βλέπει την υιοθεσία ή τη φροντίδα ενός αδέσποτου ως μια εγωιστική πράξη ιδιοκτησίας, αλλά ως ιερό καθήκον και διαχείριση μιας εμπιστοσύνης.
Όταν ένα ευάλωτο πλάσμα ζητά τη βοήθειά του, εκείνος νιώθει αμέσως το βάρος της ευθύνης να το προστατεύσει. 4. Η λεπτή αίσθηση του σεβασμού και της υπερηφάνειας Η διαπίστωση ότι «δεν έβαζαν ένα βρώμικο δοχείο γάλα μπροστά σε έναν πεινασμένο» και ότι η γάτα ήπιε «σεμνά», αποκαλύπτει τη βαθιά του ευγένεια.
Ακόμα και στην πράξη της ελεημοσύνης ή της προσφοράς, ο Engin πιστεύει ότι πρέπει να υπάρχει αξιοπρέπεια.
Δεν αρκεί να ταΐσεις κάποιον που πεινάει (άνθρωπο ή ζώο)· πρέπει να το κάνεις με τρόπο που δεν προσβάλλει την ύπαρξή του.
Έτσι μας εισάγει εδώ σε έναν κόσμο όπου η σιωπηλή επικοινωνία, τα βλέμματα και η αμοιβαία κατανόηση ανάμεσα σε δύο διαφορετικά είδη, δημιουργούν έναν ισχυρό συναισθηματικό δεσμό, ο οποίος τώρα απειλείται.
Στο δεύτερο μέρος, η ιστορία εμβαθύνει στην έννοια του δεσμού και της απουσίας.
Μέσα από τον τρόπο που βιώνει το πένθος της εξαφάνισης του Αζίζ, ο Engin Akyürek μας επιτρέπει να δούμε τις πιο ευαίσθητες και ώριμες πλευρές του ψυχισμού του. 1. Ο σεβασμός στην αυτονομία και την ταυτότητα του άλλου Η λεπτομέρεια ότι η γάτα είχε ήδη το όνομα «Αζίζ» στο κολάρο της και ο ήρωας «δεν ένιωσε την ανάγκη να του δώσει άλλο όνομα» είναι εξαιρετικά αποκαλυπτική για τον Engin.
Μας δείχνει έναν άνθρωπο που δεν επιβάλλει το «εγώ» του πάνω στους άλλους.
Αποδέχεται τους ανθρώπους (και τα ζώα) με την ιστορία τους, το παρελθόν τους και την ταυτότητα που ήδη κουβαλούν.
Για τον Engin, η αγάπη δεν σημαίνει ιδιοκτησία ή αναδιαμόρφωση του άλλου· σημαίνει αποδοχή της αυθεντικότητάς του («Ήταν απλώς ο Αζίζ»). 2. Η σοφία που αναγνωρίζει στους «αθόρυβους» Ο τρόπος που περιγράφει την ηλικία του γάτου, («είχε ήδη αποφοιτήσει από το σχολείο της ζωής»), δείχνει ότι ο Engin εκτιμά βαθιά την εμπειρία και τη σιωπηλή γνώση.
Έλκεται από όντα ή ανθρώπους που κουβαλούν μια εσωτερική ωριμότητα, που ξέρουν να «έρχονται και να φεύγουν» με αξιοπρέπεια, χωρίς φασαρία.
Αυτό συνδέεται με τη δική του σταθερή προτίμηση στη σιωπή και τη διακριτικότητα, ως ανώτερες στάσεις ζωής. 3. Η ευάλωτη πλευρά: Το δάκρυ μπροστά στα «ίχνη» Η σκηνή όπου κοιτάζει το άδειο μπολ και τις τρίχες στο μαξιλάρι και δακρύζει, αποκαλύπτει έναν άνθρωπο βαθιά συναισθηματικό, που δεν φοβάται τη θλίψη του. Ο Engin δεν κρύβει την ευαισθησία του πίσω από μια μάσκα ανδρισμού.
Συγκινείται από τις μικρές, καθημερινές λεπτομέρειες της συνύπαρξης.
Η απουσία γι' αυτόν γίνεται ορατή μέσα από τα υλικά ίχνη που άφησε πίσω της η αγάπη. 4. Η αγωνία του «Αδιανόητου» (Η Παγίδα της Περιέργειας) Όταν το τηλέφωνο χτυπάει στη συνάντηση, η περιέργεια «τον τρώει από μέσα» και το τηλέφωνο «τρέμει» στο τραπέζι.
Παρουσιάζεται ως εγκλωβισμένος στην οθόνη, από αγωνία για ένα πλάσμα που του λείπει πολύ.
Αυτή η εσωτερική ένταση τον αναγκάζει να σπάσει τα κοινωνικά πρωτόκολλα (να φύγει από τη συνάντηση), δείχνοντας ότι για τον Engin, η επαφή και η σύνδεση του, προηγούνται πάντα της τυπικότητας και των επαγγελματικών υποχρεώσεων.
Επειδή είναι ένας άνθρωπος που αγαπάει χωρίς όρους και τώρα βασανίζεται από την αβεβαιότητα της απώλειας, είναι έτοιμος να αρπάξει κάθε ελπίδα από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής.
Στο τρίτο μέρος, η ιστορία παίρνει μια βαθιά, αλλιώτικη τροπή.
Η απώλεια του γάτου, γίνεται η γέφυρα για να συναντηθούν δύο άνθρωποι που μοιράζονται το ίδιο «κενό». Πίσω από αυτή τη γνωριμία, ο Engin ξεδιπλώνει μερικές από τις πιο εκλεπτυσμένες πτυχές της φιλοσοφίας του. 1. Η πίστη στη «Συμπαντική Σκευωρία» της Αγάπης Ο τρόπος που ο Engin στήνει την πλοκή αποκαλύπτει έναν άνθρωπο που πιστεύει βαθιά ότι τίποτα στη ζωή δεν είναι τυχαίο. Ο Αζίζ δεν είναι απλώς ένας γάτος· είναι ένας «απεσταλμένος». Το γεγονός ότι μπήκε και βγήκε από τη ζωή και των δύο ανθρώπων με τον ίδιο ακριβώς, σουρεαλιστικό τρόπο, (με κλειστές πόρτες και παράθυρα), αποκαλύπτει ότι ο ίδιος, βλέπει τη ζωή σαν ένα παζλ με κρυφά νοήματα.
Πιστεύει ότι ορισμένες απώλειες συμβαίνουν μόνο και μόνο για να μας οδηγήσουν σε μια νέα, αναγκαία συνάντηση. 2. Η «Βελούδινη» φωνή και η ανάγκη για άμεση σύνδεση Η φράση «την αγκάλιασα με μια βελούδινη φωνή» δείχνει έναν άνθρωπο εξαιρετικά ευγενή και ζεστό στις ανθρώπινες επαφές του. Ο Engin δεν έχει άμυνες ή καχυποψία όταν νιώθει ότι επικοινωνεί με μια συγγενική ψυχή.
Η κοινή τους απώλεια σπάει αμέσως τον «πάγο» της γνωριμίας με την άγνωστη, αποκαλύπτοντας την ανάγκη του για αυθεντική, άμεση και ουσιαστική σύνδεση. 3. Ο φόβος της «γύμνιας» πίσω από το πρόσχημα Πρόσεξε την πολύ ώριμη και ανασφαλή ερώτηση που κάνει στον εαυτό του: «Αν κάποιος έπαιρνε μακριά τον Aziz, θα είχαμε θέμα συζήτησης;». Εδώ ο Engin αποκαλύπτει μια βαθιά υπαρξιακή ανησυχία.
Φοβάται μήπως οι σχέσεις των ανθρώπων είναι επιφανειακές, βασισμένες απλώς σε ένα κοινό θέμα (ένα πρόσχημα). Αναρωτιέται αν δύο ψυχές μπορούν να σταθούν μαζί «γυμνές», χωρίς τη μεσολάβηση κάποιου τρίτου παράγοντα.
Είναι η ανάγκη του να βεβαιωθεί ότι η σύνδεση είναι πνευματική και όχι συμπτωματική. 4. Η γραφή ως καθαρισμός του προσώπου Η φράση-κλειδί: «όσο πιο βαθιές γίνονταν , τόσο πιο καθαρά γίνονταν τα πρόσωπά μας κρυμμένα πίσω από τις προτάσεις». Αυτός είναι ο ίδιος ο Engin ως συγγραφέας.
Πιστεύει ότι οι λέξεις και οι προτάσεις δεν χρησιμεύουν για να κρυβόμαστε, αλλά για να αποκαλύπτουμε το αληθινό μας πρόσωπο.
Όσο πιο βαθιά τολμάς να μιλήσεις, τόσο περισσότερο αφαιρείς τις κοινωνικές μάσκες, επιτρέποντας στον άλλον να σε δει όπως πραγματικά είσαι.
Έτσι μας παρουσιάζει έναν ψυχισμό, που μετατρέπει το πένθος σε δημιουργία και τη μοναξιά σε μοίρασμα. Ο Αζίζ «τους έδωσε έναν χρόνο» στον καθέναν, σαν ένα δώρο ωρίμανσης, για να είναι έτοιμοι να κοιταχτούν στα μάτια.
Στο τέταρτο μέρος, η ιστορία κάνει μια πολύ ώριμη ανατομία της συναισθηματικής φθοράς και της μετριότητας στις ανθρώπινες σχέσεις.
Μέσα από το τέλμα στο οποίο έχει περιέλθει η σχέση του με τη Λεϊλά, ο Engin ξεδιπλώνει μερικά από τα πιο βαθιά και σύνθετα χαρακτηριστικά του. 1. Η αποστροφή του προς τη «Μετριότητα» και τη Στασιμότητα Η φράση-κλειδί που περιγράφει τη σχέση ως «προσήκουσα στη μετριότητα» είναι μια καθαρή δήλωση του.
Απεχθάνεται το βάλτωμα και το συμβιβασμό στα συναισθήματα.
Για τον Engin, μια σχέση που δεν έχει «πάθος, παλμό και περιέργεια» είναι μια «μικρή αλλά αυξανόμενη πληγή» που στραγγίζει το αίμα.
Προτιμά τον οριστικό πόνο ενός χωρισμού, παρά τη βολεμένη ασφάλεια μιας σχέσης-φάντασμα. 2. Η τάση του να «Μεταφέρει το Βάρος» στους άλλους Πρόσεξε την πολύ ειλικρινή ψυχολογική παρατήρηση: «αφού ήθελα να ακούσω για τη διάλυση... από εκείνη, της πέρασα το βάρος που με βάραινε» λέγοντας ανειλικρινά «Δεν κατάλαβα τι εννοείς». Εδώ αποκαλύπτει μια πολύ ανθρώπινη αδυναμία και ανασφάλεια.
Παρόλο που έχει πάρει την απόφαση να χωρίσει, δυσκολεύεται να γίνει ο «κακός» που θα προφέρει τις πρώτες σκληρές λέξεις.
Προτιμά να χειριστεί τη συζήτηση έτσι ώστε να αναγκάσει τον άλλον να κάνει το πρώτο βήμα, προστατεύοντας τον εαυτό του από την άμεση ενοχή της δήλωσης της απόφασης. 3. Η αναζήτηση της «Άθικτης» Αλήθειας στη Γραφή Όταν κάθονται στο καφέ, ο ήρωας προσπαθεί μέσα στη σιωπή «να βρει προτάσεις κατάλληλες... να μετατρέψει τις πιο άθικτες από αυτές σε κείμενο». Αυτός είναι ο Engin στην απόλυτη συγγραφική του διάσταση.
Για εκείνον, οι λέξεις είναι ιερά αντικείμενα που μπορούν να «συνθλίψουν» ή να «πλακώσουν» τον άλλον αν δεν επιλεγούν σωστά.
Ψάχνει την «άθικτη» αλήθεια —τις λέξεις που θα πουν την πραγματικότητα με τη μέγιστη δυνατή αξιοπρέπεια, χωρίς φτηνά μελοδράματα. 4. Η κατανόηση του ανθρώπινου Παραδόξου (Το «Μαζί» και το «Μακριά») Η διαπίστωση ότι «κάθε φορά που αποφασίζαμε να είμαστε απλώς φίλοι, αρχίζαμε να λαχταράμε ο ένας τον άλλον... και όταν συμπεριφερόμασταν σαν εραστές, μετατρεπόμασταν σε δύο ξένους» δείχνει έναν άνθρωπο που έχει μελετήσει βαθιά την ψυχολογία της επιθυμίας. Ο Engin καταλαβαίνει ότι η ανθρώπινη φύση ελκύεται από αυτό που δεν έχει (την απουσία) και τρομάζει ή αποξενώνεται από αυτό που της επιβάλλεται ως ρόλος.
Το φινάλε, είναι συγκλονιστικό και απολύτως ευθυγραμμισμένο με τη βαθιά, μελαγχολική και κινηματογραφική γραφή του Engin.
Η τρομερή ανατροπή —ότι ο Αζίζ βρίσκεται ζωντανός σε ένα τρίτο σπίτι την ίδια ακριβώς στιγμή που η πρώτη σχέση πεθαίνει— αποκαλύπτει τα πιο κρυφά και αυθεντικά στρώματα του ψυχισμού του δημιουργού. 1. Η διαχείριση του χωρισμού και η αποφυγή του «δράματος» Ο τρόπος που ο ήρωας επιλέγει να διαχειριστεί την αποκάλυψη, δείχνει πόσο απεχθάνεται το μελόδραμα και τις ψεύτικες παρατάσεις.
Όταν η Λεϊλά ρωτάει τι συμβαίνει, εκείνος αποφασίζει να της πει ψέματα («Τίποτα σημαντικό.
Από δουλειά…»). Ο Engin καταλαβαίνει ότι αν της έλεγε την αλήθεια, ο Αζίζ θα γινόταν πάλι η «τεχνητή αναπνοή» μιας σχέσης που είχε ήδη πεθάνει.
Προτιμά να αφήσει το τέλος να συμβεί καθαρά, χωρίς να χρησιμοποιηθεί ο γάτος ως δικαιολογία για να μείνουν μαζί. 2. Η «Συνείδηση» ως κοινός ανθρώπινος παρονομαστής Η γυναίκα στο τηλέφωνο, η κυρία Νεχίρ, λέει μια φράση που έχουμε ξανακούσει από τον Engin: «η συνείδησή μου με τρώει». Αυτό ίσως επιβεβαιώνει ότι για εκείνον, η συνείδηση είναι η παγκόσμια γλώσσα των καλών ανθρώπων.
Όπως ο Αλί Ιχσάν στην ιστορία 43 δεν μπορούσε να ησυχάσει αν δεν βοηθούσε τον γέρο, έτσι και η κυρία Νεχίρ, δεν μπορεί να κρατήσει έναν ξένο γάτο χωρίς να νιώθει τύψεις. Ο Engin πιστεύει ακράδαντα ότι όσοι άνθρωποι ενεργούν με καθαρή ψυχή, πάντα θα επικοινωνούν μέσα από το ίδιο ηθικό χρέος. 3. Ο «Κύκλος» που επαναλαμβάνεται Η τελευταία φράση του ήρωα, «κλείστε όλες τις πόρτες και τα παράθυρα ερμητικά», κρύβει ένα βαθύ υπαρξιακό χιούμορ αλλά και δέος. Ο Engin μας δείχνει ότι ο ήρωας έχει πλέον καταλάβει το «παιχνίδι» του Αζίζ.
Ξέρει ότι είναι ένας ταξιδιώτης που έρχεται, αλλάζει τη ζωή σου για έναν χρόνο, και μετά εξαφανίζεται.
Ζητώντας να κλείσουν τα παράθυρα, προσπαθεί απεγνωσμένα να «παγώσει» τον χρόνο, δείχνοντας τον φόβο του μπροστά στην αναπόφευκτη απώλεια. 4. Η ελπίδα που γεννιέται μέσα από το τέλος Ο Engin, για άλλη μια φορά, αρνείται να αφήσει μια ιστορία να κλείσει στο απόλυτο σκοτάδι.
Και η κίνηση του, να τα παρατήσει όλα και να τρέξει, δείχνει την απόλυτη αφοσίωσή του στον Αζίζ. Ο Engin τρέχει προς την ευθύνη του, προς το πλάσμα που αγάπησε και έχασε.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους