Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ https://www.anixneuseis.gr/%cf%80%cf%81%ce%bf%ce%b5%ce%bb%ce%b5%cf%85%cf%83%ce%b7-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%ce%b4%ce%b9%ce%b1%ce%bc%ce%bf%cf%81%cf%86%cf%89%cf%83%ce%b7-%cf%84%cf%89%ce%bd-%ce%b5%ce%bb%ce%bb%ce%b7%ce%bd%cf%89%ce%bd/ Εξομολόγηση του Παντελή Σαββίδη Ε δώ και αρκετό καιρό —χρόνια, θα έλεγα— θέλω να γράψω ένα βιβλίο με τίτλο «Ο αθηναϊσμός ως ιδεολογία». Δεν έχω, όμως, την ακαδημαϊκή νοοτροπία και γι’ αυτό, ενώ συγκέντρωνα στοιχεία, στο τέλος ανέβαλλα διαρκώς τη συγγραφή του.

Το ίδιο είχα πάθει και με την πρώτη απόπειρά μου να καταγράψω τις συγκλονιστικές εμπειρίες μου, κυρίως από τους τελευταίους βαλκανικούς πολέμους, αλλά και από τα άλλα μέτωπα στα οποία βρέθηκα ως απεσταλμένος της ΕΡΤ3 και, νωρίτερα, της εφημερίδας «Θεσσαλονίκη», από το 1988 έως το 2008.

Η τελευταία αποστολή μου ήταν στο χωριό όπου συνελήφθη ο Μλάντιτς, ο Σερβοβόσνιος στρατιωτικός ηγέτης που πέθανε πριν από λίγες ημέρες.

Αναζητώ κυρίως το επίκαιρο και, από επαγγελματική διαστροφή, βιάζομαι —όπως φαντάζομαι ότι συμβαίνει με όλους τους συναδέλφους— να το αναδείξω, αν γίνεται, πρώτος στην επικαιρότητα.

Φέτος έμεινα αρκετό καιρό στη Βουρβουρού, τον θερινό οικισμό της Χαλκιδικής όπου περνάω τα καλοκαίρια μου ψαρεύοντας.

Ο καιρός, όμως, δεν επιτρέπει καθημερινά το ψάρεμα.

Όταν ο άνεμος φθάνει τα τρία μποφόρ, οι ερασιτέχνες ψαράδες, όπως η ταπεινότητά μου, κάθονται στο σπίτι.

Και οι ημέρες κατά τις οποίες το ψάρεμα είναι αδύνατο είναι αρκετές.

Μέσα, λοιπόν, στην καλοκαιρινή ξεγνοιασιά είχα χρόνο να σκεφθώ και το βιβλίο.

Άλλωστε, έχω ήδη συγκεντρώσει αρκετά στοιχεία.

Το πρώτο ερώτημα που με απασχόλησε ήταν η χρονική περίοδος την οποία θα διερευνούσα.

Από όσα γνώριζα προτού αρχίσω να εξετάζω συστηματικά το θέμα, είχα σχηματίσει την άποψη ότι η Αθήνα διακρίνεται από μια συγκεκριμένη νοοτροπία, την οποία θα επιχειρήσω να περιγράψω, με τεκμήρια, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Αποφάσισα, λοιπόν, να προσεγγίσω αρχικά την ελληνική παρουσία από τις απαρχές της εμφάνισης των Ελλήνων έως τη σημερινή εποχή.

Και, αφού διαμορφώσω αυτόν τον βασικό άξονα, να σταθώ στις χρονικές στιγμές που με ενδιαφέρουν και να τις αναλύσω προς την κατεύθυνση που θέλω.

Το δεύτερο ερώτημα ήταν: με ποια βιβλιογραφία; Αυτά που είχα διαβάσει ήταν λίγα σε σχέση με την έκταση του θέματος που σκόπευα να διερευνήσω.

Ρώτησα φίλους καθηγητές, σχετικούς με το αντικείμενο —τον αθηναϊσμό ως ιδεολογία— και μου είπαν ότι δεν υπάρχει αντίστοιχη βιβλιογραφία.

Άλλαξα λίγο τον τίτλο της αναζήτησης και θυμήθηκα ότι η περίφημη Ζακλίν ντε Ρομιγί είχε γράψει ένα βιβλίο με τίτλο «Ο αθηναϊκός ιμπεριαλισμός». Έβαλα, λοιπόν, αυτόν τον τίτλο στο Academia και η αναζήτηση εμφάνισε 1.600 εργασίες.

Φυσικά, είναι αδύνατο να διαβάσω τόσες μελέτες για να γράψω ένα βιβλίο που δεν θα έχει ακαδημαϊκές αξιώσεις.

Μια δημοσιογραφική αφήγηση θα είναι.

Το τρίτο ερώτημα ήταν πώς νομιμοποιούμαι να γράφω Ιστορία χωρίς να είμαι ιστορικός και χωρίς να έχω πραγματοποιήσει πρωτογενή έρευνα, διαβάζοντας απλώς τα κείμενα άλλων.

Και εδώ βρήκα τη λύση: θα αποδίδω όσα γράφω στους συγγραφείς που τα διατύπωσαν και στις πηγές όπου εγώ τα εντόπισα.

Έτσι, το πόνημα θα είναι περισσότερο τεκμηριωμένο.

Και πάλι, όμως, με ποια βιβλιογραφία; Εδώ αναζήτησα τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Έχω μια έφεση προς τις θετικές επιστήμες, η οποία τα τελευταία χρόνια με ταλανίζει, διότι, ενώ σπούδασα μία από αυτές, την εγκατέλειψα γρήγορα για τη δημοσιογραφία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη θα με βοηθήσει ως εξής: θα εντοπίζει τις πηγές.

Εγώ θα τις εξετάζω, θα επιλέγω τα σημεία που με ενδιαφέρουν και θα τα δίνω για μετάφραση, εφόσον είναι ξενόγλωσσα.

Στο τέλος, τη σύνθεση θα την κάνω εγώ, με τα χεράκια μου.

Τόσο για να αποτυπώσω το προσωπικό μου ύφος όσο και, κυρίως, για να οδηγήσω το θέμα εκεί όπου θέλω: στη διερεύνηση του κατά πόσον υπάρχει μια διαχρονική αθηναϊκή ιδεολογία, η οποία ταλανίζει τον Ελληνισμό από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Δημιουργείται, όμως, ένα ακόμη ερώτημα: βιβλιογραφία από πότε έως πότε; Εδώ —και όχι μόνο σε αυτό— με βοήθησε η Σχολή των Annales.

Όπως θα γνωρίζετε, η σχολή αυτή απέρριψε την παραδοσιακή αντίληψη ότι η Ιστορία είναι κυρίως πόλεμοι, ηγέτες και πολιτικά γεγονότα και έδωσε έμφαση στην οικονομία, στη γεωγραφία, στη δημογραφία και στον πολιτισμό.

Με λίγα λόγια, η Σχολή των Annales μετέφερε το ενδιαφέρον της Ιστορίας από τους ηγέτες και τα μεμονωμένα γεγονότα στις κοινωνίες, στις συλλογικές νοοτροπίες και στις δομές που μεταβάλλονται αργά μέσα στον χρόνο. Ο Λυσιέν Φεβρ, ένας από τους ιδρυτές της σχολής, πίστευε ότι ο ιστορικός δεν βρίσκει έτοιμη την Ιστορία μέσα στα αρχεία· τη συγκροτεί επιστημονικά, θέτοντας ερωτήματα στις πηγές.

Επιλέγει ποιο ζήτημα θα μελετήσει, ποια χρονική περίοδο θα εξετάσει, ποιες πηγές σχετίζονται με το ερώτημά του και ποια στοιχεία είναι σημαντικά για την απάντηση.

Εγώ, βέβαια, δεν είμαι ιστορικός και θα κινηθώ περισσότερο ελεύθερα.

Θα χωρίσω το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθώ σε ενότητες και, για καθεμιά από αυτές, θα επιλέγω την πλέον σχετική βιβλιογραφία.

Θα κάνω, όμως, και κάτι ακόμη.

Επειδή δεν είμαι ακαδημαϊκός, δεν μπορώ να περιμένω μήνες ή χρόνια μέχρι να ολοκληρώσω την προσπάθεια και τότε να τη δημοσιοποιήσω με όποια μορφή κρίνω κατάλληλη.

Θα ασχολούμαι με μία περίοδο, θα αναρτώ το σχετικό κείμενο στις «Ανιχνεύσεις» και θα περιμένω τις αντιδράσεις.

Εάν υπάρξει κάποια σοβαρή παρατήρηση, θα τη λάβω υπόψη μου και θα προχωρήσω στις αναγκαίες διορθώσεις.

Εάν όχι, θα περνάμε στην επόμενη περίοδο.

Αφού, λοιπόν, διατρέξουμε την Ιστορία, θα εξαγάγουμε τα συμπεράσματά μας ως προς το ζητούμενο.

Και αν η Ιστορία δεν μας οδηγήσει εκεί όπου υποθέτουμε; Δεν θα έχουμε χάσει τίποτε.

Θα έχουμε πραγματοποιήσει ένα ταξίδι.

Και, αν θέλετε, μπορούμε να το κάνουμε μαζί.

Πάντως, στα χρόνια που βρίσκομαι στη δημοσιογραφία —από το 1974— έχω συνειδητοποιήσει ότι αθηναϊκή ιδεολογία υπάρχει.

Το κατά πόσον μπορούμε να το αποδείξουμε ακόμη και «μαθηματικά» παραμένει ζητούμενο.

Δεν αποκλείεται, σε κρίσιμα σημεία, να χρησιμοποιήσουμε και ορισμένα αξιώματα, τα οποία θα ορίσουμε εμείς με σαφήνεια.

Και κάτι τελευταίο.

Κεντρικός άξονας της προσαθειάς μας θα είναι ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος στα δύο κύρια σημεία της ιστορίας του.

Ότι υπάρχει ελληνική συνέχεια και ότι η ελληνική ιστορία διακρίνεται απο ένα τριμερές σχήμα: Αρχαίος Ελληνισμός, Μεσαιωνικός Ελληνισμός —δηλαδή το Βυζάντιο—Νεότερος Ελληνισμός. Ας αρχίσουμε.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους