Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ζωντανοί μέσα σε τάφους... "Συγκεντρωμένοι αρχίζομεν την πορείαν, μέσα στο πλήθος εκείνο τον αλλοφρονούντων ανθρώπων.

Ο καθένας σηκώνει και από κάτι.

Εγώ σηκώνω μία μεγάλη βαλίτσα, άλλος χαλιά, άλλος σκεπάσματα, άλλος καλάθια.

Ο γυναικαδελφός του αδελφού μου, στρατιώτης, μόλις επιστρέψας εκ του μετώπου, φροντίζει για τρόφιμα.

Έχει υποφέρει από πείναν κατά την οπισθοχώρησιν και μας συνιστά να έχωμε το νου μας στα...τρόφιμα! Αλλά ποιός τον ακούει εκείνη τη στιγμή! Προχωρούμε προς τη συνοικίαν Πούντας, με όλο εκείνο το πλήθος και προσπαθούμε να μην αποκρυνόμεθα ο ένας από τον άλλον.

Ύστερα από ολίγης ώρας πορείαν, καταφεύγουμε στο σπίτι κάποιου γνωστού μας, όπου περιμένομε πάλι να δούμε την εξέλιξιν της φωτιας.

Το σπίτι αυτό είναι γεμάτο από κόσμο και μόλις και μετά βίας κινούμεθα.

Η νύχτα μας φαίνεται ατελείωτη, ενώ η φωτιά μεγαλώνει, πλησιάζουσα ολοένα και προς τα εκεί.

Σε μία ώρα πάλι είμεθα έτοιμοι να φύγωμε.

Νέαι συγκινήσεις, νέα δάκρυα.

Σε λίγο φθάνουμε στην Μπέλα- Βίστα, πίσω ακριβώς από τον σταθμό των τροχιοδρόμων της παραλίας.

Αλλά εκεί οι Τούρκοι μας εμποδίζουν να περάσωμε, ενώ η φωτιά μας πλησιάζει.

Οι γυναίκες αρχίζουν να κλαίουν και να φωνάζουν.

Γίνεται πανδαιμόνιον.

Αναγκαζόμεθα, λοιπόν, να γυρίσωμε προς τα οπίσω και να πάρωμε άλλον δρόμον.

Συνωθούμενοι, κατάκοποι, πνευστιώντες, απελπισμένοι από την αγωνία, εφθάσαμε κατά τα ξημερώματα μπροστά στον Νεκροταφείον.

Μέσα στην απέραντη έκτασί του, στη συνοικία των πεθαμένων, έχουν καταφύγη οι ζωντανοί! Πολλοί αδειάζουν τους μεγάλους τάφους από τα οστά, τους καθαρίζουν όπως μπορούν, στρώνουν ό,τι κατόρθωσαν να πάρουν μαζί των και τους μεταβάλλουν σε... κατοικίες! Τι δράματα δεν έγιναν μέσα στο νεκροταφείο! Σκηνές απερίγραπτης φρίκης έγιναν εκεί (σ.σ. εννοεί τις κατοπινές ημέρες, όταν μπήκαν οι Τούρκοι στο νεκροταφείο). Και εν τούτοις, εκείνο το βράδυ εθεωρούντο ευτυχείς όσοι εύρισκαν μια γωνιά μέσα στο νεκροταφείο, ανάμεσα στα κόκκαλα τον πεθαμένων!". Έτσι περιγράφει ο Αντώνιος Πισσάνος τις ώρες αγωνίας στη μεγάλη φωτιά που έβαλαν οι Τούρκοι στην Σμύρνη στις 31. Αυγούστου 1922 (παλαιό ημερολόγιο). Η φωτιά ξεκίνησε από την αρμένικη συνοικία της πόλης, έφτασε όμως ανενόχλητη έως την παραλία, κατακαίγοντας τα πάντα στο πέρασμά της, αναγκάζοντας τους Έλληνες να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, όπου κρύβονταν μέχρι εκείνη τη στιγμή, καθώς δεν γνώριζαν τί μέλλει γενέσθαι και η ελληνική διοίκηση είχε εγκαταλείψει την πόλη. Ο Πισσάνος, που ήταν από την Μικρά Ασία και δούλευε μέχρι τότε για την ελληνική διοίκηση, έγινε τελικά αιχμάλωτος των Τούρκων και οδηγήθηκε από τον κεμαλικό στρατό σε στρατόπεδο εργασίας μετά από μια δολοφονική πορεία που κράτησε ένα μήνα και εξολόθρευσε χιλιάδες Έλληνες που είχαν ξεκινήσει μαζί του.

Κατάφερε να επιζήσει την φρικτή αιχμαλωσία στο στρατόπεδο και ήταν από τους τυχερούς που επέστρεψαν ζωντανοί μετά την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάνης.

Περισσότεροι από 38.000 Έλληνες αιχμάλωτοι δεν επέστρεψαν ποτέ.

Εξοντώθηκαν από τις μολυσματικές ασθένειες, το ψύχος, τη δίψα, την πείνα, το ξύλο και τα βασανιστήρια που τους υπέβαλε ο τουρκικός στρατός για παραπάνω από ένα χρόνο παραβιάζοντας διεθνείς συνθήκες για την προστασία αιχμαλώτων πολέμου.

Στη φωτογραφία η φλεγόμενη Σμύρνη. ✍ © Οι Έλληνες στην Ιστορία Πηγή: Αντώνιος Πισσάνος: Αιχμάλωτοι του Κεμάλ, Εκδόσεις ΜΑΚΡΗ, σελ. 37-39.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους