Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΚΡΗΤΗ (1669-1898) ΡΟΒΙ ΚΑΙ ΚΑΣΕΛΕΣ Ορισμένο ειδικά σύγχρονοι «ιστορικοί», έχουν ξεχάσει τον εφιάλτη των γυναικών της Οθωμανικής κατοχής στην Κρήτη.

Μέχρι και τη δεκαετία του 1970, ενθυμούμε ακόμη τις γιαγιάδες να το αναφέρουν.

Ήταν το ρόβι πάνω στο οποίο χόρευαν οι γυναίκες τις νύχτες, πάνω στους οντάδες των αγάδων, για να γλιστρούν και να πέφτουν ……. και οι κασέλες όπου μάγκωναν τα στήθη των γυναικών.

Το ρόβι είναι ο καρπός ενός φυτού, όπως ο βίκος, τα μπιζέλια, (αρακάς), ψαρές, κ.τ.τ., δηλαδή μικρές σφαιρικές μπάλες και το οποίο προοριζόταν για τροφή των ζώων.

Για το ρόβι ο Χ’’ Μιχ.

Γιάνναρης γράφει: Τσοι κορασίδες τω χωριώ μάλιστα τω παπάδω, επρόσταζαν να φέρνουνε τα βράδυα των Αγάδω.

…………… Τσοι βάνασι και εχόρευγαν για να τα ευχαριστούσι, κι ερίχναν ρόβι και ψαρές, να πέφτουν να γελούσι.

Κι αν δεν επιένασι γιαμιά οι προεστοί κι οι γέροι, γη τσοι εμπαλοτάρασι, τσ’ έκοβαν με μαχαίρι.

Κι εις τα στερνά διαλέγασι τσοι ποιο καλές να μένουν, να ξενυχτούν οι άπιστοι και τούτες να μολένουν.

…………………. ΣΤΟ ΣΕΛΙΝΟ ΧΑΝΙΩΝ ΣΤΟ ΑΠΑΝΗΧΩΡΙ Ο λυράρης από τα Μαραγκιανά Σελίνου, Θοδωρομανώλης, (Θεοδωράκης ή Μαραγκάκης Μανώλης ) σκότωσε, το Μάρτη του 1817, τον Εμίν Βέργερη, από του Ζουρίδω, (Απανηχώρι) που του ζητούσε τις ξαδέλφες του και τη χήρα κουνιάδα του, για να διασκεδάσει… στον οντά του με ρόβι και ψαρές στο πάτωμα.

Τις γυναίκες να χορεύουν γυμνές πάνω και να γλιστρούν να πέφτουν …. Μετά που διασκέδασε ο Αγάς, ο Μανώλης πήρε το όπλο του, που το είχε κρύψει απ’ έξω κι ανέβηκε σε μια συκιά.

Καθώς κατέβαινε ο Αγάς τραγουδούσε: Εφάγαμε και ήπιαμε και κάμαμε και ζεύκι (διασκέδαση), ως τόσονα ήτονε γραφτό, ήταν και κισιμέτι (γραφτό). Ήταν οι τελευταίες λέξεις που είπε, βέβαια και το τέλος του Μανώλη και του κάθε Μανώλη, ήτο προδιαγεγραμμένο.

Ο πασάς δεν ήθελε να τον κρεμάσει αλλά στασίασαν οι Κρητογενίτσαροι και υποχρεώθηκε. ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΟΥ ΘΟΔΩΡΟΜΑΝΩΛΗ περιληπτικά Έβανε κι αγγαρεύγα τσοι, χειμώνα καλοκαίρι (τους Χριστιανούς) και σπέρνα και θερίζανε του σκύλου του Βεργέρη.

…………………………………………… Έλα Μανώλη ομπανέ (το βράδυ), και βάστα και τη λύρα, σέρνε και τσοι ξαδέρφες σου και σέρνε και τη χήρα.

…………………………………………… Είχανε ρόβι και ψαρές στρωμένα εις τσοι τάβλες, κι απάνω εχορεύανε κι οι κοπελιές κι γράδες.

…………………………………………… Τη μαντινάδα έλεγε και έφαε τη μπάλα, (ο Βέργερης) ύπνο τον αποκοίμισε, λόγια δεν είπε άλλα.

………………………………………… Στον Ομαλό τον πιάσανε το Θοδωρομανώλη δεμένο τον εσύρανε μέσα στ’ Απανηχώρι.

…………………………………………… Τρείς μέρες τον εσέρνανε εις τω Χανιών τσοι στράτες, εις την ορά νιούς μπεγιριού κι εκλαίγαν οι διαβάτες.

Beygir = άλογο (τουρκ.) ΑΖΩΓΥΡΕΣ ΣΕΛΙΝΟΥ Στο Αζωγυρέ Σελίνου, οι απόγονοι εξωμότη Καούρηδες, είχαν γίνει ο φόβος και ο τρόμος στην περιοχή. Ο Ασίζ Καούρης, Μουσουλμάνος οπλαρχηγός, είχε αιματοκυλίσει την περιοχή, φονεύοντας τον Φραγκιά Γιαννακάκη με τους πέντε γιούς του, ενώ τον βοηθούσαν και έχτιζε τον πύργο του, επειδή δεν ήθελαν να εξισλαμισθούν και τους πέταξε στο ρυάκι της Σισαμιάς. Στον Ασφεντηλέ Σελίνου φόνευσε ο ίδιος τον Μανόλη Ξυλινάκη τους δύο γιούς του και τα γυναικόπαιδα. Στην Αγ. Ειρήνη τον παπά του χωριού Νικόλαο Παναγιωτάκη, κλ πούς. ΑΓΙΑ ΕΙΡΗΝΗ ΣΕΛΙΝΟΥ Στην Αγ. Ειρήνη Σελίνου, ο Γιώργακας (Γεωργακάκης Αντώνιος) εφόνευσε τον Κρητότουρκο Μεχμέτ Βέργερη, πάλι για το ίδιο θέμα, γυναίκες - ρόβι-χορός…. Ο Γιώργακας δεν επήγε και ο Μεχμέτ του έστειλε επίσημη πρόσκληση … το σύνηθες φυσέκι. (μια σφαίρα). Ο Γιώργακας του απάντησε με δύο σφαίρες που του έστειλε και τον περίμενε και τον φόνευσε ανάμεσα στις Φώκιες και στη Νερατζόπορτα κοντά στον Ομαλό.

Επειδή ο φόνος έγινε στην περιοχή των Λάκκων , οι Λάκκοι χρεώθηκαν 60000 γρόσια.

Εκ τούτου λέγεται ότι προέρχονται οι αξιώσεις τω Λακκιωτών στον Ομαλό.

Πρέπει να τονίσαμε ότι επί Οθωμανικής κατοχής στην Κρήτη ήταν εν ισχύ ο νόμος περί συλλογικής ευθύνης, δηλαδή αν κάποιος Μουσουλμάνος φονευόταν κοντά σ’ ένα χωριό ήταν υπεύθυνοι όλοι και χρεώνονταν όλοι το φόνο.

Αλλά και ο Γιώργακας θανατώθηκε από τους Μουσουλμάνους, όπως είπε και η λαϊκή μούσα: Αν θέλετε να μάθετε και ποια ‘ναι η γ’ αιτία, που σκότωσε το Βέργερη, τα μάθια τση Τουρκίας. Ο Γιώργακας τον έσφαξε, που την Αγιά Ειρήνη, γιατί δεν ήθελ’ αθρωπιά, μουδέ δικαιοσύνη. (ο Βέργερης) Ο Γιώργακας τον σκότωσε γιατί κακά ελάλιε, τσοι Χριστιανές ατίμαζε και τσ’ άντρες των κατάλυε.

………………………………….. Οι Βέργεροι εσφάξανε το Γιώργακα στο πλάι, γύρω τον εκυκλώσανε δεν είχε μπλιό κολάι.

Εβάστα κι αντροπάλευγε ένας με σκύλους δέκα, και του πουλιού να ΄χε φτερά και πάλι δεν επέτα.

Τρεις μαχαιριές του δώκανε οι Βέργεροι στο μπέτη, έτσα του τόχε η μοίρα του γραφτό και κισιμέτι.

Δυό μπαλωτές του ρίχνουνε η μια πάνω στην άλλη κι ύστερις τονε σφάξανε δεν είχε μπλειό κεφάλι. (Α. Κριάρης ΚΡΗΤΙΚΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ) ΣΑΜΑΡΙΑ - ΣΕΛΙΝΟ Άλλος χαϊνης από τη Σαμαριά ήταν ο Καλογερογιάννης, που ήρθε κι αυτός αντιμέτωπος με τους Ενετικής καταγωγής Κρητογενίτσρους Βεργέρηδες του Σελίνου και έστειλε επιστολή στο ποιο αιμοβόρο απ’ αυτούς, να πάψει τις βιαιοπραγίες αν θέλει τη ζωή του. Ο Βέργερης τ’ απάντησε καλόντας τον: Έλα Γιάννη Καλόγερε, κάτω εις το κονάκι να σφάξωμε ένα μαρτί, να κάμωμε ζεφκάκι. μαρτί= ζώο του σχοινιού, ζευκάκι= γεύση –απόλαυση (zevk τουρκ.) Ο Καλογερογιάννης πήγε σκότωσε το Βέργερη και έφυγε τραυματισμένος στο πόδι.

Η παράδοση λέει ότι οι Σελινιώτες Μουσουλμάνοι σκότωσαν τον Καλογερογιάννη «δι’ απάτης» μεταξύ δύο πυρών, κοντά στο Ξυλόσκαλο (είσοδος φαραγγιού Σαμαριάς). Απ’ όλα τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι οι οικογένεια των Βεργέρηδων ήταν αρκετά μεγάλη και δημιουργούσε διαχρονικά σοβαρά προβλήματα στο Σέλινο. ΠΡΙΝΕΣ ΣΕΛΙΝΟΥ Λίγο πριν την επανάστασιν του 1821, ο Ιωάννης Χαλακαταίβας, εφόνευσε στο Πρινέ Σελίνου, άλλο Βέργερη, επειδή προσέβαλε αισχρώς την τιμή της νεονύμφου συζύγου του. ΣΤΟΝ ΑΠΟΚΟΡΩΝΑ Στους Κεφαλάδες ο Ισμαήλ Αγάς του Δραπάνου, είχε ένα ραγιά δούλο τον Ιωάννη, τον οποίο ήθελε να παντρέψει, με την ωραιότατη κόρη του Μανώλη (αγνώστου επιθέτου). Όλοι υποπτεύονταν τους σκοπούς του Αγά και κανείς δεν ήθελε.

Όλοι όμως υποχρεώθηκαν.

Ενώ ο γάμος ήτο έτοιμος, ο Αγάς οδηγεί τον πατέρα της νύφης έξω στον κήπο, όπου αφού τον έβαλε και άνοιξε το λάκκο του, τον φόνευσε.

Στην συνέχεια αφού του ξεριζώνει την καρδιά, την ψήνει και αναγκάζει την νύφη θυγατέρα του, να φάγει, λέγει μεζέ και να πιεί στην υγεία του.

Στην συνέχεια την απήγαγε και τη βίασε. Ο Μαυρογιώργης Μπενής, συγγενής της νύφης, καταδιωκόμενος και εξόριστος στο Κουσάντασι (Έφεσο), έρχεται φονεύει τον Ισμαήλ Αγά και γίνεται πάλι άφαντος. Ο Γάλλος συγγραφέας και αρχαιολόγος (G. Peerot παρά V. Raulin) λέγει ότι στη ΧΑΛΕΠΑ Χανίων το 1810 ο Αζήζης ο ζουλομύτης ,εβίασε την μελόνυμφον την προηγουμένη του γάμου και εφόνευσε τον γαμβρό.

Εις την Σπλάντζια Χανίων, Κρητογενίτσαροι ξεκουκουλωτές, πήγαν σε οικία, όπου εφημίζετο δια την ομορφιά της η σύζυγος του ιδιοκτήτη.

Την μεν σύζυγο αφού μετέφεραν την εβίαζαν όλη τη νύχτα, τον δε σύζυγο αφού εφόνευσαν τον πέταξαν στο δρόμο.

Στη συνέχεια λεηλάτησαν και διήρπασαν την οικία. Ο Γερλή Αγάς Εμίν Μπέης, διέταξε και εδέθει ένας εργάτης του ελαιοτριβείου του, στην πέτρα που άλεθε τας ελαίας, και συνετρίβει, καθ’ όσον, η σύζυγός του δεν είχε προσέλθει εις τον …. χορό … του Εμιν Μπέη. ΦΟΥΡΦΟΥΡΑΣ ΑΜΑΡΙΟΥ ΡΕΘΥΜΝΗΣ Παρόμοια περίπτωση στο Ρέθυμνο ήταν ο Μουσουλμάνος από την Αμπαδιά Γιοννούς (Γεννούσης). Πήγαινε στο Φουρφουρά, περί το 1830, παρέα με άλλους δύο Κρήτες Μουσουλμάνους και έβαζε τις γυναίκες να χορεύουν στο ρόβι…. Την τελευταία φορά είχε ειδοποιήσει να μαζευτούν οι γυναίκες στου Διαμαντογιάννη τον οντά.

Συνεννοήθηκαν κι οι Φουρφουριανοί με τις γυναίκες τους, κι όταν θα τραγουδούσαν τη μαντινάδα «όλη νύχτα θα χορεύω και ταχιά θα τζαγκαρεύω…», θα έσπαζαν τη πόρτα και θα μπούκαραν μέσα.

Όπως και έγινε.

Εν τω μεταξύ οι γυναίκες έπεσαν πάνω στα όπλα των μουσουλμάνων και δεν μπόρεσαν να τα πάρουν και τους συνέλαβαν.

Τους βοηθούς του Γιοννούς τους ξεπάστρεψαν εύκολα, ενώ ο Γιοννούς, δεμένος πισθάγκωνα και ξυπόλυτος κατάφερε να ξεφύγει.

Λέγεται ότι ήταν «άντρας οραδάτος», δηλαδή, με σπονδύλους παραπάνω στον κόκκυγα και πολύ δυνατός. Οι Φουρφουριανοί, με αρχηγό το Δημήτρακα, κατάφεραν και τον έπιασαν στον «Κάστελλο» και τον φόνευσαν στον «Ριζογρεμνέ». Ο Φουρφουράς στην απογραφή του 1881 είχε 103 Χριστιανικές οικογένειες και κανένα Μουσουλμάνο. ΛΑΣΙΘΙ Τα παρακάτω περιστατικά για τον Ιμπραήμ Αφεντακάκη (Τορτούλοι – Αγ. Γεώργιος Σητείας) διηγήθηκε ο Ανέστης Γ. Περάκης : «με εντολή του χτίστηκε όρθιος ζητιάνος σε ανεγειρόμενο βοηθητικό χτίσμα.

Ο σκελετός βρέθηκε όρθιος το 1973, κατά την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών από την Αριστέα Κοντογεωργάκη.

Χρησιμοποιούσε τη μέθοδο «ρόβι-ψαρές» στις γυναίκες, όπως επίσης έβαζε τα στήθη των γυναικών σε κασέλες και μπαούλα…., τοποθετούσε στα εσώρουχα των γυναικών γάτα την οποία στη συνέχεια εξαγρίωνε και ξέσχιζε τη γυναίκα.

Καταπατούσε τις περιουσίες των χριστιανών με το σύνηθες, στέλνοντας τους σφαίρες.

Αγγάρευε τους χριστιανούς μονίμως….. Δια τον Αφεντακάκη ο Εμμ.

Αγγελάκης στα ΣΗΤΕΙΑΚΑ γράφει : « …αυτός εκανόνιζε την κίνηση της κοινωνικής του ζωής αναμεμειγμένος και σε ζητήματα της θρησκείας και της οικογένειας.

Αυτός εδίκαζε και κατεδίκαζε, αυτός εκτελούσε τις αποφάσεις, αυτός εκτελούσε ως δήμιος και τη θανατική ποινή.

Δεν ετουφέκιζε ούτε κρεμούσε τα υποψήφια θύματα, αλλά με χρυσό τσεκούρι (σύμβολο γενιτσαρισμού) κατέφερε δυνατό χτύπημα στην σπονδυλική στήλη του καταδίκου, τον οποίο οι άνθρωποί του κρατούσαν μπρούμουτα στο πάτωμα…..»

********************* ΚΑΙ ΕΠΕΙΔΗ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΛΑΣΤΟΓΡΑΦΕΙΤΑΙ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΡΑΧΑΡΑΣΕΤΑΙ ΚΑΙ ΟΦΕΙΛΟΥΜΕ ΝΑ ΛΕΜΕ ΠΑΝΤΑ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ : Τον Γενάρη του 1897 οι Στειακοί για αντεκδίκηση και άλλους λόγους, σκότωσαν περί τους 900 Μουσουλμάνους άνδρες, γυναίκες και παιδιά.

Πάλι τον Γενάρη του 1897, στον «Αγγισαρέ» Σαρακίνας Σελίνου, φονεύθηκαν περί τους 150 Μουσουλμάνοι, άνδρες γυναίκες και παιδιά, πάλι για λόγους προσφάτων αντεκδικήσεων.

*************************** Στην επόμενη ανάρτηση τα πλέον ακραία μουσουλμανικά έκτροπα στην Κρήτη, όπως τα περιγράφουν οι ιστορικοί. ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΚΑΙ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ «ΚΡΗΤΕΣ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους