Ἐλευθέριος Βενιζέλος: Μέγας ἡγέτης ἢ ὀπορτουνιστὴς τῶν ξένων συμφερόντων; Μία μεγάλη, ἀλλὰ διφορουμένη προσωπικότης. ✏️ Τῆς Αἰκ. Γ. Δασκαλοπούλου Ἡ ἱστορία τοῦ Ἐλευθερίου Βενιζέλου εἶναι γεμάτη...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ἀπὸ ἥρως τῆς ἐθνικῆς ὁλοκληρώσεως ἕως κατηγορούμενος διὰ τοὺς ἐθνικοὺς διχασμούς, ὁ ρόλος του παραμένει ἀντικείμενον ἐντόνου ἱστορικοῦ καὶ ἰδεολογικοῦ διαλόγου.

Ἦτο ἀληθινὸς ὁραματιστὴς ὅστις ἔθεσε τὰς βάσεις διὰ τὴν σύγχρονον Ἑλλάδα ἢ εἷς πολιτικὸς ὀπορτουνιστής, ὅστις ἐθυσίασε τὴν ἑνότητα τοῦ ἔθνους διὰ προσωπικοὺς ἢ ξένους σκοπούς; Ι. Ὁραματιστὴς τῆς Μεγάλης Ἰδέας Ὁ Βενιζέλος ὑπῆρξε κεντρικὴ φυσιογνωμία εἰς τὴν διαμόρφωσιν τῆς Ἑλλάδος τοῦ 20οῦ αἰῶνος.

Ὡς πρωθυπουργός (μὲ διακοπάς) μεταξὺ τῶν ἐτῶν 1910 καὶ 1933, προώθησε τὸν ἐκσυγχρονισμὸν τῆς χώρας, ἐνίσχυσε τὸ κοινοβουλευτικὸν πολίτευμα καὶ πρωτοστάτησε εἰς τὴν γεωπολιτικὴν ἐπέκτασιν τῆς Ἑλλάδος, μὲ ἀποκορύφωμα τοὺς Βαλκανικοὺς Πολέμους καὶ τὴν Συνθήκην τῶν Σεβρῶν.

Θεωρεῖται ὁ θεμελιωτὴς τῆς συγχρόνου ἑλληνικῆς διπλωματίας καὶ ἤσκησε ἐπιρροὴν ἀντίστοιχον μεγάλων Εὐρωπαίων ἡγετῶν τῆς ἐποχῆς του. ΙΙ. Ὁ διχασμὸς καὶ αἱ κατηγορίαι διὰ ὀπορτουνισμόν Ἡ πολιτικὴ τοῦ Βενιζέλου δὲν ἦτο ἄνευ τιμήματος.

Ἡ σφοδρὰ του ἀντίθεσις μὲ τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον τὸν Α΄ καὶ ἡ ἐπιλογὴ του νὰ εὐθυγραμμισθῇ μὲ τὴν Βρετανίαν καὶ τὴν Γαλλίαν κατὰ τὸν Α΄ Παγκόσμιον Πόλεμον, ὡδήγησαν εἰς τὸν Ἐθνικὸν Διχασμόν.

Ἡ ἵδρυσις κυβερνήσεως ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἡ de facto διάσπασις τοῦ κράτους εἰς δύο, ἑρμηνεύθησαν ἀπὸ τοὺς ἀντιπάλους του ὡς ἐνέργειαι πραξικοπηματικαὶ καὶ ἐξαρτημέναι ἀπὸ τὰς ξένας δυνάμεις.

Πολλοὶ τὸν θεωροῦν, ἀκόμη καὶ σήμερον, πράκτορα ἢ ὑπηρέτην τῶν ἀγγλικῶν συμφερόντων, ὑποστηρίζοντες ὅτι προώθησε τὴν ἐμπλοκὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς πολέμους πέραν τῶν δυνάμεών της, μὲ καταστροφικὰ διὰ τὴν χώραν ἀποτελέσματα, ὅπως ἡ Μικρασιατικὴ Καταστροφή. ΙΙΙ.

Ἥρως ἢ ὑπεύθυνος διὰ τὴν ἐθνικὴν τραγῳδίαν; Ἡ πολιτικὴ τοῦ Μικρασιατικοῦ Ἐγχειρήματος ἀποτελεῖ τὸ πλέον ἀμφιλεγόμενον σημεῖον τῆς πορείας του.

Οἱ ὑποστηρικταί του τονίζουν ὅτι ἐπρόκειτο διὰ μίαν ἱστορικὴν εὐκαιρίαν, ἥτις, ἐὰν εἶχε ἐφαρμοσθῇ μὲ συνέπειαν καὶ ἐνότητα, θὰ ἠδύνατο νὰ εἶχε ὁδηγήσει εἰς μονίμην ἑλληνικὴν παρουσίαν ἐν Μικρᾷ Ἀσίᾳ.

Οἱ ἐπικριταί του, ἀπὸ τὴν ἄλλην πλευράν, ἐπισημαίνουν τὴν ἀλαζονείαν, τὴν αὐταπάτην καὶ τὴν ὑπερεκτίμησιν τῶν συμμαχιῶν του μὲ τὰς δυτικὰς δυνάμεις. IV. Ἡ διπλωματικὴ μαεστρία καὶ ἡ ἐθνικὴ συμφιλίωσις Παρὰ τὴν ἧτταν του εἰς τὰς ἐκλογὰς τοῦ 1920, ὁ Βενιζέλος ὑπέγραψε ὡς ἐκπρόσωπος τῆς Ἑλλάδος τὴν Συνθήκην τῆς Λωζάνης ἐν ἔτει 1923 καὶ προώθησε τὴν ἑλληνοτουρκικὴν προσέγγισιν, φθάνοντας ἕως καὶ τὴν νομπελικῆς σημασίας συμφιλίωσιν μὲ τὸν Κεμὰλ Ἀτατοὺρκ ἐν ἔτει 1930.

Αὕτη ἡ πρᾶξις ἀναγνωρίζεται ὡς τομὴ εἰς τὴν ἐξωτερικὴν πολιτικὴν τῆς Ἑλλάδος, ὑποδεικνύουσα ὅτι δὲν ἦτο ἁπλῶς εἷς στυγνὸς ἐπεκτατιστής, ἀλλὰ καὶ ρεαλιστὴς εἰρηνοποιός. V. Πῶς ἀποτιμᾶται σήμερον ὁ ρόλος τοῦ Βενιζέλου; Ἡ ἱστορικὴ ἀποτίμησις τοῦ Βενιζέλου παραμένει σύνθετος καὶ ἐπισύρει σφοδρὰς ἀντιπαραθέσεις μέχρι καὶ σήμερον.

Οἱ περισσότεροι ἱστορικοὶ συμφωνοῦν ὅτι ὑπῆρξε μέγας ἡγέτης μὲ παγκόσμιον ἀναγνώρισιν, μὲ βαθεῖαν πίστιν εἰς τὸν κοινοβουλευτισμὸν καὶ τὴν δυτικὴν ἔνταξιν τῆς Ἑλλάδος.

Ταυτοχρόνως, δὲν πρέπει νὰ παραγνωρίζεται ἡ συμβολή του εἰς τὴν διαιώνισιν τοῦ Ἐθνικοῦ Διχασμοῦ, εἰς τὸν ἐξοστρακισμὸν τῶν πολιτικῶν ἀντιπάλων του καὶ εἰς τὰς καταστροφικὰς συνεπείας τῆς ὑπερεπεκτάσεως. VI. Συμπεράσματα Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος ὑπῆρξε διττὴ ἀλλὰ καὶ διφορουμένη προσωπικότης· ριζοσπάστης ἐκσυγχρονιστὴς καὶ εὐέλικτος διπλωμάτης ἀφ' ἑνός, πολιτικὸς συγκρουσιακὸς καὶ ἀμφιλεγόμενος ἀφ' ἑτέρου.

Ἴσως τὸ ἐρώτημα «ἥρως ἢ προδότης;» νὰ μὴ δύναται νὰ ἀπαντηθῇ ἀκόμη, τουλάχιστον οὐχὶ μετὰ βεβαιότητος.

Ἴσως δὲν ἔχει ἀκόμη παρέλθει ἡ ἀπαραίτητος χρονικὴ ἀπόστασις ἀπὸ τὰ γεγονότα τῆς ἐποχῆς του.

Ἀδιαμφισβητήτως, πάντως, ὑπῆρξε εἷς ἡγέτης ὅστις προσεπάθησε νὰ ὁδηγήσῃ τὴν Ἑλλάδα εἰς τὸ προσκήνιον μιᾶς ταραγμένης ἐποχῆς. 📚📖 Βιβλιογραφία καὶ πηγαί Κωστής, Στ., Ἐλευθέριος Βενιζέλος: Ὁ Ἄνθρωπος, ὁ Ἡγέτης, Ἀθήνα: Πόλις. Καψής, Γ., Ὁ Ἐλευθέριος Βενιζέλος καὶ ἡ ἐποχή του, Ἀθήνα: Ἑστία. Δερτιλής, Γ., Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Κράτους (1830–2000), Ἀθήνα: Gutenberg. Clogg, R., A Concise History of Greece, Cambridge University Press. Llewellyn Smith, M., Ionian Vision: Greece in Asia Minor 1919–1922, London: Hurst. Βερέμης, Θ., Ἑλληνικὴ Πολιτικὴ Ἱστορία, Ἀθήνα: Πατάκης. Kitromilides, P., Eleftherios Venizelos: The Trials of Statesmanship, Edinburgh University Press. Σβορώνος, Ν., Ἐπισκόπησις Νεοελληνικῆς Ἱστορίας, Ἀθήνα: Θεμέλιο. Μαργαρίτης, Γ., Ἱστορία τῆς συγχρόνου Ἑλλάδος, Θεσσαλονίκη: Βάνιας. Papacosma, S., The Politics of Venizelism: The Crisis of the Liberal Party, 1927–1932, Thessaloniki: Institute for Balkan Studies. Ἐλευθέριος Βενιζέλος, http://www.balkanwars.gr/eleutherios-venizelos.html 📸 Εἰκών: Διαδίκτυον.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους