Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Το νερό δεν έχει ιδιωτικοποιηθεί, αλλά η ανησυχία δεν είναι αβάσιμη

------------------------------------------------------------------ Με ρωτήσατε και απαντώ για αυτό το θέμα, το οποίο έχουμε ξανα συζητήσει και μάλιστα πρόσφατα.

Ας ξεκινήσουμε από μια αναγκαία διευκρίνιση.

Σήμερα στην Ελλάδα δεν έχει συντελεστεί πλήρης ιδιωτικοποίηση του νερού.

Δεν έχει παραχωρηθεί, δηλαδή, σε ιδιώτες η κυριότητα των υδάτινων πόρων ούτε έχει χαθεί ο δημόσιος έλεγχος των δύο μεγάλων εταιρειών ύδρευσης.

Εξ όσω προκύπτει από την έρευνα που έκανα, μετά τις αποφάσεις 190 και 191/2022 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας, το 50% συν μία μετοχή των ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ μεταβιβάστηκε το 2023 απευθείας στο Ελληνικό Δημόσιο. Το ΣτΕ είχε κρίνει ότι, λόγω της ζωτικής σημασίας του νερού για την υγεία και την αξιοπρεπή διαβίωση, το κράτος οφείλει να διατηρεί ουσιαστικό και όχι απλώς τυπικό έλεγχο στις υπηρεσίες ύδρευσης. Στην ΕΥΔΑΠ το Δημόσιο ελέγχει άμεσα και έμμεσα το 61,33%, ενώ στην ΕΥΑΘ διατηρεί επίσης την πλειοψηφία.

Οι εταιρείες, ωστόσο, εξακολουθούν να είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο και να έχουν ιδιώτες μετόχους.

Μετοχική σύνθεση ΕΥΔΑΠ, μεταβίβαση των μετοχών με τον ν. 5045/2023.

Το 2023, επίσης, η αρμοδιότητα εποπτείας και ρύθμισης των υπηρεσιών ύδατος ανατέθηκε στη ΡΑΑΕΥ, τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων.

Η δημιουργία μιας ρυθμιστικής αρχής δεν ισοδυναμεί από μόνη της με ιδιωτικοποίηση.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον έλεγχο της ποιότητας, του κόστους, των απωλειών των δικτύων και της επάρκειας των παρόχων.

Δικαιολογημένα, όμως, προκαλεί επιφυλάξεις, επειδή εισάγει στη διαχείριση ενός ζωτικού αγαθού λογικές οικονομικής αποδοτικότητας, κοστολόγησης και «ανάκτησης κόστους» που θυμίζουν περισσότερο ρυθμιζόμενη αγορά.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία πράγματι προβλέπει συνυπολογισμό και ανάκτηση του κόστους των υπηρεσιών ύδατος, αλλά επιτρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες.

Δεν επιβάλλει την ιδιωτικοποίηση.

Οδηγία-Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη μια ευρύτερη αναδιάρθρωση των φορέων ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης, με συγχωνεύσεις, διεύρυνση της γεωγραφικής αρμοδιότητας ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ και αυστηρότερο οικονομικό έλεγχο των ΔΕΥΑ.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει αυτή τη μεταρρύθμιση ως απάντηση στον κατακερματισμό, στα χρέη, στις τεράστιες διαρροές των δικτύων και στη λειψυδρία.

Οι επικριτές της φοβούνται ότι η συγκέντρωση των υπηρεσιών σε μεγάλους εταιρικούς οργανισμούς θα απομακρύνει τη διαχείριση από τις τοπικές κοινωνίες και θα διευκολύνει, μελλοντικά, την είσοδο ιδιωτικών συμφερόντων.

Εφόσον πρόκειται για εξελισσόμενο νομοθετικό σχεδιασμό, πρέπει να κρίνεται από τις τελικές του διατάξεις και όχι μόνο από κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ή καταγγελίες της αντιπολίτευσης.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία: ιδιωτικοποίηση δεν σημαίνει μόνο πώληση της πλειοψηφίας μιας εταιρείας.

Μπορεί να πραγματοποιείται σταδιακά και τμηματικά — μέσω παραχώρησης έργων, λειτουργίας δικτύων, εγκαταστάσεων επεξεργασίας, μετρητών, συντήρησης ή άλλων κρίσιμων υπηρεσιών σε ιδιώτες.

Οι ιδιωτικές εργολαβίες δεν είναι αυτομάτως επιζήμιες· γίνονται όμως επικίνδυνες όταν ο δημόσιος φορέας χάνει την τεχνική γνώση, τον πραγματικό έλεγχο και τη δυνατότητα να επιβάλλει κοινωνικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.

Επομένως, δεν είναι ακριβές να λέμε ότι «το νερό πουλήθηκε». Εξίσου επιπόλαιο, όμως, θα ήταν να ισχυριστούμε ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας.

Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος κατέχει τις μετοχές, αλλά: ποιος αποφασίζει για τα τιμολόγια, ποιος ελέγχει τα δίκτυα και τις υποδομές, ποιος αναλαμβάνει τις υπηρεσίες, ποιος πληρώνει το κόστος των επενδύσεων, και αν προστατεύεται έμπρακτα η καθολική πρόσβαση, ιδιαίτερα για τα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά.

Το νερό έχει ασφαλώς κόστος άντλησης, καθαρισμού, μεταφοράς και προστασίας.

Δεν είναι όμως ένα κοινό εμπορικό προϊόν.

Ο πολίτης μπορεί να περιορίσει πολλές αγορές· δεν μπορεί να επιλέξει να μη χρειάζεται νερό.

Γι’ αυτό η διαχείρισή του οφείλει να διέπεται από δημόσιο έλεγχο, διαφάνεια, κοινωνική τιμολόγηση, λογοδοσία και αυστηρή προστασία των αποθεμάτων.

Η σωστή στάση, συνεπώς, δεν είναι ούτε ο πανικός ούτε ο εφησυχασμός.

Είναι η ενημερωμένη επαγρύπνηση.

Να απαιτούμε σαφείς θεσμικές εγγυήσεις ότι ο δημόσιος έλεγχος δεν θα περιοριστεί σε μια μετοχική πλειοψηφία χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο.

Διότι το νερό δεν είναι απλώς ένας ακόμη αριθμός σε έναν ισολογισμό.

Είναι ζωή, υγεία, ανθρώπινη αξιοπρέπεια και παρακαταθήκη των επόμενων γενεών. Και ό,τι αποτελεί προϋπόθεση της ζωής δεν μπορεί να παραδοθεί ανεξέλεγκτα στη λογική του κέρδους.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους