Ο Λάκης Χαλκιάς κι ένα όνειρο ετών 103… Γράφει ο Παύλος Ηλ.Αγιαννίδης «Η πατρίδα μου είναι μια μουσική χώρα και ο λαός μας ένας λαός τραγουδιστής»! Ας ξεκινήσουμε από αυτή την σημαίνουσα παραδοχή...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Του τραγουδιστή που είχε συντονίσει τη φωνή του και τον ιδιότυπο μουσικό λυγμό της με την ελληνική Ιστορία.

Από πότε; «Από τότε που ήμουν στην κούνια», όπως μού είχε πει σε κάποιες από τις συζητήσεις μας. Επισήμως; Από 7 χρονώ, που πρωτοσχημάτισε τη μουσική Ιστορία πάνω στις φωνητικές χορδές του και την έκανε ταυτότητα.

Έφερε, άλλωστε, και το βάρος της μουσικής ιστορίας, που έγραψε η πολύτιμη οικογένειά του, οι Χαλκιάδες, πέντε τουλάχιστον γενιές «χαράκτες» συναισθήματος πάνω στον καμβά της.

Με όνομα βαρύ σαν Ιστορία… Πιο καλά τα είχε συνοψίσει ο αξέχαστος Μάνος Κατράκης σε τρεις συναυλίες για τους Χαλκιάδες, αρχές Αυγούστου του 1982, στο Θέατρο Λυκαβηττού, στον πρόλογό του: «Η αποψινή βραδιά είναι αφιερωμένη στη λαϊκή μουσική της χώρας μας και στη μεγαλύτερη οικογένεια μουσικών του είδους που υπηρετεί 125 χρόνια τώρα (σ.σ.: 169 πλέον σήμερα, που αποχαιρετούμε το Λάκη Χαλκιά), τους Χαλκιάδες. »125 χρόνια οι κομπανίες των Χαλκιάδων γυρίζουν από πόλη σε πόλη κι από χωριό σε χωριό, παίζοντας και τραγουδώντας τις χαρές και τις λύπες του λαού μας, σε γιορτές, σε γάμους, σε πανηγύρια, δημιουργώντας και αντλώντας από τη μεγάλη δεξαμενή της μουσικής παράδοσης του τόπου μας, που χάνεται στα βάθη των αιώνων, στην επαφή λαών και πολιτισμών, σε αυτό το σταυροδρόμι της ανθρώπινης ιστορίας που λέγεται Ελλάδα. »Διατήρησαν αυτόν τον θησαυρό μέχρι τις μέρες μας, παραδίδοντας τον από πατέρα σε γιο σε πέντε γενιές, ατόφιο με τιμιότητα και αγάπη πλουτίζοντας τον με νέα κάθε φορά ακούσματα και νέες αξίες από τις λαϊκές εμπειρίες της κάθε γενιάς...». Στην πέμπτη γενιά και ο Μιχάλης (Λάκης) Χαλκιάς.

Από τότε που ο Ηπειρώτης γενάρχης των Χαλκιάδων, Αντώνης Κάμψος, ύστερα από μια μάχη με Τούρκους, αποφάσισε, με το μαντολίνο και το λαούτο του ανά χείρας, να κατεβεί στα Γιάννενα, να αλλάξει το όνομά του σε Χαλκιάς και να γράψει μουσική ιστορία που αντήχησε σε ολόκληρη την Ελλάδα και εκατομμύρια καρδιές, χάρη και στις γενιές που ακολούθησαν. Ο Λάκης Χαλκιάς είχε και μια γονική παρακαταθήκη – ογκόλιθο: τον πατέρα του, θρυλικό όνομα του κλαρίνου, τον Τάσο (ή Τάσσο) Χαλκιά, που έφτασε να συγκινεί, όπως και ο γιός του με τη φωνή του, εκατοντάδες χιλιάδες ανά τον κόσμο, ως το περίφημο Κάρνεγκι Χολ της Νέας Υόρκης και ως την ιστορική σύμπραξη με τον γοητευμένο από την τέχνη του, μεγάλο της τζαζ Μπένι Γκούντμαν. «Αρετές» του Τάσου Χαλκιά που κάποιοι είχαν αποδώσει, επιπόλαια, στον επίσης δεξιοτέχνη του κλαρίνου, αλλά απλώς συνεπώνυμο, Πετρολούκα Χαλκιά, με το φευγιό του πέρυσι τον Ιούνιο (αυτό τόν είχε στεναχωρήσει το Λάκη Χαλκιά, τότε). Για τον Τάσο Χαλκιά, άλλωστε, είχε γράψει ο ποιητής της Ρωμιοσύνης Γιάννης Ρίτσος ότι «στο κλαρίνο του βογγάει, τινάζεται, χαμογελάει, χορεύει η Ελλάδα» (1 Μαρτίου 1985)… Σαν φόρο τιμής και μνήμης, προσωπικά δεν θα σπεύσω να θυμίσω εδώ τις συνεργασίες του Λάκη Χαλκιά με όλους τους μεγάλους της ελληνικής (λαϊκής) μουσικής, από τον Τσιτσάνη και το Μαρκόπουλο ως το Μίκη, το Στέλιο Καζαντζίδη, τη Σωτηρία Μπέλλου και πολλούς, πολλούς άλλους.

Ούτε τους 9.500.000 θεατές που είχε μετρήσει σε 2.000 συναυλίες του.

Δεν θα σταθώ στη μελοποίησή του ραψωδιών της «Ιλιάδας» ή στην ομηρική «Οδύσσεια» που τής έδωσε φωνή πάνω στη μελοποίηση του αξέχαστου κυρ Νίκου Μαμαγκάκη.

Ούτε στο άλλο μότο του, κυρίαρχο σε τόσες κουβέντες μας: «Το δημοτικό τραγούδι των Νεοελλήνων είναι δεμένο απευθείας με την αρχαιοελληνική μουσική και το έπος». Πεποίθηση που τον οδήγησε στη μνημειώδη μουσική έκδοση (τού χρωστάει πολλά η ελληνική μουσική φιλολογία για αυτό τον τόμο με τρία CD) «2.500 χρόνια Ελληνική Μουσική». Θα σταθώ, εδώ, σε μια άγνωστη σε πολλούς προσφορά του: στην πραγμάτωση, το 2011, του ονείρου μιας γιαγιάς 103 ετών! Της Ηπειρώτισσας (μετανάστριας στην Αμερική από το 1931!) Βασιλικής Σκουτέλα, με την έκδοση ενός βιβλίου µε τραγούδια της Ηπείρου και ενός CD µε τη φωνή του Λάκη Χαλκιά.

Η κυρά Βασιλική δεν ήθελε να παραδώσει στη λήθη τα ηπειρώτικα τραγούδια και μοιρολόγια που είχε μάθει στα μικράτα της.

Τα σιγοτραγουδούσε πάντα και ζήτησε από το γιο της, Θανάση Σκουτέλα, να τα καταγράψει για να µη χαθούν.

Μαζί με τις – πολύτιμες – μνήμες της. «Η γιαγιά Βασιλική θυµάται πριν να φύγει από τα Θεοδώριανα του Νοµού Αρτας ότι είχε δει στο πανηγύρι του χωριού της τους Χαλκιάδες.

Της άρεσε ο τρόπος που έπαιζαν και τραγουδούσαν.

Αυτό της έµεινε και όταν εκδόθηκε το βιβλίο, υπό τον τίτλο «A Weft of Memory, A Greek Mother’s Recollection of Folk Sοngs and Poems» στην Αμερική, σκέφτηκαν να ετοιµάσουν κι ένα CD µε τραγούδια, ζήτησε έναν Χαλκιά να τα πει κι έτσι διαλέξαμε 12 και προέκυψε το CD», έλεγε τότε ο Λάκης Χαλκιάς στα ιστορικά «ΝΕΑ» και στο συνάδελφο Βασίλη Λουμπρίνη.

Και το όνειρό της έγινε πραγματικότητα! Κάτι ακόμη: Έχω κρατήσει τα λόγια του Λάκη Χαλκιά για την απαρχή των πανηγυριών.

Των αυθεντικών.

Από τα 7 που ξεκίνησε να τραγουδάει στα 17 που πρωτοβίωσε πανηγύρι: «Παίζαμε σε μια πλατεία ακόμη και τρεις και τέσσερις κομπανίες.

Όσα καφενεία - οργάνωναν το διήμερο γλέντι, μετά την εκκλησία - είχε το κάθε χωριό, κεφαλοχώρι ή κωμόπολη, άλλες τόσες και οι κομπανίες. »Κάποτε, φεύγαμε από το ένα και πηγαίναμε στο άλλο.

Όλοι οι Χαλκιάδες τέταρτης γενιάς, οκτώ πρώτα ξαδέλφια, πέρασαν από εκεί… »Πάντοτε αρχίζαμε με κλέφτικα.

Με την προφορική δημοτική παράδοση και την ιστορική μνήμη.

Όταν ο Φώτης Χαλκιάς έλεγε το ‘Ο Γιάννος περιδιάβαινε’, σταμάταγαν όλα.

Δεν ακουγόταν κιχ. Εκκλησία…». Φινάλε, με την εμβληματική σύμπραξη του Λάκη Χαλκιά και του μουσικού, βγαλμένου από την Ιστορία, λυγμού του με τον αξέχαστο Γιάννη Μαρκόπουλο: στη «Θητεία», σε στίχους Μάνου Ελευθερίου, στους «Μετανάστες», σε στίχους Γιώργου Σκούρτη και στο «Θεσσαλικό Κύκλο», σε στίχους Κώστα Βίρβου.

Κρατάω, λοιπόν, ως επωδό τον ιδιότυπο μουσικό λυγμό του Λάκη Χαλκιά στα συγκλονιστικά «Μαλαματένια λόγια», (μαζί με την Τάνια Τσανακλίδου και το Χαράλαμπο Γαργανουράκη) από τη «Θητεία», στα οποία ο μεγάλος Μάνος Ελευθερίου «φωτογραφίζει» όλη την ελληνική Ιστορία - με αναφορές και στο νομπελίστα ποιητή Γιώργο Σεφέρη: «Γυρίσανε πολλοί σημαδεμένοι απ’ του καιρού την άγρια πληρωμή στο μεσοστράτι τέσσερις ανέμοι τους πήραν για σεργιάνι μια στιγμή και βρήκανε τη φλόγα που δεν τρέμει και το μαράζι δίχως αφορμή… Του κόσμου ποιος το λύνει το κουβάρι ποιος είναι καπετάνιος στα βουνά ποιος δίνει την αγάπη και τη χάρη και στις μυρτιές του Άδη σεργιανά μαλαματένια λόγια στο χορτάρι ποιος βρίσκει για την άλλη τη γενιά». Φωτογραφία (από το αρχείο του Λάκη Χαλκιά): Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος, με το σημαντικό Γάλλο ποιητή και μυθιστοριογράφο Λουί Αραγκόν και το Λάκη Χαλκιά, στην μπουάτ Θεμέλιο, στην Πλάκα. Ο Αραγκόν είχε προλογίσει εκδόσεις του Ρίτσου στη Γαλλία – κυρίως τις τρεις συλλογές του «Πέτρες», «Επαναλήψεις», «Κιγκλίδωμα», από τις οποίες άντλησε ο Μίκης Θεοδωράκης τα περίφημα «Λιανοτράγουδά» του. Πολιτιστικά νέα

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους