Ο Αύγουστος μήνας ✏️ Της Αικ.Γ.Δασκαλοπούλου Ι. Καλό μήνα αγαπητοί φίλοι! Ο τελευταίος μήνας του καλοκαιριού, πλην όμως ο πιο πολλά υποσχόμενος, άνοιξε τις πύλες του διά να μας υποδεχθεί! Διακοπές...

Πλήρες Κείμενο:

Ο Αύγουστος μήνας ✏️ Της Αικ.Γ.Δασκαλοπούλου Ι. Καλό μήνα αγαπητοί φίλοι! Ο τελευταίος μήνας του καλοκαιριού, πλην όμως ο πιο πολλά υποσχόμενος, άνοιξε τις πύλες του διά να μας υποδεχθεί! Διακοπές, εξορμήσεις, μία ύστατη ξεγνοιασιά εις το έβγα του καλοκαιριού, να φυσάει καθαρίζοντας τα μυαλά και τις ψυχές μας, αντάμα με τα μελτέμια του Αυγούστου και τις σποραδικές απογευματινές μπόρες, ομού με τις μυρωδιές του βρεγμένου χώματος και τους τραγουδιστικούς κιθαρωδούς τέτιγγες! Είναι η περίοδος κατά την οποίαν παύουν τα Κυνικά Καύματα του καλοκαιριού, αυτά που ήρχισαν κατά τις 24 Ιουλίου και κορυφώνονται μέχρι τις 6 Αυγούστου.

Τι όμορφος και γλυκός ο Αύγουστος και συνάμα μελαγχολικός, καθώς η ημέρα αρχίζει εκ νέου να μικραίνει, εκεί προς τα τέλη του, προετοιμάζοντάς μας σταδιακώς διά την επαναφοράν εις την πραγματικότητα και τις υποχρέωσεις.

Δε πειράζει όμως, κι ας μην κρατά διά πάντα.

Όλα τα ωραία εξάλλου είναι σε μικρές δόσεις και διαρκούν ολίγον, άλλως δεν θα τα εκτιμούσαμε.

Η προσμονή του επόμενου θέρους έχει ήδη αρχίσει, μόλις ζυγώσει το τέλος του μηνός του θερισμού.

Αλλά, ας μην τα σκεπτόμεθα ακόμη όλα αυτά, όσοι αναμένουμε να πάρουμε τις άδειές μας! Ας διανύσουμε υπέροχα την μικρήν μας ανάπαυλαν και ας ταξιδέψουμε πραγματικά αλλά και νοερά, εις τα μέρη που αγαπούμε, κι ας πλύνουμε τα έσω μας με το θαλασσινόν ύδωρ και την αύρα του ύστατου θέρους...Οίνος γλυκός είναι εξάλλου οι ημέρες της αποστασιοποίησης, ένα νέκταρ σπάνιον και πολύτιμον, ώστε να ξαναβρούμε τον χαμένον μας (εις τις υποχρεώσεις) εαυτόν, να σκεφθούμε, να προγραμματίσουμε, να ανασκοπήσουμε, και διατί όχι, να αναθεωρήσουμε.

Πάμε όμως, να ιδούμε μερικά ιστορικά στοιχεία διά τον αγαπημένον μας μήνα Αύγουστο. ΙΙ. Ο Αύγουστος πήρε το όνομά του από τον Ρωμαίον αυτοκράτορα Οκταβιανόν Αύγουστον (Gaius Julius Caesar Octavianus), όστις ετιμήθη με αυτό το προσωνύμιον αυτό από την Ρωμαϊκή Σύγκλητον.

Πριν ονομασθεί Αύγουστος, ο μήνας αυτός ελέγετο Sextilis (Σεξτίλιος) εις τα λατινικά, όνομα το οποίον σημαίνει «έκτος», καθώς ήτο ο έκτος μήνας του παλαιού ρωμαϊκού ημερολογίου. Η Σύγκλητος απεφάσισε να τον μετονομάσει εις Αύγουστον προς τιμήν του αυτοκράτορος Αυγούστου.

Ο όγδοος λοιπόν μήνας του χρόνου, ο μήνας της Παναγιάς & των διακοπών διά τους περισσότερους Έλληνες, έχει 31 ημέρες και είναι ο αντίστοιχος του έκτου μηνός του παλαιού ημερολογίου, όστις ονομάζετο Sextilis. ΙΙΙ.

Εις ό,τι μας αφορά εν Ελλάδι, και ειδικώς εν αρχαία Ελλάδι, ο μήνας Αύγουστος ονομάζετο Εκατομβαιών μέχρι τις 15 Αυγούστου περίπου, και από τις 16 Αυγούστου ονομάζετο Μεταγειτνιών (εν Αθήναις). Ονομάζετο Κάρνειος εν Σπάρτη, ενώ εν Δελφοίς, Θεοξένιος. α. Εκατομβαιών Ο Εκατομβαιών ήτο ο πρώτος μήνας του Αττικού ημερολογίου εν Αθήναις.

Ξεκινούσε μετά το θερινόν ηλιοστάσιον και αντιστοιχούσε περίπου με το χρονικόν διάστημα από 23 Ιουνίου έως 23 Ιουλίου.

Ονομάσθη έτσι προς τιμήν των Εκατομβαίων, εορτών αφιερωμένων εις τον Απόλλωνα, όστις εορτάζετο κατά την διάρκειαν αυτού του μηνός. Ο Εκατομβαιών ήτο μήνας μεγάλων εορτών εν Αθήναις, όπως τα Παναθήναια, τα Κρόνια και τα Συνοίκια. β. Μεταγειτνιών Το όνομα αυτό προέρχεται από την εορτή των Μεταγειτνίων, ήτις ήτο αφιερωμένη εις τον Απόλλωνα και εορτάζετο τον μήνα αυτόν. Ο Μεταγειτνιών ήτο ο δεύτερος μήνας του αττικού ημερολογίου και ο έβδομος του Δηλιακού.

Ήτο αφιερωμένος εις τον Μεταγείτνιον Απόλλωνα και η μεγαλύτερη εορτή του μηνός ήταν τα Μεταγείτνια την έβδομη μέρα του μηνός ( εβδόμη ισταμένου ή αύξοντος ), τα Ηράκλεια εν Κυνοσάργει, άτινα εορτάζοντο την ίδια ημέρα και εις την ίδια περιοχήν με την προαναφερθείσα, και τα Ελευσίνια άθλα, εορτές της Ελευσίνος με αθλήματα νέων και εφήβων, που διαρκούσαν τέσσερις μέρες, από την 13η έως και την 16η.

Η παραδοσιακή-μυθολογική εξήγησις της ονομασίας, ήτο η μετοίκησις μετα-γειτνίασις των Αθηναίων όταν ο Θησεύς ένωσε τους διασκορπισμένους οικισμούς εις μία πόλιν, τας Αθήνας.

Ο λεξικογράφος Αρποκρατίων γράφει ότι ο Απόλλων Μεταγείτνιος ελατρεύετο κατά τον μήνα αυτόν: εν δε τούτω Απόλλωνι Μεταγειτνίω θύουσιν, ως Λυσιμαχίδης εν τω περί Αθήνησι μηνών . Ο Φώτιος γράφει ότι ο μήνας ονομάσθη τοιουτοτρόπως, διά να τιμήσουν αυτήν την αλλαγήν διαμονής: Ωνομάσθαι δε φασιν από της μεταβάσεως της εις το άστυ, ταύτης τω μηνί τούτω γενομένης υπό Θησέως . Και ο Πλούταρχος αναφέρει ότι η εορτή κατά την οποίαν εορτάζετο η ανάμνησις αυτού του Μετοικισμού, ονομάζετο Μεταγείτνια και εορτάζετο τον συγκεκριμένον μήνα: ἆρα οὖν ξένοι καὶ ἀπόλιδές εἰσιν Ἀθηναίων οἱ μεταστάντες ἐκ Μελίτης εἰς Διόμεια, ὅπου καὶ μῆνα Μεταγειτνιῶνα καὶ θυσίαν ἐπώνυμον ἄγουσι τοῦ μετοικισμοῦ τὰ Μεταγείτνια, τὴν πρὸς ἑτέρους γειτνίασιν ευκόλως και ιλαρώς εκδεχόμενοι και στέργοντες . γ. Κάρνειος Ο Κάρνειος ήτο ο τρίτος μήνας του έτους εν Σπάρτη και συνδέετο με την εορτή των Καρνείων, ήτις ήτο αφιερωμένη εις τον Κάρνειον Απόλλωνα. Ο Κάρνειος μήνας ήτο ένας σημαντικός μήνας διά τους Δωριείς, και όλος ο μήνας θεωρείτο ιερός, τουτέστιν ιερομηνία, αναφέρει σχετική μελέτη του Ινστιτούτου Φιλοσοφικών Ερευνών (Πιερρής). Η εορτή των Καρνείων ήτο πολυήμερη και πανδωρική, και διαρκούσε από τις 7 έως τις 15 του σεληνιακού μηνός, περίοδος ήτις αντιστοιχεί περίπου εις το τέλος του δικού μας Αυγούστου. δ. Θεοξένιος: Εν Δελφοίς, ο μήνας Αύγουστος ονομάζετο Θεοξένιος, πιθανώς λόγω των Θεοξενίων, εορτών προς τιμήν των θεών οίτινες σχετίζοντο με την φιλοξενίαν.

Επιπλέον, ο μήνας Αύγουστος εν αρχαία Ελλάδι είχε 30 ημέρες (πλήρης μήνας) ή 29 ημέρες (κοίλος μήνας). Κατά το αττικόν ημερολόγιον, οι μήνες χωρίζοντο εις τρεις δεκάδες: την πρώτη δεκάδα (ισταμένου), τη δεύτερη δεκάδα (μηνός μεσούντος) και την τρίτη δεκάδα (φθίνοντος). IV. Η λαϊκή παράδοσις του Αυγούστου Ο Αύγουστος έχει και λαϊκές ονομασίες εις την ελληνικήν παράδοσιν, όπως: Συκολόγος: Λόγω της συγκομιδής των σύκων.

Πενταφάς ή Πεντεφάς: Λόγω της αφθονίας των καρπών. Δριμάρης: Από τις «δρίμες», τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου αίτινες εθεωρούντο δυσοίωνες. Τραπεζοφόρος: Επίσης, λόγω της αφθονίας των καρπών. Διπλοχέστης: Λόγω της αφθονίας των καρπών.

Περαιτέρω, κατά τα βυζαντινά έτη το έτος τελείωνε εις τις 31 Αυγούστου και πρωτοχρονιά ήτο η 1η Σεπτεμβρίου.

Δι` αυτό η τελευταία ημέρα του Αυγούστου λέγεται και Κλειδοχρονιά. ΕΡΓΑΣΙΕΣ: Συνεχίζεται το αλώνισμα (ανάλογα την περιοχή). Προς το τέλος του μήνα καίγονται οι καλαμιές.

Αρχίζει ο τρύγος (ανάλογα την περιοχή) & λιάσιμο στ’ αλώνια.

Μάζεμα καλαμποκιού, αρμάθιασμα & ξήρανση αυτού.

Μάζεμα σκόρδων & κρεμμυδιών.

Σπορά καρότων, σπανακιού & μαρουλόσπορου.

Μεταφορά κυψελών στο πεύκο.

Καθάρισμα βαρελιών, ασκιών, αντλιών & σκευών για την αποθήκευση του κρασιού. ΕΘΙΜΑ-ΠΡΟΛΗΨΕΙΣ: Οι πρώτες έξι ή δώδεκα μέρες του Αυγούστου, κατά τη δεισιδαιμονική αντίληψη, οι δρίμες (εξ ου και Δριμάρης), είναι επικίνδυνες, κι όποιος λούζεται σ’ αυτές ή πλένει ρούχα, κινδυνεύει να πάθει κακό ο ίδιος, στην πρώτη περίπτωση ή να καταστραφούν τα ρούχα, στη δεύτερη.

Κι όπως εκδιώκονται με τον αγιασμό οι καλικάντζαροι, έτσι ξορκίζουν και τις δρίμες με αγίασμα από την ακολουθία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα (6/8). Επίσης οι ημέρες αυτές λέγονται και «μερομήνια», αφού αυτές τις ημέρες γίνονται προγνώσεις για τον καιρό της χρονιάς. ΑΓΙΟΦΙΔΑ Ή ΦΙΔΑΚΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ: Η Κεφαλονιά έχει χαρακτηριστεί νησί των μυστηρίων.

Κι αυτό γιατί στο νησί συμβαίνουν κάποια παράξενα φαινόμενα τα οποία και η επιστήμη δεν μπορεί να ερμηνεύσει.

Ένα από τα πιο γνωστά φαινόμενα είναι η εμφάνιση των αγιόφιδων που παρατηρείται κάθε χρόνο τον Αύγουστο.

Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται στο χωριό Μαρκόπουλο.

Στα ερείπια του παλιού καμπαναριού της εκκλησίας που είναι αφιερωμένη στην Παναγιά και στην εκκλησία του ορεινού χωριού Αργίνια, όπου εμφανίζονται κάθε καλοκαίρι από τις 6 Αυγούστου εμφανίζονται μικρά φιδάκια, τα οποία σιγά - σιγά γεμίζουν το εσωτερικό της εκκλησίας.

Αυτό συμβαίνει μέχρι και τις 15 Αυγούστου όπου μυστηριωδώς εξαφανίζονται.

Τα φιδάκια αυτά είναι εντελώς ακίνδυνα και μη δηλητηριώδη.

Οι πιστοί συνηθίζουν να τα παίρνουν στο χέρι και να τα παρατηρούν.

Χαρακτηριστικό τους είναι ο σταυρός που έχουν στο κεφάλι τους.

Τις ημέρες αυτές, 6 - 15 Αυγούστου πλήθος πιστών που παραθερίζουν στο νησί σπεύδουν να δουν από κοντά τα φιδάκια της Παναγιάς.

Σύμφωνα με τη φυσική εξήγηση του περίεργου αυτού φαινομένου πρόκειται για μια σπάνια ράτσα φιδιών που αναπαράγεται σ’ αυτήν την περιοχή.

Το κλίμα, ο τόπος αλλά και η συμπεριφορά των ανθρώπων ευνοούν την αναπαραγωγή τους.

Η εμφάνισή τους λοιπόν, αλλά και η εξαφάνισή τους, έχει να κάνει με την εποχή της αναπαραγωγής τους.

Το φαινόμενο αποδίδεται στο δυνατό ήχο της καμπάνας που αναστατώνει τα φιδάκια και βγαίνουν από τις φωλιές τους. Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΟΥ ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟΥ: Μία νηστεία που την τηρούσαν με μεγάλη ευλάβεια. Στο Ζαγόρι Ηπείρου, «πρωί-πρωί, πριν βάλουν τίποτα στο στόμα τους, τρώγουν κόκκινα κράνα (ήταν γνωστό αντιπυρετικό τότε), για να είναι γεροί όλο το χρόνο». Με το γάλα που δεν κατανάλωναν την περίοδο της νηστείας, έφτιαχναν τραχανάδες, χυλοπίτες κ.ά. Την 1η Αυγούστου, σε διάφορα μέρη της πατρίδας μας, συνήθιζαν να πλένουν τα χάλκινα σκεύη & να προσφέρουν σταφύλια, σύκα και ελιές σ’ όσους δεν είχαν για να φάνε εκείνη την ημέρα.

Την 6η Αυγούστου (Μεταμόρφωση του Σωτήρα) έφερναν στην εκκλησία κι ευλογούσαν τα πρώτα σταφύλια, με ειδική ευχή.

Κατόπιν τα μοίραζαν στο εκκλησίασμα.

ΦΑΝΟΥΡΟΠΙΤΕΣ (27/8). Είναι πίτες (τάματα) που κάνουν οι πιστοί προς τιμή του Αγ. Φανουρίου, που γιορτάζει εκείνη την ημέρα, άπαξ ή 3 Σάββατα συνεχόμενα, ζητώντας απ’ τον άγιο να τους φανερώσει κάτι που έχασαν ή κάτι που προσδοκούν (π.χ. οι ανύπαντρες κοπέλες στην Κρήτη, να τους φανερώσει έναν καλό γαμπρό). Η Φανουρόπιτα παρασκευάζεται με 9 λογιών υλικά: αλεύρι, νερό, ζάχαρη, καρύδια, κανελογαρύφαλλα, λάδι, ξύσματα πορτοκαλόφλουδας, χυμό πορτοκαλιού ή λεμονιού, σταφίδες και αλάτι. ΝΗΣΤΕΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΥ ΑΠΟΚΕΦΑΛΙΣΤΗ (29/8). Προστάτης από την ελονοσία. ΕΟΡΤΕΣ: Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΙΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΟΣ (6/8). Μια φωταυγής καταδήλωση, με αποδέκτη κάθε ανθρώπινο ον. Η ΚΟΙΜΗΣΙΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (15/8). Θεωρείται το Πάσχα του καλοκαιριού.

Η κορυφαία εορτή της πιο οικείας μορφής στον χριστιανικό λατρευτικό κύκλο, σ’ όλη την Ελλάδα με επίκεντρο το ναό της Παναγίας στο νησί της Τήνου.

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ: «Αύγουστε, καλέ μου μήνα, να ‘σουν δυο φορές το χρόνο!». «Αύγουστε, τραπεζοφάη, να ‘σουν τρεις βολές τον χρόνο». «Από Αύγουστο χειμώνα κι από Μάρτη καλοκαίρι». «Επάτησεν ο Αύγουστος η άκρη του χειμώνα, παύει ο φτωχός το δειλινό κι ο άρχοντας τον ύπνο». «Του Αυγούστου οι δρίμες στα πανιά (σκώρος) και του Μαρτιού στα ξύλα (σαράκι)». «Κάθε πράγμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο». «Καλός ο ήλιος του Μαγιού, του Αυγούστου το φεγγάρι». «Της Αγίας Μαρίνας ρόγα και τ’ Άη Λιος σταφύλι και της Παναγιάς τον Αύγουστο, γεμάτο το κοφίνι». «Αν ίσως βρέξει ο τρυγητής, χαρά στον τυροκόμο». «Από Μάρτη πουκάμισο κι από Αύγουστο σεγκούνι». «Τον Αύγουστο τον χαίρεται, όπ’ έχει να τρυγήσει». «Αυγουστοκοδέσποινα‚ καλαντογυρεύτρα» «Αύγουστος άβρεχτος, μούστος άμετρος». «Δεκαπέντησεν ο Αύγουστος, πυρώσου και μην εντρέπεσαι». «Επλάκωσεν ο Αύγουστος, η άκρια του χειμώνα». «Ζήσε, Μάη μου, να φας τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι». «Ήρθε ο Αύγουστος, πάρε την κάπα σου». «Θεός να φυλάει τα λιόδεντρα απ' το νερό τα Αυγούστου». «Καλή λαβιά τον Αύγουστο και γέννα τον Γενάρη». «Μακάρι σαν τον Αύγουστο να ‘ταν οι μήνες όλοι». «Να ‘σαι καλά τον Αύγουστο που ‘ναι παχιές οι μύγες». «Να ’σαι καλά τον Αύγουστο με δεκαοχτώ βελέντζες». «Ο Αύγουστος και ο τρύγος δεν είναι κάθε μέρα». «Ο Αύγουστος πουλά κρασί κι ο Μάης πουλά σιτάρι» «Όποιος φιλάει τον Αύγουστο, τον Μάη θερίζει μόνος». «Ούτε ο Αύγουστος χειμώνας, ούτε ο Μάρτης καλοκαίρι». «Τ' Αυγούστου και του Γεναριού τα δυο χρυσά φεγγάρια». «Τ’ Αυγούστου το νερό αρρώστια στον λειόκαρπο». «Το Μάη με πουκάμισο, τον Αύγουστο με κάπα». «Τον Αύγουστο τον χαίρεται οπόχει να τρυγήσει». V. Τι εόρταζαν οι αρχαίοι Έλληνες κατά τον Δεκαπενταύγουστον Με μία πολύ σπουδαίαν λαϊκή εορτήν, εθνική και θρησκευτική εόρταζαν οι αρχαίοι Αθηναίοι τον Δεκαπενταύγουστον.

Κάθε τέσσερα έτη, την 28η Εκατομβαιώνος, τουτέστιν περί τον δικόν μας 15Αύγουστον, τα Μεγάλα Παναθήναια σημείωναν το γενέθλιον της θεάς Αθηνάς, προστάτιδος των Αθηνών.

Η εορτή ήτο φημισμένη εις ολόκληρην την Ελλάδαν, καθώς συνοδεύετο από πλούσιους αθλητικούς και καλλιτεχνικούς αγώνες, αλλά και από θυσίαν 100 βοδιών (εξ ου και η λέξις εκατόμβη) τα οποία ψήνοντο και μοιράζοντο εις τους συμμετέχοντες. Τα Παναθήναια, αποτελούσαν την σημαντικότερη εορτήν των Αθηνών και συμφώνως με την παράδοσιν, καθιερώθησαν από τον μυθικόν βασιλέα Εριχθόνιον, ενώ μετά τον συνοικισμόν –τουτέστιν την συνένωσιν των αγροτικών κοινοτήτων της Αττικής με τας Αθήνας- αναδιοργανώθη, ονομάσθη Παναθήναια και ορίσθη να εορτάζεται εις τις 28 του μηνός Eκατομβαιώνος (όρια Ιουλίου- Αυγούστου). 📚📖 Βιβλιογραφία και πηγές: 1. Σιμόπουλος, Δ., «Οι Μήνες Ιούλιος και Αύγουστος», Γεωτρόπιο Ελευθεροτυπίας, Τεύχος 480 (27 Ιουνίου 2009) 2. Πλούταρχος, «Βίοι Παράλληλοι, Θησεύς», https://el.wikisource.org/wiki/%CE%92%CE%AF%CE%BF%CE%B9_%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%AC%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BB%CE%BF%CE%B9/%CE%98%CE%B7%CF%83%CE%B5%CF%8D%CF%82 3. Από πού προέρχεται η λέξη… Αύγουστος;, https://www.schooltime.gr/2020/07/31/apo-pou-proerxetai-i-leksi-augoustos-2020/ 4. Αύγουστος, https://web.archive.org/web/20120103185926/http://wwk.kathimerini.gr/kath/7days/2001/08/05082001.pdf 5. Αύγουστος, https://users.sch.gr/vaxtsavanis/aygoustos.html 6. Πλούταρχος, «Ηθικά», εκδ.

Κάκτος 7. Πιερρής, Α., «∆ύο εκδηλώσεις στην Σπάρτη για τα Κάρνεια», chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.philosophical-research.org/images/pierris/karneia2018.pdf 8. Πιερρής, Α., «Για τα Κάρνεια», chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.philosophical-research.org/images/pierris/forapollo.pdf 9. ΟΙ ΜΗΝΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, http://www.mani.org.gr/ithi/mines_arhaion/mines.htm 10. ΟΙ ΜΗΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ, http://www.ekivolos.gr/oi%20mines%20kai%20to%20eortologio.htm 11. Μεταγειτνίων, https://attikcalendar.blogspot.com/

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους