Οι Έλληνες για και στους θεούς στέκονται όρθιοι: Η Ελληνική προσκύνηση στα 4 στο πρόσωπο του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Νέρωνα Η Ψευδαίσθηση της Ελευθερίας: Ο Νέρωνας, οι Εξαγορασμένοι Αγώνες και η...

Πλήρες Κείμενο:

Οι Έλληνες για και στους θεούς στέκονται όρθιοι: Η Ελληνική προσκύνηση στα 4 στο πρόσωπο του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Νέρωνα Η Ψευδαίσθηση της Ελευθερίας: Ο Νέρωνας, οι Εξαγορασμένοι Αγώνες και η Δουλοπρέπεια της Ελλάδας Του Tempus Invictus Ευχαριστούμε τον Ὁμηραπάτης Ἐπικόπτης που μας έδωσε έμπνευση για την έρευνα αυτή Οι Έλληνες Ειδωλολάτρες μας έχουν ζαλίσει τα τελευταία χρόνια με τη πρόταση ότι οι Έλληνες και στους θεούς στέκονται όρθιο ή χλευάζουν τους μοναχούς του Αγίου Όρους γιατί είχαν στείλει επιστολή στον Φύρερ να τους προστατεύσει από τους Βούλγαρους.

Ας δούμε όμως τι είχαν κάνει οι Έλληνες επί Νέρωνα. Η επίσκεψη του αυτοκράτορα Νέρωνα στην Ελλάδα από το φθινόπωρο του 66 μ.Χ. έως τις αρχές του 68 μ.Χ. προβάλλεται συχνά από μια ρομαντική οπτική ως η απόλυτη έκφραση του ρωμαϊκού φιλελληνισμού.

Αποκορύφωμα αυτής της αφήγησης αποτελεί η περίφημη διακήρυξη της «ελευθερίας» των Ελλήνων στα Ίσθμια το 67 μ.Χ. Ωστόσο, μια πιο προσεκτική μελέτη των αρχαίων πηγών αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική εικόνα: ένα θέατρο παραλόγου, σκηνοθετημένο από έναν παράφρονα αυτοκράτορα και υποστηριζόμενο από την ακραία δουλοπρέπεια των τοπικών αρχόντων και αξιωματούχων. Η Βεβήλωση των Πανελλήνιων Αγώνων Η δίψα του Νέρωνα για καλλιτεχνική αναγνώριση τον οδήγησε στο να απαιτήσει τον τίτλο του «Περιοδονίκη», του αθλητή δηλαδή που αναδεικνύεται νικητής και στους τέσσερις μεγάλους Πανελλήνιους Αγώνες (Ολύμπια, Πύθια, Ίσθμια, Νέμεα). Για να ικανοποιηθεί η ματαιοδοξία του, οι Έλληνες αξιωματούχοι προέβησαν σε μια άνευ προηγουμένου παραβίαση των ιερών παραδόσεων.

Αγώνες που κανονικά διεξάγονταν σε διαφορετικά έτη, συμπτύχθηκαν και στριμώχτηκαν μέσα στο σύντομο διάστημα της παραμονής του.

Ακόμη χειρότερα, σε παραδοσιακά αυστηρά αθλητικές διοργανώσεις, όπως οι Ολυμπιακοί, εισήχθησαν για πρώτη φορά μουσικοί, ποιητικοί και θεατρικοί διαγωνισμοί, ώστε να μπορέσει να διακριθεί ο αυτοκράτορας. Στους Αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες, αντίθετα με ό,τι πιστεύουν πολλοί, δεν υπήρχαν κανονικοί μουσικοί αγώνες (όπως υπήρχαν π.χ. στα Πύθια των Δελφών). Η μουσική στην Ολυμπία είχε συνοδευτικό ρόλο (π.χ. ο αυλός έδινε τον ρυθμό στο άλμα του πεντάθλου).Εξαίρεση στην ιστορία ήταν το 67 μ.Χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Νέρωνας ανάγκασε τους διοργανωτές να μεταθέσουν τους Αγώνες και να προσθέσουν μουσικούς και θεατρικούς διαγωνισμούς, στους οποίους φυσικά «κέρδισε» ο ίδιος το χρυσό στεφάνι! Μετά τον θάνατό του, οι Αγώνες αυτοί ακυρώθηκαν και διαγράφηκαν από τα επίσημα αρχεία.

Ωστόσο η ρετσίνα είχε μείνει.

Η «εφεύρεση» αγώνων επί τόπου, σε κάθε περιοχή που επισκεπτόταν ο Νέρωνας, είχε ως αποτέλεσμα να συγκεντρώσει σε μόλις 16 μήνες το εξωφρενικό νούμερο των 1.808 νικητήριων στεφάνων — κάτι που μεταφράζεται σε σχεδόν τέσσερις νίκες ημερησίως. Η Παρωδία της Ολυμπίας και η «Μίζα» των Ελλανοδικών Το μέγεθος της υποκρισίας κορυφώθηκε στην Αρχαία Ολυμπία.

Εκεί, ο Νέρωνας δεν αρκέστηκε στους μουσικούς αγώνες, αλλά αποφάσισε να αγωνιστεί και στις αρματοδρομίες οδηγώντας ένα τέθριππο, το οποίο όμως έσερναν δέκα άλογα.

Κατά τη διάρκεια του αγώνα, έχασε τον έλεγχο, εκσφενδονίστηκε από το άρμα, κόντεψε να συνθλιβεί και τελικά εγκατέλειψε την κούρσα. Παρά την προφανή αποτυχία του, οι Ελλανοδίκες τον ανακήρυξαν νικητή.

Η ανταμοιβή τους για αυτή τη συνειδητή καταστρατήγηση των κανονισμών ήταν 250.000 δραχμές (ή 1.000.000 σηστέρσια), ένα αστρονομικό ποσό αν αναλογιστεί κανείς ότι η ημερήσια αμοιβή ενός εργάτη της εποχής ανερχόταν στη μία δραχμή.

Ο αυτοκράτορας Νέρωνας αυτοκτόνησε στις 9 Ιουνίου του 68 μ.Χ. σε ηλικία 30 ετών, αφού πρώτα η Ρωμαϊκή Σύγκλητος τον κήρυξε «εχθρό του κράτους» και διέταξε τη δημόσια εκτέλεσή του.

Η απόλυτη ταπείνωση για τους Έλληνες ήρθε μετά την αυτοκτονία του Νέρωνα, όταν ο διάδοχός του, Γάλβας, απαίτησε από τους Ελλανοδίκες να επιστρέψουν τα χρήματα ως παράνομα αποκτηθέντα, ακυρώνοντας παράλληλα τις νίκες του προκατόχου του. Οι Αυγουστιανοί: Η Τρομοκρατία του Χειροκροτήματος Η εξασφάλιση της «επιτυχίας» δεν αφέθηκε στην τύχη. Ο Νέρωνας συνοδευόταν από ένα σώμα 5.000 ανδρών, τους λεγόμενους Αυγουστιανούς.

Ο ρόλος τους δεν ήταν στρατιωτικός, αλλά θεατρικός: λειτουργούσαν ως οργανωμένοι κλακαδόροι. Σύμφωνα με τους Ρωμαίους ιστορικούς, όταν ο αυτοκράτορας εμφανιζόταν στη σκηνή, οι πύλες των θεάτρων κλείδωναν.

Οι θεατές ήταν ουσιαστικά όμηροι, αναγκασμένοι να χειροκροτούν παρατεταμένα.

Η κατάσταση ήταν τόσο αφόρητη που έγκυες γυναίκες γεννούσαν στις κερκίδες, ενώ υπήρξαν περιπτώσεις θεατών που υποκρίθηκαν τους νεκρούς προκειμένου να απομακρυνθούν με φορεία και να γλιτώσουν από τα εξαντλητικά, πολύωρα ρεσιτάλ. Η Οπτική των Διανοουμένων: Ο Νέος Ξέρξης και ο Βάτραχος του Πλούταρχου Απέναντι σε αυτό το φαινόμενο, η στάση των Ελλήνων διανοουμένων ποικίλει, αποκαλύπτοντας τόσο την πνευματική αντίσταση όσο και την αυλική κολακεία. Ο Απολλώνιος ο Τυανέας, ένας από τους σημαντικότερους φιλοσόφους της εποχής, μέσω του βιογράφου του Φιλοστράτου, διατύπωσε την πιο σκληρή κριτική.

Συγκρίνοντας τον Νέρωνα με τον εισβολέα Πέρση βασιλιά, ρωτά δηκτικά: «Ποιον απ' τους δύο θεωρείς πιο επιζήμιο για τους Έλληνες; Τον Ξέρξη που τους κατέκαιγε ή τον Νέρωνα που τραγουδούσε;» Αν έχετε διαβάσει για Απολλώνιο Τυανέα ( που δεν το έχετε φυσικά) θα μπορέσετε να καταλάβετε το Κρειττότερόν ἐστιν εἰδέναι ἐν μέσῃ τῇ Πόλει φακιόλιον βασιλεύον Τούρκων ἢ καλύπτραν λατινικήν.

Στη σύγχρονη γλώσσα έχει επικρατήσει ως 'Κάλλιο σαρίκι (ή φέσι) τούρκικο παρά τιάρα παπική' του Λουκά Νοταρά με την διαφορά όμως ότι ενώ ο Απολλώνιος το είπε ο Νοταράς δεν το είπε ποτέ αλλά του το έβαλαν οι πολιτικοί του αντίπαλοι όταν αυτός είχε εκτελεσθεί από τον Σουλτάνο. Στον αντίποδα, ο Πλούταρχος, ιερέας στο Μαντείο των Δελφών —ένα ιερό που είχε δεχθεί γενναιόδωρες χορηγίες από τον αυτοκράτορα— επιχείρησε να διασώσει την υστεροφημία του.

Στο έργο του, περιγράφει ένα μεταθανάτιο όραμα όπου η ψυχή του Νέρωνα προοριζόταν να μετενσαρκωθεί σε οχιά.

Όμως, επειδή τάχα ελευθέρωσε την Ελλάδα, οι θεοί αποφάσισαν να τον ανταμείψουν, μετατρέποντάς τον σε ένα «ωδικό ζώο των βάλτων»: τον βάτραχο. Συμπέρασμα Οι «θρίαμβοι» του Νέρωνα στην Ελλάδα δεν αποτελούν απόδειξη καλλιτεχνικής μεγαλοφυΐας ούτε καν πολιτικού οράματος.

Συνιστούν το χρονικό μιας ακραίας συλλογικής Ελληνικής δουλοπρέπειας. Η Ελληνική ελίτ της εποχής θυσίασε αιώνες ιερών παραδόσεων, ακύρωσε την αξιοπιστία των ιστορικότερων θεσμών και μετέτρεψε την αθλητική και πολιτιστική κληρονομιά σε θέαμα προς τέρψιν ενός τυράννου Μετά σας ενοχλεί ο Μέγας Θεοδόσιος και ο Ιουστινιανός. Ακαδημαϊκές και Ιστορικές Πηγές Πρωτογενείς Πηγές: Δίων Κάσσιος, Ρωμαϊκή Ιστορία (Βιβλίο 62/63): Αναλυτική περιγραφή της πτώσης από το τέθριππο άρμα των δέκα ίππων, της δωροδοκίας των 250.000 δραχμών στους Ελλανοδίκες και της μετέπειτα απαίτησης του Γάλβα για επιστροφή των χρημάτων (62.14). Σουητώνιος, Περί βίου Καισάρων: Νέρων: Αναφορές στα 1.808 στεφάνια, τον ρόλο των 5.000 Αυγουστιανών (κλακαδόρων) και τον εγκλωβισμό του κοινού στα κλειδωμένα θέατρα (Κεφ. 22-24). Πλούταρχος, Περί των υπό του θείου βραδέως τιμωρουμένων (De sera numinis vindicta): Η αναφορά στην επιεικέστερη κρίση των θεών για τον Νέρωνα και η μετενσάρκωσή του σε βάτραχο (567F). Φιλόστρατος, Τα ες τον Τυανέα Απολλώνιον: Η σύγκριση του Νέρωνα με τον Ξέρξη και οι επιπτώσεις της περιοδείας του στην Ελλάδα (Βιβλίο 5.7). Τάκιτος, Χρονικά (Annales): Η καταγραφή της ψυχοσύνθεσης του Νέρωνα και της πολιτικής χρήσης των καλλιτεχνικών του επιδιώξεων (Βιβλία 15 & 16). Δευτερογενείς Πηγές (Ακαδημαϊκή Βιβλιογραφία): Champlin, E. (2003). Nero. Harvard University Press. (Αναλύει εκτενώς την «καλλιτεχνική» περιοδεία, τη δημιουργία νέων αγώνων και τον τίτλο του Περιοδονίκη). Alcock, S. E. (1993). Graecia Capta: The Landscapes of Roman Greece. Cambridge University Press. (Προσφέρει το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο της σχέσης των ελληνικών ελίτ με τη ρωμαϊκή εξουσία και την εξαγορά συνειδήσεων). Spawforth, A.J.S. (2011). Greece and the Augustan Cultural Revolution. Cambridge University Press. (Εξετάζει πώς οι παραδοσιακοί ελληνικοί θεσμοί προσαρμόστηκαν, αλλοιώθηκαν και υποτάχθηκαν στις αυτοκρατορικές απαιτήσεις). Στην φωτογραφία η Ελληνική ελίτ προσκυνά τον Αυτοκράτορα Νέρωνα

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους