ΣΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΟΥ LUCIO MARIANI ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ ΤΟΥ 1893 ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ – Από το Ρέθυμνο στην Αρχαία Ελεύθερνα και τη Μονή Αρκαδίου Συνεχίζουμε το μοναδικό οδοιπορικό του Ιταλού περιηγητή και αρχαιολόγου Lucio...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Στο τρίτο μέρος, ο Mariani αναχωρεί από το Ρέθυμνο με προορισμό την Αρχαία Ελεύθερνα, περνά από τα χωριά της ενδοχώρας, επισκέπτεται τη Μονή Αρκαδίου, τη Μέρωνα, την περιοχή του Αμαρίου και καταλήγει ξανά στο Ρέθυμνο, περιγράφοντας με ζωντάνια τα τοπία, τα μνημεία, την κρητική φιλοξενία, αλλά και τις τραγικές μνήμες της Κρητικής Επανάστασης.

Μέσα από τις προσωπικές του εμπειρίες, ο αναγνώστης γνωρίζει την καθημερινότητα των Κρητικών στα τέλη του 19ου αιώνα, τα ήθη και τα έθιμά τους, τις δύσβατες διαδρομές, καθώς και ιστορικές πληροφορίες που διατηρούν μέχρι σήμερα ιδιαίτερη αξία.

Μετάφραση από τα ιταλικά: Μαρίνος Τακιτζής Φωτογραφίες εποχής – ψηφιακός χρωματισμός: Μαρίνος Τακιτζής ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ Έμεινα για λίγες ημέρες στο Ρέθυμνο, όχι τόσο επειδή η ίδια η πόλη παρουσίαζε ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, όσο γιατί αποτελούσε ιδανική αφετηρία για τις εξερευνήσεις μου στην ενδοχώρα. Το Ρέθυμνο αριθμούσε τότε περίπου 10.000 κατοίκους και, όπως και οι άλλες μεγάλες πόλεις της Κρήτης, είχε σημαντικό μουσουλμανικό πληθυσμό.

Διατηρούσε ακόμη αρκετά βενετσιάνικα κτίρια, αν και πολλά είχαν αλλοιωθεί από μεταγενέστερες τουρκικές επεμβάσεις.

Ξεχωριστή φυσιογνωμία της πόλης ήταν ο κ. Τριφύλλης, εύπορος έμπορος, άνθρωπος με ευρωπαϊκή μόρφωση και έντονο ενδιαφέρον για την αρχαιολογία.

Είχε δημιουργήσει αξιόλογη συλλογή αρχαιοτήτων και είχε συμβάλει ουσιαστικά στην προώθηση της παιδείας και των αρχαιολογικών ερευνών στην Κρήτη.

Αρχικά σκόπευα να επισκεφθώ το περίφημο Σπήλαιο Μελιδονίου, γνωστό τόσο για τους εντυπωσιακούς σταλακτίτες του όσο και για την τραγωδία του 1824, όταν εκατοντάδες χριστιανοί πέθαναν εκεί από ασφυξία, πολιορκημένοι από τους Τούρκους.

Επειδή όμως η διαδρομή δεν παρουσίαζε ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, αποφάσισα να κατευθυνθώ προς την αρχαία Ελεύθερνα, κοντά στους Πρινέδες, στις υπώρειες του Ψηλορείτη.

Από τα χαράματα περίμενα τα άλογα και τον ένοπλο συνοδό μου, τον Βαγγέλη.

Όπως συχνά συνέβαινε στην Κρήτη, άργησαν περίπου μιάμιση ώρα να εμφανιστούν, γεγονός που δυσκόλευε πάντοτε την επιστροφή πριν από τη δύση του ήλιου. Ο Βαγγέλης ήταν ντυμένος με την παραδοσιακή κρητική φορεσιά και έφερε πλήθος όπλων στη μέση και στο στήθος.

Ήταν τόσο βαριά οπλισμένος, ώστε περισσότερο δυσκόλευε ο ίδιος τις κινήσεις του παρά ενέπνεε ασφάλεια.

Τα άλογά μας ήταν εξαιρετικά για τα δύσβατα μονοπάτια της Κρήτης και στολισμένα με ανατολίτικα εξαρτήματα.

Όπου περνούσαμε, οι χωρικοί μας χαιρετούσαν εγκάρδια με το παραδοσιακό «Ώρα καλή!», ακουμπώντας το χέρι στο στήθος τους.

Ακολουθήσαμε αρχικά την παραλία μέχρι τον Σταυρωμένο και στη συνέχεια πήραμε τον δρόμο προς την ενδοχώρα.

Το τοπίο άλλαζε συνεχώς, από εύφορους ελαιώνες και χαρουπιές σε γυμνές βραχώδεις πλαγιές γεμάτες αρωματικά φυτά.

Ύστερα από αρκετές ώρες φτάσαμε κοντά στους Πρινέδες, απέναντι από την ακρόπολη της αρχαίας Ελεύθερνας.

Εκεί μας φιλοξένησε ο δασοφύλακας της περιοχής και επισκεφθήκαμε τα σημαντικότερα αρχαία μνημεία: τις δεξαμενές, την αρχαία γέφυρα, τα υδραγωγεία και τους λαξευτούς τάφους.

Αργότερα φτάσαμε στη Μονή Αρκαδίου, όπου διανυκτερεύσαμε. Ο Mariani παραθέτει στη συνέχεια την αφήγηση του Αμερικανού προξένου William James Stillman για το Ολοκαύτωμα της Μονής Αρκαδίου, περιγράφοντας τη σφαγή των πολιορκημένων και τη μεγάλη ανατίναξη του μοναστηριού το 1866.

Όταν επισκέφθηκε ο ίδιος τη Μονή, αντίκρισε ακόμη τις τρύπες από τα τουρκικά βλήματα στην πρόσοψη της εκκλησίας, τα ερείπια του μοναστηριού, τα σημάδια του αίματος στην τράπεζα και τα οστά των θυμάτων, τα οποία του έδειξε ο ηλικιωμένος ηγούμενος.

Όπως γράφει χαρακτηριστικά, δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του.

Παρά τη βαριά ιστορία του τόπου, οι μοναχοί τον φιλοξένησαν με ιδιαίτερη θέρμη.

Πέρασε το βράδυ συνομιλώντας μαζί τους, δοκιμάζοντας σταφύλια, ρακή και μαστίχα, ενώ το επόμενο πρωί ο ηγούμενος τον ρώτησε με κάθε σοβαρότητα αν τον είχαν ενοχλήσει οι... κοριοί, μια ερώτηση που, όπως σχολιάζει χαμογελώντας ο Mariani, ήταν απολύτως δικαιολογημένη για την εποχή.

Συνεχίζοντας το ταξίδι του πέρασε από την επαρχία Αμαρίου και έφθασε στον Μέρωνα, όπου επισκέφθηκε τη βενετοβυζαντινή εκκλησία και αναζήτησε τις αρχαίες πόλεις Σύβριτο και Βήνη.

Κατά την επιστροφή ανέβηκε στο ύψωμα πάνω από τις Πρασσές, από όπου θαύμασε την εντυπωσιακή θέα προς το βαθύ φαράγγι, το πλάτωμα της αρχαίας Βήνης και την κορυφή του Ψηλορείτη, φωτισμένη από τις τελευταίες ακτίνες του ήλιου.

Το μεγαλείο του τοπίου, γράφει, προκαλούσε σιωπή και περισυλλογή.

Η άγρια μορφολογία του τόπου, συνεχίζει ο Mariani, είναι εκείνη που διαμόρφωσε τον χαρακτήρα των Κρητικών ορεσίβιων.

Φωλιασμένοι στα βουνά σαν αγριοκάτσικα, υπερασπίζονται τον τόπο τους και μεγαλώνουν με βαθιά αγάπη για την ελευθερία.

Όσοι πιστεύουν ότι μπορούν να τους υποτάξουν μόνο με τη δύναμη των στρατών, κάνουν μεγάλο λάθος.

Η ίδια η κρητική γη προστατεύει τους κατοίκους της περισσότερο απ' όσο εκείνοι μπορούν να υπερασπιστούν την πατρίδα τους.

Ύστερα από σύντομη διαδρομή φτάσαμε στο μικρό χωριό Πρασσές, πατρίδα του Βαγγέλη.

Η οικογένειά του μάς υποδέχθηκε με μεγάλη χαρά και, μέσα σε λίγα λεπτά, έσφαξε και μαγείρεψε ένα κοτόπουλο για το βραδινό μας.

Με το σούρουπο ξανανεβήκαμε στα άλογα.

Όσο πλησιάζαμε στο Ρέθυμνο, τα ζώα επιτάχυναν τον βηματισμό τους και καταφέραμε να μπούμε στην πόλη λίγο πριν κλείσουν οι πύλες.

Ο θόρυβος από τις οπλές έκανε αρκετούς κατοίκους να βγουν στους δρόμους και να μας ρωτήσουν για το ταξίδι μας, ενώ ο Βαγγέλης, γεμάτος περηφάνια, διηγούνταν με ενθουσιασμό όλες τις περιπέτειές μας. (Συνεχίζεται...) Υποσημειώσεις William James Stillman (1828–1901): Αμερικανός δημοσιογράφος, ζωγράφος, διπλωμάτης και πρόξενος των Ηνωμένων Πολιτειών στην Κρήτη.

Υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας πολλών γεγονότων της Κρητικής Επανάστασης και το έργο του αποτελεί σημαντική ιστορική πηγή. Μονή Αρκαδίου: Ιδρύθηκε κατά την Ενετοκρατία και αποτελεί το σημαντικότερο σύμβολο της Κρητικής Επανάστασης του 1866.

Στις 8 Νοεμβρίου 1866, μετά από πολυήμερη πολιορκία, οι πολιορκημένοι ανατίναξαν την πυριτιδαποθήκη, προτιμώντας τον θάνατο από την παράδοση. Ελεύθερνα: Αρχαία δωρική πόλη της Κρήτης, μία από τις σημαντικότερες της αρχαιότητας.

Οι σύγχρονες ανασκαφές του Πανεπιστημίου Κρήτης έχουν φέρει στο φως σπουδαία ευρήματα και το Μουσείο της Αρχαίας Ελεύθερνας. Σπήλαιο Μελιδονίου: Ιστορικό σπήλαιο στο Μυλοπόταμο. Τον Ιανουάριο του 1824, περίπου 370 γυναικόπαιδα και αγωνιστές πέθαναν από ασφυξία όταν οι Οθωμανοί έκλεισαν τις εισόδους και έβαλαν φωτιά. Μέρωνας: Ιστορικό χωριό της επαρχίας Αμαρίου με αξιόλογη βυζαντινή και ενετική παράδοση. Σύβριτος: Αρχαία πόλη της επαρχίας Αμαρίου, γνωστή ήδη από τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.

Βήνη (Bene): Αρχαία πόλη που αναφέρει ο Mariani.

Η ακριβής θέση της έχει απασχολήσει την αρχαιολογική έρευνα και η ταύτισή της εξακολουθεί να συζητείται. Πρασσές: Ορεινό χωριό της επαρχίας Αμαρίου, από όπου καταγόταν ο συνοδός του Mariani, ο Βαγγέλης. Ίδη: Η σημερινή οροσειρά του Ψηλορείτη, το ιερό βουνό του Δία κατά την αρχαιότητα.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους