Άρθρο μου στην σημερινή έκδοση της εφημερίδας "Τα ΝΕΑ" (1/8/2026). Τριτοβάθμια παιδεία με αξία. Του Λευτέρη Καρχιμάκη* Με αφορμή την συνταγματική αναθεώρηση άνοιξε για μία ακόμα φορά το ζήτημα της...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ανάμεσα στις αλχημείες των κομμάτων ο μόνος χώρος με ξεκάθαρη θέση είναι το ΠΑΣΟΚ. Το ΠΑΣΟΚ έχει ταχθεί υπέρ των μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων, την αναθεώρηση του άρθρου 16 προς αυτήν την κατεύθυνση και την θέσπιση αυστηρών κριτηρίων προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιότητα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όλων των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων που θα λειτουργούν στην χώρα.

Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο το σύνολο της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΠΑΣΟΚ καταψήφισε το νόμο Πιερρακάκη ο οποίος δεν θέτει αυστηρά ακαδημαϊκά κριτήρια και επιτρέπει τα κερδοσκοπικά ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Η αντίθεση αυτή δεν βασίστηκε σε ιδεοληπτικά κριτήρια αλλά στην αντικειμενική πραγματικότητα.

Στις χώρες όπου λειτούργησαν κερδοσκοπικά ΑΕΙ, τα δίδακτρα ήταν υπέρογκα και τα ίδια τα ιδρύματα έκλεισαν εντός λίγων ετών, όταν τα περιθώρια κέρδους δεν ήταν τα επιθυμητά.

Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα από ΗΠΑ, Αυστραλία, Καναδά, Βραζιλία αλλά και την Γερμανία όπου, όταν τα κέρδη των επενδυτών τέθηκαν υπό αίρεση, χιλιάδες φοιτητές βρέθηκαν υπόχρεοι εξόφλησης ενός φοιτητικού δανείου για ένα πτυχίο που δεν έλαβαν ποτέ και ακόμα περισσότεροι απόφοιτοι ξέμειναν με ένα πανάκριβο αλλά άνευ αντικρίσματος τίτλο σπουδών.

Αντίθετα, τα μη κερδοσκοπικά όπως το Harvard, το Stanford στις ΗΠΑ ή στην Ευρώπη το Bocconi και το Central European University, αναδεικνύουν αποφοίτους που διακρίνονται τόσο σε επίπεδο έρευνας όσο και σε επίπεδο αγοράς.

Με αυτά τα δεδομένα, στο πρόσφατο συνέδριο μας, αποφασίσαμε ομόφωνα την αντικατάσταση του νόμου Πιερρακάκη από ένα νέο νόμο πλαίσιο που θα προβλέπει την λειτουργία μη κρατικών μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων με πολύ υψηλές ακαδημαϊκές προδιαγραφές.

Από εκεί και πέρα, το ελληνικό φαινόμενο που θέλει τον δημόσιο διάλογο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση να αφορά σχεδόν αποκλειστικά τη λειτουργία των μη κρατικών ή ιδιωτικών πανεπιστημίων και όχι την αναβάθμιση του Δημόσιου Πανεπιστημίου, αποτελεί διεθνή εξαίρεση.

Σε όλη την Ευρώπη πάνω από το 90% των φοιτητών, σπουδάζει σε δημόσια πανεπιστήμια.

Τα δημόσια πανεπιστήμια έχουν επαρκή χρηματοδότηση, ένα ευέλικτο πλαίσιο λειτουργίας που τους επιτρέπει να διεκδικούν και να αξιοποιούν διεθνείς ερευνητικές χρηματοδοτήσεις και θεωρούνται τα καλύτερα εντός της χώρας στην οποία λειτουργούν ενώ τις περισσότερες φορές φιγουράρουν ανάμεσα στα κορυφαία του κόσμου. Το ΠΑΣΟΚ πηγαίνοντας πέρα από τα ευκαιριακά δίπολα, καταθέτει μια πρόταση τομή για την ενίσχυση του δημοσίου πανεπιστημίου, με ισχυρή χρηματοδότηση, σύγχρονες υποδομές, αξιολόγηση, ανταγωνιστική έρευνα και σύνδεση με την καινοτομία, την παραγωγή και την περιφερειακή ανάπτυξη.

Προκρίνουμε το ευρωπαϊκό παράδειγμα της αυτονομίας των ΑΕΙ όπου το κράτος θέτει τους κανόνες, εγγυάται την ποιότητα και την ισότητα, αλλά αφήνει τα Πανεπιστήμια να αποφασίζουν για το ακαδημαϊκό τους προφίλ, τις συνεργασίες τους, την ανάπτυξή τους.

Στο τέλος της ημέρας το ερώτημα είναι απλό, θέλουμε την τριτοβάθμια εκπαίδευση ως μοχλό κοινωνικής κινητικότητας, με βασικό της πυλώνα ένα ισχυρό δημόσιο πανεπιστήμιο, ή την μετατροπή του δικαιώματος της εκπαίδευσης σε ένα ακόμα πεδίο κερδοφορίας κάποιων funds; Η απάντηση που δίνουμε εμείς είναι ξεκάθαρη, η παιδεία είναι δικαίωμα, είναι ένα διαβατήριο στο μέλλον.

Την ποιότητα και την αξιοπιστία αυτού το διαβατηρίου δεσμευόμαστε να την περιφρουρήσουμε. *Ο Λευτέρης Καρχιμάκης είναι Λέκτορας Ευρωπαϊκής Πολιτικής στο πανεπιστήμιο του Leiden και Επικεφαλής της ομάδας Κυβερνητικού προγράμματος του ΠΑΣΟΚ. @ακόλουθοι @κορυφαίοι θαυμαστές

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους