Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Απόφις: ένας επικίνδυνος αστεροειδής; Το όνομά του προέρχεται από τον Απόφι, τον γιγάντιο όφι της αρχαίας αιγυπτιακής μυθολογίας που συμβόλιζε το χάος και απειλούσε καθημερινά την κοσμική τάξη.

Για αρκετά χρόνια, ο αστεροειδής Απόφις φάνηκε να δικαιολογεί το δυσοίωνο όνομά του.

Σήμερα, όμως, γνωρίζουμε ότι η εντυπωσιακή προσέγγισή του στη Γη το 2029 θα είναι ασφαλής.

Ο πλήρης προσδιορισμός του είναι (99942) Απόφις.

Ανακαλύφθηκε στις 19 Ιουνίου 2004 από τους αστρονόμους Roy Tucker, David Tholen και Fabrizio Bernardi στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Kitt Peak της Αριζόνας.

Πρόκειται για έναν γεωπλήσιο αστεροειδή, δηλαδή για ένα σώμα του οποίου η τροχιά πλησιάζει ή διασταυρώνεται με την τροχιά της Γης. Ο Απόφις έχει μέση διάμετρο περίπου 340 μέτρα, ενώ ο μεγαλύτερος άξονάς του φτάνει τουλάχιστον τα 450 μέτρα.

Δεν είναι σφαιρικός: οι παρατηρήσεις με ραντάρ δείχνουν ένα επιμήκες, πιθανώς διπλολοβικό σώμα, που ίσως θυμίζει ακανόνιστο φιστίκι.

Ανήκει στους λιθώδεις αστεροειδείς τύπου S και αποτελείται κυρίως από πυριτικά πετρώματα, με προσμείξεις μεταλλικού νικελίου και σιδήρου.

Γιατί θεωρήθηκε τόσο επικίνδυνος; Λίγο μετά την ανακάλυψή του, οι διαθέσιμες παρατηρήσεις κάλυπταν μικρό χρονικό διάστημα.

Η τροχιά του δεν ήταν ακόμη γνωστή με μεγάλη ακρίβεια και οι υπολογισμοί έδειξαν πιθανότητα έως και 2,7% να συγκρουστεί με τη Γη στις 13 Απριλίου 2029.

Για ένα ουράνιο σώμα διαμέτρου εκατοντάδων μέτρων, η πιθανότητα αυτή ήταν εξαιρετικά υψηλή. Ο Απόφις έφτασε προσωρινά στο επίπεδο 4 της κλίμακας του Τορίνο, την υψηλότερη αξιολόγηση κινδύνου που είχε αποδοθεί έως τότε σε γνωστό αστεροειδή.

Αυτό δεν σήμαινε ότι οι επιστήμονες περίμεναν με βεβαιότητα μια σύγκρουση.

Σήμαινε ότι η αρχική τροχιά περιείχε ακόμη σημαντικές αβεβαιότητες.

Όσο προστίθενται νέες παρατηρήσεις, το εύρος των πιθανών τροχιών περιορίζεται.

Στην περίπτωση του Απόφι, οι ακριβέστερες μετρήσεις απέκλεισαν γρήγορα τη σύγκρουση του 2029 και αργότερα εκείνη του 2036.

Για χρόνια παρέμενε μια εξαιρετικά μικρή πιθανότητα πρόσκρουσης το 2068.

Οι παρατηρήσεις ραντάρ που πραγματοποιήθηκαν τον Μάρτιο του 2021 από το σύμπλεγμα Goldstone της NASA και το Green Bank Observatory προσδιόρισαν την τροχιά του με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια.

Έτσι αποκλείστηκε και το σενάριο του 2068. Ο Απόφις αφαιρέθηκε από τους καταλόγους κινδύνου και, σύμφωνα με τη NASA και την ESA, δεν υπάρχει πιθανότητα να προσκρούσει στη Γη για τουλάχιστον τα επόμενα εκατό χρόνια.

Η ιστορική προσέγγιση του 2029 Την Παρασκευή 13 Απριλίου 2029, ο Απόφις θα περάσει σε ύψος μικρότερο από περίπου 32.000 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης.

Η μέση απόσταση της Σελήνης είναι περίπου 384.000 χιλιόμετρα, επομένως ο αστεροειδής θα περάσει περίπου δέκα φορές πιο κοντά από τη Σελήνη.

Για λίγη ώρα θα βρεθεί ακόμη και χαμηλότερα από την περιοχή των γεωστατικών δορυφόρων, οι οποίοι κινούνται σε ύψος περίπου 35.786 χιλιομέτρων.

Δεν προβλέπεται, ωστόσο, σύγκρουση ούτε με τη Γη ούτε με κάποιον συγκεκριμένο δορυφόρο.

Θα είναι η πλησιέστερη προσέγγιση αστεροειδούς αυτού του μεγέθους την οποία η ανθρωπότητα γνωρίζει εκ των προτέρων. Ο Απόφις αναμένεται να γίνει ορατός με γυμνό μάτι από περιοχές της Ευρώπης, της Αφρικής και της Ασίας, εφόσον το επιτρέψουν οι καιρικές συνθήκες.

Στον ουρανό θα μοιάζει με ένα φωτεινό σημείο που κινείται αισθητά ανάμεσα στα άστρα. Η Γη θα μεταμορφώσει τον αστεροειδή Η συνάντηση δεν θα είναι σημαντική μόνο επειδή ο Απόφις θα περάσει κοντά μας.

Η βαρυτική έλξη της Γης θα μεταβάλει αισθητά την τροχιά και πιθανώς την εσωτερική και επιφανειακή κατάστασή του.

Η πλευρά του αστεροειδούς που θα βρίσκεται πλησιέστερα στη Γη θα έλκεται λίγο ισχυρότερα από την αντίθετη πλευρά.

Αυτές οι παλιρροϊκές δυνάμεις μπορεί να προκαλέσουν δονήσεις, μικρές κατολισθήσεις, μετακινήσεις βράχων και ανακατανομή της επιφανειακής σκόνης.

Ενδέχεται επίσης να αλλάξουν τον τρόπο περιστροφής του.

Σήμερα ο Απόφις ολοκληρώνει μία περιφορά γύρω από τον Ήλιο σε περίπου 0,9 γήινα έτη και ανήκει στην οικογένεια των αστεροειδών Aten.

Μετά την προσέγγιση του 2029, η γήινη βαρύτητα θα διευρύνει την τροχιά του και η περίοδός του θα αυξηθεί περίπου στα 1,2 έτη.

Τότε θα περάσει στην οικογένεια των αστεροειδών Apollo.

Τι θα συνέβαινε σε μια υποθετική πρόσκρουση; Παρόλο που ο Απόφις δεν πρόκειται να συγκρουστεί με τη Γη το 2029, ένας αστεροειδής διαμέτρου περίπου 340 μέτρων θα ήταν πράγματι επικίνδυνος εάν βρισκόταν σε πορεία πρόσκρουσης.

Οι συνέπειες θα εξαρτώνταν από την ταχύτητα, τη γωνία εισόδου, τη σύσταση και το σημείο της σύγκρουσης.

Μια πρόσκρουση στην ξηρά θα μπορούσε να καταστρέψει μια τεράστια περιοχή, ενώ μια πτώση στον ωκεανό θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρά κύματα και σοβαρές παράκτιες καταστροφές.

Δεν θα επρόκειτο πιθανότατα για γεγονός μαζικής εξαφάνισης όπως εκείνο που προκάλεσε ο αστεροειδής διαμέτρου περίπου δέκα χιλιομέτρων στο τέλος της Κρητιδικής περιόδου, αλλά για μια εξαιρετικά σοβαρή περιφερειακή ή υπερπεριφερειακή καταστροφή.

Η εκτίμηση αυτή προκύπτει από τη σύγκριση του μεγέθους του Απόφι με τις γενικές κατηγορίες κινδύνου της NASA για αστεροειδείς.

Δύο διαστημικές αποστολές προς τον Απόφι Η συνάντηση του 2029 αποτελεί ένα μοναδικό φυσικό εργαστήριο πλανητικής άμυνας.

Η ευρωπαϊκή αποστολή Ramses προγραμματίζεται να εκτοξευθεί το 2028 και να συναντήσει τον Απόφι πριν από την προσέγγισή του στη Γη. Θα παρακολουθήσει από κοντά τις μεταβολές στη μορφή, την περιστροφή και τη δομή του καθώς θα επιδρά πάνω του η γήινη βαρύτητα.

Η κατασκευή του σκάφους έχει ήδη αρχίσει και, σύμφωνα με την ESA, βρίσκεται πλέον στη φάση υλοποίησης.

Μετά την προσέγγιση θα φτάσει στον αστεροειδή και το OSIRIS-APEX της NASA, το διαστημόπλοιο που προηγουμένως ονομαζόταν OSIRIS-REx και μετέφερε στη Γη δείγματα από τον αστεροειδή Bennu.

Θα χαρτογραφήσει την επιφάνεια, θα εξετάσει τη χημική σύσταση και θα μελετήσει τις αλλαγές που προκάλεσε η γήινη βαρύτητα.

Ενδέχεται ακόμη να πλησιάσει σε απόσταση λίγων μέτρων και να χρησιμοποιήσει τους κινητήρες του για να απομακρύνει επιφανειακή σκόνη, αποκαλύπτοντας το υλικό που βρίσκεται από κάτω.

Είναι τελικά επικίνδυνος; Ο Απόφις είναι «δυνητικά επικίνδυνος» με την τεχνική αστρονομική έννοια: είναι αρκετά μεγάλος και η τροχιά του πλησιάζει σημαντικά την τροχιά της Γης.

Αυτός ο χαρακτηρισμός δεν σημαίνει ότι βρίσκεται σήμερα σε πορεία σύγκρουσης.

Επομένως, η ακριβέστερη απάντηση είναι η εξής: Ο Απόφις θα μπορούσε, λόγω μεγέθους, να προκαλέσει τεράστιες καταστροφές εάν προσέκρουε στη Γη. Όμως η προσέγγισή του στις 13 Απριλίου 2029 θα είναι ασφαλής και καμία πρόσκρουση δεν προβλέπεται για τουλάχιστον έναν αιώνα.

Αντί για προάγγελος καταστροφής, ο Απόφις μετατρέπεται σε ένα σπάνιο επιστημονικό δώρο: μια ευκαιρία να παρακολουθήσουμε από κοντά έναν μεγάλο αστεροειδή, να δοκιμάσουμε τα συστήματα πλανητικής άμυνας και να προετοιμαστούμε καλύτερα για κάποιο μελλοντικό ουράνιο σώμα που ίσως αποτελέσει πραγματική απειλή.

Ενδεικτικές πηγές NASA Science (2025), Apophis Facts. NASA Science (2025), Apophis Exploration. European Space Agency (2026), Apophis. European Space Agency (2026), ESA awards contracts for Ramses mission to Apophis.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους