Μήδεια στο Θέατρο Δάσους: η Καραμπέτη, ο Ιάσονας και ο λεβεντομαλάκας ως αρχαίο κοινωνικό πρόβλημα -- Είδα μια υπέροχη Μήδεια στο Θέατρο Δάσους στη Θεσσαλονίκη, με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ως Μήδεια...

Πλήρες Κείμενο:

Μήδεια στο Θέατρο Δάσους: η Καραμπέτη, ο Ιάσονας και ο λεβεντομαλάκας ως αρχαίο κοινωνικό πρόβλημα -- Είδα μια υπέροχη Μήδεια στο Θέατρο Δάσους στη Θεσσαλονίκη, με την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ως Μήδεια, και εκτός από τις καταπληκτικές ερμηνείες, που έφεραν το έργο κατευθείαν μέσα στις δικές μας νευρώσεις, βγαίνεις από το θέατρο με την αίσθηση ότι η τραγωδία δεν είναι αρχαίο κείμενο, αλλά μηχάνημα ακτινογραφίας υψηλής ευκρίνειας που το βάζεις πάνω στον πολιτισμό και ξαφνικά φαίνονται όλα.

Φαίνεται ο άντρας που νομίζει ότι είναι ήρωας επειδή του έραψαν μια τόγκα, η γυναίκα που κουβαλάει όλη την πραγματική δύναμη της ιστορίας, ο ξένος που γίνεται χρήσιμος όσο εξυπηρετεί και επικίνδυνος μόλις καταλάβει την εκμετάλλευση και αποκτήσει φωνή, και φυσικά το αρχέτυπο του λεβεντομαλάκα γόη, που ξεκινάει από την Αργώ και φτάνει μέχρι σήμερα με κοκτέιλ, μπάκα, άποψη, μισάνοιχτο πουκάμισο και τη βαθιά πεποίθηση ότι οι γυναίκες υπάρχουν για να τον στηρίζουν, να τον θαυμάζουν, να του λύνουν τα τέρατα της ζωής, να του καθαρίζουν τους δράκοντες από το βιογραφικό, μέχρι να βρει νεότερη ή με καλύτερη κοινωνική πρόσβαση και πιο συμφέρον πακέτο πατριαρχικής αναβάθμισης.

Ας μιλήσουμε λοιπόν λίγο για τον Ιάσονα, αυτόν τον Δον Ζουάν του προϊστορικού βύσματος, τον γαμπρό-επένδυση, τον πρωτοπόρο της ηρωικής παπατζιλικίας, τον πρώτο άντρα της μυθολογίας που έκανε προσωπική προβολή με δουλειά γυναίκας στο παρασκήνιο, τον άνθρωπο που πήγε στην Κολχίδα για χρυσόμαλλο δέρας και γύρισε με μια ολόκληρη Μήδεια, δηλαδή με γυναίκα στρατηγό, φαρμακολόγο, διπλωμάτισσα της καταστροφής, διευθύντρια σκοτεινών τελετών, διαχειρίστρια τερατοκτονικών αποστολών και υπερβατικό σύστημα αντιπυραυλικής προστασίας σε μορφή προσώπου. Η Μήδεια τον έσωσε από ταύρους που έβγαζαν φωτιά, από δράκοντα που φύλαγε το δέρας, από αποστολές όπου ο ίδιος θα είχε γίνει αρχαϊκό κεμπάπ με συνοδευτικό βλήτα Κολχίδας, και, σύμφωνα με την παράδοση, έχει στο βιογραφικό της ότι ενώ μπροστά σε ένα μεταλλικό γίγαντα είπε στους χεσμένους Αργοναύτες: «Κρατήστε μου μια στιγμή το ποτό, αγόρια, να τελειώνω με αυτό το μικρό μεταλλικό σας πρόβλημα». Και τι κάνει ο βλάκας ο Ιάσονας, αυτός ο ένδοξος λεβεντομπούλης της μυθολογικής καριέρας, αυτός ο αυτοπροβολέας της συμφεροντολογικής λεβεντιάς; Μόλις η αλλοδαπή γυναίκα που τον έκανε άνθρωπο, ήρωα, σύζυγο, πατέρα, και πολιτικό κεφάλαιο παύει να του είναι κοινωνικά βολική, την αλλάζει με Κορίνθια πριγκίπισσα, κόρη του βασιλιά, και ουσιαστικά τη σπρώχνει έξω από την Κόρινθο, εφαρμόζοντας την πρώτη γνωστή εκδοχή του προγράμματος: «Ενσωμάτωση όσο με συμφέρεις, απέλαση όταν μου χαλάς τα σχέδια κοινωνικής ανέλιξης». Η Μήδεια ήταν ξένη, μετανάστρια, γυναίκα από μακρινό τόπο, και αυτό στην Κόρινθο του Ιάσονα, παρά τα κατορθώματα της, γίνεται ξαφνικά πρόβλημα όταν το βιογραφικό της δεν χωράει πλέον στην τοπική επιτροπή κοινωνικής ανόδου, εκεί όπου κάθονται τρεις άντρες με χιτώνες, μία σφραγίδα, δύο προίκες και την αιώνια φράση: «Δεν έχω τίποτα με τις ξένες, αλλά…». Είναι καταπληκτικός ο Ιάσονας ως τύπος.

Είναι ο άντρας που κοιτάζει τη γυναίκα που του έστησε ολόκληρη καριέρα, του έλυσε υπαρξιακά, στρατιωτικά, τερατολογικά, οικογενειακά και επικοινωνιακά προβλήματα, και της λέει περίπου: «Κοίτα, μωρό μου, το κάνω για το μέλλον μας· θα παντρευτώ την κόρη του βασιλιά, εσύ κάτσε λίγο στην άκρη ως παλαιά στρατηγική συνεργάτις, τα παιδιά θα πάνε στο κολλέγιο της Κορίνθου, κι άμα θες σου γράφω και μια συστατική επιστολή για άλλη πόλη». Δηλαδή όχι απλώς λεβεντομαλάκας· προκλητικός λεβεντομαλάκας με περικεφαλαία και στρατηγικό σχέδιο, λευκό χιτώνα που σε βγάζει εσένα από τα ρούχα σου, συμφεροντολογική καρδιά και ύφος ανθρώπου που μόλις ανακάλυψε ότι η προδοσία μπορεί να παρουσιαστεί ως οικογενειακή πολιτική ανάπτυξης. Η Καραμπέτη, τώρα, δεν παίζει απλώς τη Μήδεια.

Τη φέρνει στη σκηνή σαν μαύρο αστέρι θυμού, σαν γυναίκα που έχει περάσει από έρωτα, εξορία, χρήση, προδοσία, ρατσισμό, πατριαρχική κοροϊδία και ξαφνικά καταλαβαίνει ότι ο κόσμος γύρω της είναι ένα συμβούλιο αντρών που αποφάσισαν πως η ίδια είναι αναλώσιμη αφού πρώτα τους έσωσε.

Έχει κάτι το τελετουργικό, το παγωμένο, το καμένο, το εντελώς επικίνδυνο· σαν να στέκεται μπροστά σου όλη η ιστορία των γυναικών που χρησιμοποιήθηκαν από μεγάλους άντρες, μικρούς βασιλιάδες, πατέρες, συζύγους, κράτη, πόλεις, πατρίδες, καριέρες, πανεπιστήμια, γραφεία, κινήματα και μετά τους είπαν με ύφος πολιτισμένου κτήνους: «Μην κάνεις έτσι, υπερβάλλεις». Και βέβαια η Μήδεια δεν μας αφήνει να βολευτούμε.

Το σκοτάδι της πράξης της μένει σκοτάδι, το ανείπωτο μένει ανείπωτο.

Αλλά πριν φτάσουμε στο άρρητο τέλος, υπάρχει αυτό που δεν πρέπει να ξεχάσουμε: μια γυναίκα ξένη, πανίσχυρη, ευφυής, ερωτευμένη, προδομένη, περιφρονημένη, βλέπει τον μέτριο άντρα που ανέβασε στις πλάτες της να της εξηγεί τώρα, με ύφος συμβούλου ανθρώπινου δυναμικού της Κορίνθου, ότι η απόρριψή της είναι για το κοινό καλό.

Εκεί γελάει το σύμπαν.

Ή μάλλον δεν γελάει· βγάζει έναν μικρό δράκοντα από το υπόγειο, του φοράει λουράκι, και του λέει: «Πήγαινε παιδί μου, αυτός δεν παίρνει από λόγια, είναι προχωρημένο κρούσμα λεβεντομαλακοπατριαρχίας». Η τραγωδία τελικά δεν είναι ότι η Μήδεια είναι «υπερβολική». Η τραγωδία είναι ότι ο Ιάσονας είναι τόσο απίστευτα μαλάκας: τόσο αυτάρεσκος, τόσο βολικός, τόσο μικρός μέσα στη μεγάλη του φήμη, τόσο σίγουρος ότι η γυναίκα που του χάρισε τα πάντα θα δεχτεί και την τελική του χυδαιότητα ως ορθολογική οικογενειακή διευθέτηση.

Είναι ο άνθρωπος που, αν ζούσε σήμερα, θα έγραφε στα κοινωνικά δίκτυα: «Δεν είμαι ρατσιστής ούτε μισογύνης, απλώς η Μήδεια δεν ταίριαζε πλέον με το μακροπρόθεσμο πλάνο μου», και από κάτω θα σχολίαζε κάποιος άλλος λεβεντομαλάκας: «Σωστός ο Ιάσονας, πρέπει να κοιτάξει και λίγο τον εαυτό του». Στο Θέατρο Δάσους, με τα δέντρα, τη νύχτα, την πόλη από κάτω και την Καραμπέτη να σηκώνει πάνω της όλο το δηλητήριο του μύθου, θυμηθήκαμε γιατί οι αρχαίες τραγωδίες δεν τελειώνουν ποτέ.

Διότι ακόμη κυκλοφορούν Ιάσονες: άντρες που παίρνουν από τις γυναίκες εργασία, αγάπη, φροντίδα, εξυπνάδα, σώμα, γλώσσα, πατρίδα, θυσία, και μετά, όταν έρθει η ώρα της κοινωνικής αναβάθμισης, κάνουν τον σταυρό τους μπροστά στην πατριαρχική κανονικότητα και λένε: «Λυπάμαι, αλλά πρέπει να σκεφτώ το μέλλον». Ναι ρε φίλε Ιάσονα.

Το σκέφτηκες πολύ το μέλλον.

Απλώς ξέχασες ότι το μέλλον είχε φαρμακείο, θεά Εκάτη, δράκοντες, δηλητήρια, μνήμη ελέφαντα, θερμοπυρηνική πίκρα και μια γυναίκα που είχε ήδη ρίξει μεταλλικό γίγαντα πριν εσύ μάθεις να κουμπώνεις τον ηρωικό σου χιτώνα. Η Καραμπέτη είναι πραγματικά μεγάλη. Η Μήδεια παραμένει τρομακτική. Ο Ευριπίδης ακόμη μας καρφώνει στον τοίχο.

Και ο Ιάσονας, αυτός ο αιώνιος λεβεντομαλάκας της μυθολογίας, στέκεται εκεί με το χρυσόμαλλο δέρας στο χέρι, χωρίς να καταλαβαίνει ότι το δέρας το κουβάλησε άλλος.

Στο τέλος χειροκροτήθηκε για την ερμηνεία και γιουχαΐστηκε για την μαλακία 🙂 Η δε Μήδεια μάς θυμίζει αιώνια το πιο ενοχλητικό πράγμα που μπορεί να πει η τραγωδία σε έναν πολιτισμό γεμάτο Ιάσονες: ότι πίσω από κάθε άντρα που αυτοθαυμάζεται ως ήρωας, μπορεί να υπάρχει μια γυναίκα που σκότωσε τους δράκοντες, κράτησε τον χάρτη, πλήρωσε το κόστος, έχασε την πατρίδα της, και την ζωή της όλη, προδόθηκε, και στο τέλος άκουσε τον λεβεντομαλάκα να της εξηγεί ότι όλα έγιναν για το καλό της οικογένειας. 😁 Απλά υπέροχο!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους