Περί ἡγεμονούσης πλῆν δημοκρατικῆς Πολιτείας «Πολλές φορές, στο παρελθόν, μου δόθηκε η ευκαιρία να σκεφθώ ότι η Δημοκρατία είναι ανίκανη να εξουσιάζει άλλους λαούς, αλλά το σκέπτομαι ακόμη...

Πλήρες Κείμενο:

Περί ἡγεμονούσης πλῆν δημοκρατικῆς Πολιτείας «Πολλές φορές, στο παρελθόν, μου δόθηκε η ευκαιρία να σκεφθώ ότι η Δημοκρατία είναι ανίκανη να εξουσιάζει άλλους λαούς, αλλά το σκέπτομαι ακόμη περισσότερο σήμερα, βλέποντάς σας να μετανιώνετε για την απόφαση που πήρατε για τους Μυτιληναίους.

Επειδή έχετε συνηθίσει στην καθημερινή ζωή σας ούτε να φοβάστε ούτε να επιβουλεύεστε ο ένας τον άλλον, φέρεστε με το ίδιο τρόπο στους συμμάχους σας.

Και όταν κάνετε το λάθος και υποχωρείτε — είτε επειδή σας έπεισαν εκείνοι είτε από οίκτο — δεν καταλαβαίνετε ότι δείχνετε μία αδυναμία που είναι επικίνδυνη για εσάς χωρίς καν να προκαλεί την ευγνωμοσύνη των συμμάχων σας.

Δεν συλλογίζεστε ότι η εξουσία που ασκείτε είναι σε ανθρώπους που σας επιβουλεύονται και δεν την επιθυμούν, σε ανθρώπους που σας υπακούν όχι επειδή τους ευεργετείτε — βλάπτοντας συναμα τα συμφέροντά σας — αλλά επειδή είναι η δύναμή που εξασφαλίζει αυτήν την εξουσία και όχι η φιλία ή η αφοσίωσή τους.» Αθήναι, Καλοκαίρι του 427 π.Χ. Την προηγούμενη ημέρα οι Αθηναίοι αποφάσισαν να τιμωρήσουν την προδοτική συμπεριφορά των Μυτιληναίων με ολοκληρωτική εξάλειψη.

Πλοίο εστάλη αυθημερόν στην κατειλημμένη από τους Αθηναίους πόλη φέροντας την απόφαση της Βουλής.

Οι άνδρες να εκτελεστούν και τα γυναικόπαιδα να πουληθούν σκλαβοι.

Όλοι ανεξαιρέτως· Ολιγαρχικοί και Δημοκρατικοί· εχθροί και φίλοι.

Αλλα στο ενδιάμεσο πολλοί αναθεώρησαν, σκεπτόμενοι ότι η τιμωρία ήταν πολύ σκληρή για τους φίλα προσκείμενους.

Και έκτακτα συνεκλήθη νέα συνέλευση την παρούσα.

Τον λόγο στο βήμα έχει ο Κλέων· άνθρωπος με ισχυρή επιρροή στον πλήθος, που συνεχίζει: «Όσο για μένα, έχω πάντα την ίδια γνώμη και απορώ μ᾽ εκείνους που επέτρεψαν να ξαναρχίσει η συζήτηση για τους Μυτιληναίους, προκαλώντας έτσι μίαν αργοπορία που ωφελεί μόνο τους φταίχτες.

Εσείς είστε η αιτία του κακού, γιατί θεσπίσατε φαύλους κανόνες για τη διαδικασία και συνηθίζετε να είστε θεατές των λόγων και ακροατές των πράξεων.

Όταν εξετάζετε τα όσα πρέπει να γίνουν, νομίζετε πως μπορούν να γίνουν μόνο και μόνο επειδή σας το αναπτύξαν με ωραία λόγια· κι όταν εξετάζετε τα όσα έχουν συμβεί, τα κρίνετε περισσότερο με βάση τα όσα ακούτε από επιτήδειους ρήτορες, παρά με τα όσα είδατε να γίνονται μπροστά στα μάτια σας.

Είστε οι πρώτοι και καλύτεροι στο να γοητεύεστε με καινούργια εφευρήματα λόγου και στο ν᾽ αντιδράτε σε δοκιμασμένα επιχειρήματα.

Είστε δούλοι κάθε παραδοξολογίας και περιφρονείτε καθετί το σύνηθες.

Ο καθένας από σας πάνω απ᾽ όλα θέλει να έχει το χάρισμα του λόγου κι αν δεν το έχει, τότε αρχίζει αγώνας μεταξύ σας και μεταξύ εκείνων που έχουν το χάρισμα αυτό· γιατί δεν θέλετε να φανεί ότι υστερείτε στο να τους παρακολουθήσετε, αλλά ότι από πριν επιδοκιμάζετε ένα εύστοχο επιχείρημα, το οποίο μαντεύετε ότι έρχεται.

Όσο αντιλαμβάνεστε ποιά θα είναι η συνέχεια της επιχειρηματολογίας, τόσο καθυστερείτε στο να προβλέψετε τις πραγματικές συνέπειες που θα έχουν τα όσα σας λένε.

Θα έλεγε κανείς ότι είστε σε αναζήτηση ενός άλλου κόσμου από εκείνον στον οποίον ζούμε και ότι δεν μπορείτε να κρίνετε σύμφωνα με την πραγματικότητα.

Σας παρασύρει η ευχαρίστηση που προκαλούν τα ωραία λόγια και μοιάζετε περισσότερο με θεατές μιας συζήτησης σοφιστών, παρά με πολίτες που συσκέπτονται για τα ζητήματα της Πολιτείας.

Εξ αυτών, λοιπόν, θα προσπαθήσω να σας αποτρέψω· υποστηρίζοντας ότι καμιά άλλη πολιτεία δεν σας έβλαψε όσο οι Μυτιληναίοι.

Μπορώ να συγχωρήσω εκείνους από τους συμμάχους που επαναστάτησαν, είτε επειδή δεν μπορούσαν να υποφέρουν την διοίκησή σας είτε επειδή εξαναγκάστηκαν απ᾽ τους εχθρούς μας.

Αλλά για ανθρώπους που οχυρωμένοι στο νησί τους δεν είχαν τίποτε να φοβηθούν απ᾽ τους εχθρούς μας, παρά μόνο από την θάλασσα — όπου και μόνοι τους είχαν αρκετά καράβια για να προστατεύονται — που ήσαν ανεξάρτητοι και τιμημένοι από μας όπως κανείς άλλος, που μας έκαναν ό,τι μας έκαναν· τί άλλο μπορεί να πει κανείς εκτός από το ότι συνωμότησαν κι αποστάτησαν κι επιχείρησαν να ενωθούν με τους χειρότερους εχθρούς μας για να μας καταστρέψουν; Και τούτο είναι πολύ χειρότερο από το αν μας είχαν πολεμήσει μόνοι τους για ν᾽ αυξήσουν την δύναμή τους.

Όλοι μαζί, ενωμένοι, επαναστάτησαν εναντίον μας.

Αν οι Δημοκρατικοί είχαν πάρει το μέρος μας, όπως θα μπορούσαν, τώρα θα κυβερνούσαν την πολιτεία τους.

Θεώρησαν όμως ασφαλέστερο να συμμεριστούν τον κίνδυνο με τους ολιγαρχικούς και να επαναστατήσουν μαζί τους.

Σκεφθείτε όμως και τούτο καλά: αν επιβάλετε την ίδια τιμωρία στους συμμάχους σας που επαναστάτησαν κάτω από την πίεση των εχθρών μας και σ᾽ εκείνους που επαναστάτησαν μόνοι τους, τότε νομίζετε θα βρεθεί ποτέ κανείς σύμμαχός που με την παραμικρή πρόφαση δεν θα επαναστατήσει; Aφού μάλιστα θα ξέρει ότι αν επιτύχει θ᾽ αποκτήσει την ανεξαρτησία του και αν αποτύχει δεν θα πάθει τίποτε το ανεπανόρθωτο; Εγώ εξακολουθώ τον αγώνα που άρχισα στην πρώτη συζήτηση και αγωνίζομαι και τώρα για να μην ανακαλέσετε την απόφασή σας· αν δεν θέλετε να ενδώσετε στους τρεις κυριότερους εχθρούς κάθε εξουσίας: τον οίκτο, την γοητεία των ωραίων λόγων και την επιείκεια.

Πρέπει, όχι μόνο να τους τιμωρήσετε σκληρά, αλλά και να γίνουν παράδειγμα για τους άλλους συμμάχους μας, ώστε να ξέρουν ότι ποινή της αποστασίας είναι ο θάνατος.

Αν αυτό το νιώσουν καλά, τότε θα βρίσκεστε σπανιότερα στην ανάγκη να παραμελείτε τον πόλεμο εναντίον των εχθρών σας για να στρέφεστε εναντίον των φίλων σας.» Αυτά περίπου είπε ο Κλέων.

Αμέσως ύστερα στο βήμα ανέβηκε ο Διόδοτος του Ευκράτους· που είχε υποστηρίξει σφόδρα την αντίθετη άποψη στην πρώτη εκκλησία, δηλαδή οι Μυτιληναίοι να μην εκτελεστούν. Θουκυδίδου Ἱστορίαι Γ΄ Άγαλμα ανωνύμου Σοφιστού, ~270 π.Χ, Μουσείο Δελφών

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους