Είναι μια ερώτηση που κάνω αρκετά συχνά σε συζητήσεις για τη δουλειά και οι απαντήσεις παρουσιάζουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον καθώς οι περισσότεροι είτε αρνούνται κατηγορηματικά να απαντήσουν θεωρώντας...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Το περίεργο εδώ είναι πως ένας χρόνος ζωής σε ένα κλειστό χώρο (φυλακή) έχει μια σεβαστή αξία την οποία γνωρίζουν, ενώ ο ίδιος ακριβώς χρόνος, δοσμένος σε δόσεις των δώδεκα ωρών την ημέρα, δεν έχει κάποια τιμή που να έχουν υπολογίσει ποτέ στη ζωή τους και οι αριθμοί δείχνουν πόσο μεγάλες είναι αυτές οι δόσεις.

Σύμφωνα με τη Eurostat, οι Έλληνες δούλεψαν το 2025 κατά μέσο όρο 39,6 πραγματικές ώρες την εβδομάδα, το υψηλότερο νούμερο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με τους άνδρες πλήρους απασχόλησης να φτάνουν τις 41.8!!! Αν προσθέσουμε τη μετακίνηση, τα παιδιά, τις υποχρεώσεις και τη μία ώρα που χρειάζεσαι για να ξαναγίνεις άνθρωπος μετά τη δουλειά, το υπόλοιπο της ημέρας γίνεται... ψίχουλα!!! Έρευνα των Sharif, Mogilner και Hershfield σε 35.375 άτομα έδειξε ότι με λιγότερες από δύο ώρες πραγματικά ελεύθερου χρόνου την ημέρα το άγχος ανεβαίνει κατακόρυφα και η ικανοποίηση από τη ζωή πέφτει... στα τάρταρα!!! Το πιο ενδιαφέρον όμως δεν είναι πόσο χρόνο δίνεις, αλλά ότι δεν τον κοστολογείς.

Σε έξι μελέτες με 4.690 συμμετέχοντες, οι Whillans, Weidman και Dunn βρήκαν ότι μόλις το 48% προτιμά περισσότερο χρόνο από περισσότερα χρήματα, ακόμη και ανάμεσα στους πιο πιεσμένους όλων, τους γονείς με μικρά παιδιά.

Οι οικονομολόγοι Stutzer και Frey μέτρησαν κάτι ακόμη πιο άβολο.

Όποιος κάνει μία ώρα δρόμο για να πάει στη δουλειά του δηλώνει συστηματικά χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή του σε σχέση με κάποιον που δεν κάνει καθόλου και για να ισοφαριστεί αυτή η διαφορά θα χρειαζόταν περίπου 40% υψηλότερο μισθό.

Τέτοια προσαύξηση δεν την παίρνει κανείς αλλά κυρίως δεν τη ζητάει κανείς, γιατί την διαδρομή προς την δουλειά δεν την υπολογίζει κανείς σαν “διαφυγόντα κέρδη”. Στα τοπικά μας δεδομένα τώρα η πανελλαδική έρευνα του ΙΝΕ ΓΣΕΕ σε 6.000 εργαζόμενους, τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2025, βρήκε ότι το 35,5% δουλεύει πέρα από το ωράριό του και ότι από αυτούς το 34,5% δεν αμείβεται καθόλου.

Υπάρχει βέβαια και η περίπτωση όπου η αμοιβή δεν είναι μηδέν αλλά... μελλοντική, δηλαδή μια προαγωγή, ένα έργο που θα σε ‘ανεβάσει”, μια εμπειρία που δεν κοστολογείται με χρήμα.

Αυτό μπορεί να είναι πραγματικά αμοιβή αλλά με την σημαντική προϋπόθεση να έχει αναφερθεί επίσημα και να έχει συγκεκριμένη ημερομηνία, γιατί αν δεν έχει ειπωθεί ποτέ, δεν είναι αναβαλλόμενη πληρωμή αλλά μια ελπίδα για να… δουλεύεις τζάμπα!!! Θα ήταν εύκολο να φανταστείς πίσω από αυτή την απλήρωτη εργασία έναν εργοδότη που κερδίζει εις βάρος σου, αλλά συνήθως δεν είναι έτσι τα πράγματα γιατί στην Ελλάδα και την Κύπρο, όπου η συντριπτική πλειονότητα των θέσεων βρίσκεται σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις με πολύ στενά περιθώρια, ο απλήρωτος χρόνος σου δεν καταλήγει σε κέρδος αλλά καλύπτει… κάποια τρύπα!!! Για τη ζωή σου πάντως δεν αλλάζει τίποτε, γιατί ο χρόνος σου ξοδεύτηκε, είτε πήγε σε κέρδος είτε σε τρύπα.

Αυτό που αλλάζει είναι το τι σου δείχνει αυτή η εικόνα, καθώς μια επιχείρηση που βγάζει τον μήνα επειδή κάποιοι δουλεύουν τζάμπα δεν σε εκμεταλλεύεται απαραίτητα, αλλά πρέπει να καταλάβεις ότι πατάς σε κάτι που σε λίγο… θα κρασάρει!!! Έρχεται τότε η δικαιολογία ότι “μόνο έτσι βγαίνει δουλειά”. Ο οικονομολόγος John Pencavel του Stanford μελέτησε εργάτες σε εργοστάσια, εκεί δηλαδή που η παραγωγή μετριέται σε κομμάτια και όχι σε εντυπώσεις.

Μέχρι τις 50 ώρες την εβδομάδα, κάθε επιπλέον ώρα έφερνε και επιπλέον παραγωγή.

Από εκεί και πάνω η κάθε ώρα απέδιδε όλο και λιγότερο και μετά τις 55 το σύνολο της παραγωγής σταματούσε ουσιαστικά να ανεβαίνει, όσες ώρες κι αν προστίθεντο.

Με απλά λόγια, κάποιος που δούλευε 70 ώρες έβγαζε την ίδια δουλειά με κάποιον που δούλευε 55, με την μόνη διαφορά τις δεκαπέντε ώρες από τη ζωή του που πήγαν χαμένες (για όλους). Στο ίδιο ακριβώς σημείο, οι κοινές εκτιμήσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας δείχνουν 35% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού και 17% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από ισχαιμική καρδιοπάθεια σε σχέση με τις 35 έως 40 ώρες.

Πάνω από τις 55 ώρες δεν δουλεύεις πια, απλώς φθείρεσαι.

Ακούγεται συχνά ότι οι σαράντα ώρες είναι κατάλοιπο της βιομηχανικής εποχής και ότι στην οικονομία της γνώσης η αξία δεν μετριέται με την ώρα.

Το ότι η αξία δεν μετριέται πια με την ώρα είναι σωστό και δεν αναιρεί τίποτε από τα παραπάνω. Ο Pencavel μέτρησε πράγματι την παραγωγή ανά ώρα, μόνο που αυτό που ανακάλυψε δεν αφορά τα κομμάτια αλλά τον άνθρωπο που τα φτιάχνει.

Η κούραση του είναι που σπάει την καμπύλη και η κούραση δεν ρωτάει αν αυτό που βγάζεις είναι φυσικό προϊόν ή δημιουργία κειμένων.

Στη νοητική εργασία μάλιστα υπάρχει κάθε λόγος να επέρχεται νωρίτερα, γιατί τα πρώτα σημάδια κούρασης φαόνονται στην συγκέντρωση, στην κρίση και στην δημιουργικότητα.

Ένα κομμάτι των επιπλέον ωρών το φορτωνόμαστε βέβαια μόνοι μας, με δουλειά χωρίς προτεραιότητες, χωρίς ανάθεση και με συσκέψεις που θα μπορούσαν να ήταν τρία μηνύματα και αυτό όντως διορθώνεται.

Δεν είναι όμως αυτό που κυριαρχεί στην ελληνική αγορά, καθώς η εντονότερη υπερωριακή απασχόληση καταγράφεται στις κατασκευές και στις μεταφορές, όπου κανείς δεν μένει παραπάνω επειδή οργανώθηκε λάθος αλλά επειδή η βάρδια δεν τελειώνει συμφωνά με τα τυπικά.

Ας μην υποθέτουμε αυθαίρετα όμως ότι έχουν όλοι επιλογές. Το Workmonitor 2026 της Randstad δείχνει ότι ένας στους δύο εργαζόμενους στην Ελλάδα ψάχνει ή έχει ήδη δεύτερη δουλειά.

Στις ηλικίες 45 με 60 το ποσοστό φτάνει το 51% ενώ την ίδια ώρα, το 76.8% όσων δουλεύουν στον ιδιωτικό τομέα παίρνει έως 1.200 ευρώ μεικτά.

Σε αυτούς τους ανθρώπους η φράση "μη δίνεις φθηνά τον χρόνο σου" δεν έχει κανένα νόημα και το γνωρίζω.

Ούτε είναι απληστία να θέλεις περισσότερα, γιατί οι Killingsworth, Kahneman και Mellers έδειξαν το 2023 ότι για τους περισσότερους ανθρώπους όσο ανεβαίνει το εισόδημα τόσο καλύτερα νιώθουν στην καθημερινότητά τους.

Γι' αυτό δεν θα σου πω να δουλέψεις λιγότερο, γιατί σε πολλές περιπτώσεις δεν γίνεται.

Υπολόγισε όμως μία φορά τι σου μένει καθαρά ανά πραγματική ώρα, βάζοντας μέσα τη μετακίνηση και τις ώρες που δεν πληρώνονται ποτέ.

Ο αριθμός που θα βγει δεν σου δίνει χρόνο και δεν πληρώνει το ενοίκιό σου, σου δίνει όμως κάτι που δεν είχες, μια τιμή και από εκεί και πέρα αλλάζει το τι θα πεις την επόμενη φορά που θα υπάρξει έστω και μια μικρή επιλογή.

Αν υπάρχει περιθώριο, κράτησε δύο ώρες την ημέρα δικές σου και φρόντισε να πηγαίνουν σε ανθρώπους ή σε κάτι που όντως σε γεμίζει.

Αν δεν υπάρχει, τουλάχιστον μην ονομάζεις ισορροπία αυτό που στην πραγματικότητα είναι... ανάγκη!!! Κανείς δεν πουλάει έναν χρόνο ζωής χωρίς να ρωτήσει την τιμή.

Σχεδόν όλοι πουλάμε τον ίδιο χρόνο σε δόσεις και δεν τη ρωτάμε ποτέ, γιατί η δόση δεν έρχεται με τιμοκατάλογο αλλά με ένα email στις εννιά το βράδυ και με μια φράση που την έχουμε πει όλοι… "μισό λεπτό και τελειώνω"!!! * Έχω ένα κλειστό κύκλο αναγνωστών που κάθε εβδομάδα παίρνουν κάτι παραπάνω με email. Αν θέλεις κάνε εγγραφή στον σύνδεσμο που θα βρεις στο πρώτο σχόλιο ->

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους