Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ενάμιση χρόνο μετά την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ από την ισλαμιστική ανταρτική ομάδα του σημερινού ηγέτη, Άχμεντ αλ Σάραα, η Συρία βρίσκεται σε μια δύσκολη φάση μετάβασης.

Αφού αφηγηθήκαμε την ανοικοδόμηση της χώρας, αφιερώνουμε το δεύτερο επεισόδιο της σειράς στον νέο ακτιβισμό των γυναικών. «Η εκπροσώπηση δεν είναι μόνο ζήτημα αριθμών». Είναι τα λόγια γραμμένα σε ένα από τα πλακάτ που ύψωσαν στο Χαλέπι την 1η Ιουλίου μερικές γυναίκες, κατά τη διάρκεια ενός sit-in που πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες μετά την επισημοποίηση των ονομάτων των εκπροσώπων της λαϊκής συνέλευσης που επέλεξε ο προσωρινός πρόεδρος Άχμαντ αλ Σαράα.

Η διαμαρτυρία αποτέλεσε μια σημαντική στιγμή κατά την οποία οι γυναίκες εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους για τη πολύ χαμηλή γυναικεία εκπροσώπηση (καθηλωμένη στο 10%) στην πολιτική της Συρίας της εποχής μετά τον Άσαντ. Η Αΐσα αλ Χατίμπ, φοιτήτρια και ηγέτιδα του κινήματος «Η Δύναμη της Απόφασης Μέσα από τις Γυναικείες Φωνές», μεταξύ των διοργανωτριών της πρωτοβουλίας, διευκρίνισε: η ανοικοδόμηση της Συρίας απαιτεί «δικαιοσύνη και δημοκρατία βασισμένες στην αξία και όχι στο φύλο». Μεταξύ των νέων βουλευτών υπάρχουν πρώην πολιτικές κρατούμενες, επαγγελματίες με υψηλούς ακαδημαϊκούς τίτλους, μια ηθοποιός, και εκπρόσωποι των κουρδικών, χριστιανικών, σουνιτικών και αλαουιτικών κοινοτήτων, αλλά οι διαδηλώτριες θέλουν η μορφή να συνοδεύεται από πραγματική συμμετοχή στη δημόσια ζωή. Στη Συρία, όπου η μέση ηλικία του γυναικείου πληθυσμού είναι γύρω στα 23,8 χρόνια, ο πόλεμος είχε καταστροφικό αντίκτυπο σε κάθε γενιά που επλήγη.

Από τα κοριτσάκια που γεννήθηκαν στα χρόνια της βίας και δεν γεύτηκαν ποτέ τη σημασία των λέξεων ειρήνη και ελευθερία, μέχρι τις νεαρές γυναίκες στις οποίες η βία και ο εκτοπισμός προκάλεσαν πόνο και τους έκλεψαν την ανεμελιά και χρόνια σπουδών, μέχρι τις ενήλικες και ηλικιωμένες γυναίκες, που βρέθηκαν μόνες, με τους άνδρες στο μέτωπο ή να έχουν διαφύγει, αναγκασμένες να αντιμετωπίσουν κινδύνους και στερήσεις, και να προσπαθήσουν να διαχειριστούν οικογένειες, κοινότητες, γειτονιές, που έγιναν ιδιαίτερα ευάλωτες.

Οι γυναίκες στη Συρία, όπως και οι άνδρες, υπέστησαν χρόνια βομβαρδισμών, πολιορκιών, ένοπλων επιθέσεων από διαφορετικές φατρίες, αλλά ως γυναίκες εκτέθηκαν επίσης στη χρήση της έμφυλης βίας ως όπλου, από όλες τις φατρίες που πολέμησαν.

Τα σώματα των γυναικών, στα σπίτια τους, στους χώρους εργασίας, στις φυλακές, στους καταυλισμούς, έγιναν ένα βεβηλωμένο, εξευτελισμένο έδαφος, σε ένα πλαίσιο, αυτό της Μέσης Ανατολής, όπου ένα άτομο που έχει υποστεί βία συχνά υφίσταται κοινωνικό στίγμα και περιθωριοποίηση, αντί να υποστηρίζεται στο δικαίωμα να ζητήσει δικαιοσύνη.

Οι συνέπειες του πολέμου, για όλες, μεταφράστηκαν σε επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης, φτώχεια, αβεβαιότητα και φόβο ότι το όνειρο ελευθερίας που εμψύχωσε την καρδιά πολλών θα μετατραπεί σε νέα διάβρωση δικαιωμάτων και σε έλλειψη ασφάλειας.

Ακριβώς αυτό το τελευταίο σημείο αποκτά ανησυχητικές διαστάσεις.

Η οργάνωση Syrians for Truth and Justice τεκμηρίωσε, τους τελευταίους μήνες, περιπτώσεις γυναικών και κοριτσιών που δολοφονήθηκαν υπό ύποπτες συνθήκες.

Πρόκειται για εγκλήματα που, πίσω από τη γλώσσα της «τιμής» και της «οικογενειακής φήμης», στοχεύουν στην πραγματικότητα να στερήσουν από τις γυναίκες το θεμελιώδες δικαίωμα στην αυτοδιάθεση. Η ΜΚΟ καταγγέλλει ότι συχνά «οικογένειες και κοινότητες αποκρύπτουν αποδεικτικά στοιχεία, παρουσιάζοντας τις δολοφονίες ως ατυχήματα ή αυτοκτονίες και αποθαρρύνοντας μάρτυρες και συγγενείς από το να μιλήσουν από φόβο για το στίγμα και τα αντίποινα». Το σημερινό δικαστικό σύστημα τιμωρεί το λεγόμενο «έγκλημα τιμής», αλλά στην πράξη δυστυχώς συχνά λείπουν οι καταγγελίες και συγκαλύπτονται τα στοιχεία, ειδικά στις αγροτικές περιοχές, που είναι πιο κλειστές και συντηρητικές.

Δεν πρόκειται για ένα πρωτόγνωρο φαινόμενο, αλλά τώρα οι έρευνες των ΜΚΟ βοηθούν να αναδειχθούν αυτές οι γυναικοκτονίες και να καταγγελθούν.

Μια άλλη δραματική πραγματικότητα συνδέεται με το φαινόμενο των αναγκαστικών εξαφανίσεων, ιδίως γυναικών αλαουιτών.

Αυτές, μετά την πτώση του καθεστώτος, στοχοποιήθηκαν μαζί με ολόκληρη την κοινότητά τους, η οποία υφίσταται ένα είδος «συλλογικής τιμωρίας» λόγω της κοινής καταγωγής με την οικογένεια αλ Άσαντ.

Οι αλαουίτες θεωρούνται «οι ηττημένοι» και, με τη συνέργεια μιας συχνά ομερτάς, αν όχι συνενοχής, στάσης από τις νέες αρχές, στοχοποιούνται, απειλούνται, δολοφονούνται. Τον Μάρτιο του 2025, στη λεγόμενη «σφαγή της ακτής», πάνω από 2.000 άοπλοι αλαουίτες πολίτες, ιδίως γυναίκες και παιδιά, εξοντώθηκαν ενώ βρίσκονταν στα σπίτια τους.

Σε ανακοίνωση του Ιουλίου 2025, εμπειρογνώμονες των Ηνωμένων Εθνών εξέφρασαν «σοβαρή ανησυχία» για την απαγωγή τουλάχιστον 38 γυναικών και κοριτσιών αλαουιτών, ηλικίας από τριών έως 40 ετών, σε διάφορα κυβερνεία, μεταξύ των οποίων Λατάκεια, Ταρτούς, Χάμα, Χομς, Δαμασκός και Χαλέπι.

Έκτοτε η κατάσταση δεν βελτιώθηκε και οι απαντήσεις της κυβέρνησης, σύμφωνα με ακτιβιστές και νομικούς, είναι «πολύ αδύναμες, ανεπαρκείς, που αγγίζουν την προφανή συνένοχη». Πολλές Σύριες γυναίκες, μη νιώθοντας ασφαλείς, παραμένουν στη διασπορά, άλλες, αντίθετα, αποφάσισαν να καταταγούν. Τον Μάρτιο του 2026, το Υπουργείο Εσωτερικών εγκαινίασε το πρώτο Ινστιτούτο γυναικείας αστυνομίας της χώρας, που παρουσιάστηκε ως «εξειδικευμένο κέντρο για την εκπαίδευση και κατάρτιση γυναικείου προσωπικού». Οι αρχές ανακοίνωσαν ότι έφτασαν 15.000 αιτήσεις εγγραφής, για 200 θέσεις.

Πολλές υποψήφιες δήλωσαν ότι «θέλουν να φορέσουν τη στολή για να υπερασπιστούν τον εαυτό τους και τις άλλες γυναίκες». Παρά αυτό το πλαίσιο κακοποιήσεων και παραβιάσεων, στη Συρία που προσπαθεί να αφήσει πίσω της τις φρίκες του παρελθόντος υπάρχουν χώροι αντίστασης και φροντίδας, χτισμένοι χάρη σε πρωτοβουλίες από τα κάτω από γυναίκες διαφορετικής ηλικίας, εκπαίδευσης και εθνότητας.

Πολλά κέντρα για γυναίκες και κορίτσια λειτουργούσαν, μυστικά, ακόμη και κατά τη διάρκεια του πολέμου, άλλα εργάστηκαν στη διασπορά, χάρη στην πρωτοβουλία γυναικών σε κατάσταση προσφύγων, που ένωσαν εμπειρίες και δεξιότητες για να δικτυωθούν, να βοηθήσουν θύματα βίας, οικογένειες αγνοουμένων, γυναίκες με αναπηρία.

Μερικές από αυτές τις πραγματικότητες, μετά την πτώση του καθεστώτος, μετέφεραν τις έδρες τους στη Συρία, ξεκινώντας εκστρατείες ευαισθητοποίησης, πρωτοβουλίες κατάρτισης για κοινωνικούς και δικαστικούς λειτουργούς, και έργα νομοθετικής μεταρρύθμισης με σκοπό την καταπολέμηση της κουλτούρας ατιμωρησίας και την προώθηση της ισότητας των φύλων.

Το 2026 γεννήθηκε η Πλατφόρμα Οργανώσεων με Γυναικεία Ηγεσία (Women-Led Organization Platform), ένα εθνικό δίκτυο που συγκεντρώνει πάνω από 150 οργανώσεις με επικεφαλής γυναίκες, το οποίο έχει καθορίσει μια κοινή στρατηγική για την ενίσχυση της γυναικείας συμμετοχής στην ανάκαμψη της χώρας.

Σε πολιτικό επίπεδο, το Φεμινιστικό Λόμπι της Συρίας (Syrian Feminist Lobby) διακρίθηκε πρόσφατα για τις θέσεις του που καταγγέλλουν τις παραβιάσεις και την αδράνεια της σημερινής κυβέρνησης να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις απαγωγές γυναικών αλαουιτών και, γενικότερα, τις περιπτώσεις έμφυλης βίας.

Μια άλλη πολύ ενεργή πραγματικότητα είναι το Πολιτικό Κίνημα Γυναικών της Συρίας (Syrian Women’s Political Movement), που εργάζεται από τα κάτω με στόχο να φέρει, τα επόμενα χρόνια, αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων και ένα γυναικείο ποσοστό όχι μικρότερο από 30% στους θεσμικούς φορείς.

Εξίσου σημαντικό είναι το έργο ενώσεων όπως η Al Istiqrar, που εργάζονται για να προσφέρουν κατάρτιση και καθοδήγηση σε ευάλωτες γυναίκες.

Ένα έργο, ειδικότερα, στοχεύει να επανεκπαιδεύσει, να αποριζοσπαστικοποιήσει και να εντάξει κοινωνικά γυναίκες που κρατήθηκαν στο στρατόπεδο αλ Χολ. «Έχουν μια κλειστή αντίληψη του κόσμου και θεωρούν όλους εχθρούς», αφηγείται η Λ.Α., δικηγόρος της ένωσης. «Στόχος μας είναι να τις επαναφέρουμε στο παρόν, να τις βοηθήσουμε να καταλάβουν ότι έχουν μια δεύτερη ευκαιρία, ίσως την τελευταία, να έχουν μια ζωή αντάξια αυτού του ονόματος». https://www.avvenire.it/mondo/potere-alle-donne-le-siriane-chiedono-di-essere-ascoltate_111440?fbclid=IwY2xjawTXPTZwZG9mAWV4dG4DYWVtAjEwAGJyaWQRMGwwSEVGQXdkSHp3SmpMWjRzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEezLsI5OghZcovtk7ZreT-m5i_l6s6uzL9IZe7OWma0MC5IxRCEdbmqrU8woY_aem_Y4XHf1S8b6zUVdgdqBsEbQ

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους