Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Αντίο Θόδωρε. Θαυμαστό και ανεξίτηλο το χνάρι που άφησες Ο Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου ήταν από τους πιο σπουδαίους επιστήμονες ψυχικής υγείας που έχω γνωρίσει.

Η προσέγγιση μου για τα ζητήματα της ψυχικής ευαλωτότητας χτίστηκε σ’ έναν βαθμό πάνω στην επίδραση των συνομιλιών μας και στην παρακολούθηση της δουλειάς του.

Ταυτόχρονα υπήρξε ένας οξυδερκής και ευαίσθητος διανοούμενος, αφοσιωμένος στο όραμα της κοινωνικής χειραφέτησης.

Κι ένας ακατάβλητος αγωνιστής που δεν έλειψε ποτέ από τα μικρά και τα μεγάλα διακυβεύματα, δίπλα σε ανθρώπους που είχαν εξοστρακιστεί από την ηγεμονία του «κανονικού» και που ο ίδιος δεν έπαψε ποτέ να αντιμετωπίζει ως υποκείμενα που χρειάζονταν βοήθεια. Στο Δρομοκαίτειο, στη Λέρο, στο Δαφνί, στο Κέντρο Ψυχικής Υγείας στους Αγίους Αναργύρους, στους πρόσφυγες/ισσες στη Νοταρά, στην επιτροπή αλληλεγγύης στη 12χρονη στον Κολωνό, στα Προσφυγικά, στα Κοινωνικά Ιατρεία.

Μια διαδρομή αλληλεγγύης και γενναιοδωρίας.

Μαζί με έναν κύκλο φωτισμένων ψυχιάτρων τη δεκαετία του 80, είδαν από κοντά το ριζοσπαστικό εγχείρημα του Φράνκο Μπαζάλια στην Τεργέστη και προσπάθησαν να κάνουν με τη σειρά τους ό,τι μπορούσαν κι εδώ.

Με μια πορεία από το Δρομοκαίτειο, στη Λέρο και από εκεί στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (Δαφνί), ο Θόδωρος Μεγαλοοικονόμου επιτέλεσε ένα αξιοθαύμαστο έργο στην κατεύθυνση της αμφισβήτησης της ασυλικής λειτουργίας, της μεταμόρφωσης των εγκαταλελειμμένων ψυχικά πασχόντων, της επανεννοιολόγησης της ψυχικής ευαλωτότητας εντός των κοινωνικών συμφραζομένων και όχι αποκομμένα από τις κοινωνικές συνθήκες.

Το 1986 διορίστηκε στο Δρομοκαιτειο.

Τότε υπήρχαν τα λεγόμενα «τιμωρητικά τμήματα», ο Άγιος Ισίδωρος για τους άνδρες και η Αγία Μαρκέλλα για τις γυναίκες.

Ήταν δύο κλειστά τμήματα, όπου τοποθετούσαν αυτούς που θεωρούσαν «δύσκολους» ασθενείς, σύμφωνα με τους κανόνες πειθαρχίας του ιδρύματος.

Τους πήγαιναν εκεί, λοιπόν, όπου κάποιοι έμεναν για όλη τους τη ζωή.

Μιλάμε για μια άθλια κατάσταση, με τον έναν ασθενή πάνω στον άλλον, ούτε τραπέζι να φάνε δεν είχαν, συμβίωναν με ποντίκια, ήταν σχεδόν πάντα κλειδωμένοι και δεμένοι.

Το τμήμα των γυναικών έκλεισε σχετικά γρήγορα. Ο Θόδωρος με μια ομάδα επιστημόνων πήγαν στο τμήμα ανδρών και κατόρθωσαν μετά από δύο χρόνια να κλείσει οριστικά.

Το 1990 πήγε στη Λέρο που είχε μετατραπεί σ’ έναν τόπο ψυχιατρικής εξόντωσης των ανθρώπων μέσα από απανθρωποιητικές πρακτικές. «Επιδιώξαμε να συνομιλήσουμε με δυσκολεμένους ανθρώπους και με τις ανάγκες τους, να μπορέσουν για παράδειγμα να έχουν ρούχα, να έχουν θεραπευτές για να τους συνοδεύσουν να βγουν στην κοινότητα.

Αυτά ήταν πράγματα που βοήθησαν να ανακτήσουν τη χαμένη τους υπόσταση.

Γιατί ποτέ η εκμηδένιση του ανθρώπου δεν είναι απόλυτη.

Αν διαμορφωθούν οι κατάλληλες ευκαιρίες, θα εκδηλώσει πάλι χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του.» Στη συνέχεια ως διευθυντής στο 9ο τμήμα στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αθηνών (Δαφνί) άνοιξε τις πόρτες – ήταν το μόνο τμήμα με ανοιχτές πόρτες.

Σταδιακά μηδενίστηκαν και οι καθηλώσεις στο συγκεκριμένο τμήμα.

Το 2006 κατάφερε να φτιάξει το Κέντρο Ψυχικής Υγείας Αγίων Αναργύρων, βγάζοντας τη διαχείριση της ψυχικής ευαλωτότητας έξω από το ίδρυμα και θέτοντας την στη φροντίδα της κοινότητας. «Η πραγματική θεραπεία προϋποθέτει κοινωνική ζωή, σχέσεις, νόημα και προοπτική.

Όσο πιο περίπλοκες είναι οι ανάγκες ενός ανθρώπου, τόσο πιο περίπλοκές πρέπει να είναι οι αποκρίσεις της κοινωνίες.

Εδώ γίνεται αντίστροφα.

Όσο πιο περίπλοκες είναι οι ανάγκες ενός ανθρώπου τόσο πιο εύκολη είναι η απόρριψη.

Σήμερα έχει επικρατήσει το απόλυτα βιολογικό μοντέλο, ότι ο άνθρωπος είναι η χημική του ανισοροποία στον εγκέφαλο, οπότε θα πάρει το φάρμακο του να μη δημιουργεί πρόβλημα, διότι το φάρμακο από μόνο του δε σε θεραπεύει, απλά σε ησυχάζει.

Το ερώτημα είναι αν θέλουμε τον άνθρωπο ανδρανοποιημένο μέσα στο σπίτι του να μην ενοχλεί ή να αποκτήσει μια κοινωνική υπόσταση; Πρέπει η τεχνική δραστηριότητα να είναι συνυφασμένη με την πολιτική δραστηριότητα και να αμφισβητούμε τους θεσμούς που είναι απορριπτικοί στην κοινωνική ύπαρξη του ανθρώπου.

Μόνο έτσι η ψυχιατρική δεν θα είναι μηχανισμός κοινωνικού ελέγχου» μου είπε στη μεγάλη συνέντευξη που κάναμε το 2022. Από εκεί και η φωτογραφία του Alexandros Katsis Ευχαριστούμε για όλα

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους