Original Post

Πλήρες Κείμενο:

«Άκου, ανθρωπάκο!» — Ο καθρέφτης που ακόμη φοβόμαστε να κοιτάξουμε

-------------------------------------------------------------------------- Για κάποιο λόγο μου έρχεται στο μυαλό τελευταία όλο και περισσότερο το «Άκου, ανθρωπάκο!» του Βίλχελμ Ράιχ.

Θα πρέπει εξ αρχής να τονίσω ότι δεν είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται αναπαυτικά και αφήνεται ύστερα στο ράφι.

Είναι μια κραυγή αφύπνισης, ένα οργισμένο κατηγορητήριο και, κυρίως, ένας καθρέφτης.

Ένας καθρέφτης τόσο καθαρός και αμείλικτος, ώστε ο άνθρωπος δυσκολεύεται να σταθεί απέναντί του χωρίς να αναγνωρίσει μέσα του κάτι από εκείνον τον «ανθρωπάκο» που ο Ράιχ ξεγυμνώνει.

Και ας μην παρεξηγήσουμε τον όρο. «Ανθρωπάκος» δεν είναι ο φτωχός, ο αδύναμος, ο άσημος ή ο κοινωνικά ασήμαντος.

Είναι ο ψυχικά μικρυμένος άνθρωπος.

Εκείνος που φοβάται να σκεφτεί μόνος του, που ζητά ελευθερία αλλά αποφεύγει την ευθύνη της, που καταγγέλλει την εξουσία αλλά ταυτόχρονα αναζητεί έναν ισχυρό προστάτη για να του παραδώσει την κρίση και τη συνείδησή του.

Είναι αυτός που παραπονιέται για την αδικία, αλλά σωπαίνει όταν αυτή δεν χτυπά τη δική του πόρτα.

Που απαιτεί εντιμότητα από τους πολιτικούς, αλλά θεωρεί εξυπνάδα τη δική του μικρή παρανομία.

Που καταδικάζει το «σύστημα», αλλά αναζητεί γνωριμίες, εξυπηρετήσεις και παραθυράκια για να ωφεληθεί προσωπικά.

Που μιλά για αξιοκρατία, μέχρι τη στιγμή που το συμφέρον του απαιτεί την εξαίρεσή του.

Ο ανθρωπάκος ζητά να αλλάξει ο κόσμος, αρκεί να μη χρειαστεί να αλλάξει ο ίδιος.

Εκεί βρίσκεται και η πιο ενοχλητική αλήθεια του Ράιχ.

Καμία τυραννία, καμία διαφθορά και κανένα σάπιο σύστημα δεν στηρίζεται αποκλειστικά σε εκείνους που κυβερνούν.

Στηρίζεται και σε εκείνους που ανέχονται, δικαιολογούν, σιωπούν, συναλλάσσονται και τελικά προσαρμόζονται.

Οι κοινωνίες δεν παρακμάζουν μόνο από τα εγκλήματα των ισχυρών, αλλά και από τις καθημερινές υποχωρήσεις των πολλών.

Και σήμερα; Σήμερα ο «ανθρωπάκος» απέκτησε κινητό τηλέφωνο, πρόσβαση σε αμέτρητες πληροφορίες και δημόσιο βήμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Δεν έγινε όμως αναγκαστικά σοφότερος, ελεύθερος ή υπεύθυνος.

Έμαθε να μιλά περισσότερο, αλλά όχι πάντοτε να σκέφτεται βαθύτερα.

Έμαθε να καταδικάζει αστραπιαία, αλλά όχι να εξετάζει.

Να φωνάζει, αλλά όχι να ακούει.

Να ακολουθεί, πιστεύοντας ότι επιλέγει.

Η άποψη έγινε εύκολη, η γνώση κοπιαστική και η αλήθεια διαπραγματεύσιμη.

Ο σύγχρονος ανθρωπάκος δεν χρειάζεται πλέον να υπακούει σιωπηλά σε έναν δικτάτορα.

Μπορεί να υποτάσσεται σε ένα κόμμα, σε μια τηλεοπτική αυθεντία, σε έναν διαδικτυακό δημαγωγό, σε έναν αλγόριθμο ή στο φανατισμένο πλήθος της δικής του πλευράς.

Δεν εξετάζει αν κάτι είναι αληθινό· τον ενδιαφέρει αν επιβεβαιώνει όσα ήδη πιστεύει.

Δεν αναζητεί συνομιλητές, αλλά αντιπάλους.

Δεν υπερασπίζεται αρχές, αλλά στρατόπεδα.

Καταγγέλλει τη μισαλλοδοξία των άλλων και βαφτίζει τη δική του «αγανάκτηση». Χλευάζει την προπαγάνδα της απέναντι πλευράς, ενώ καταπίνει αμάσητη την προπαγάνδα της δικής του.

Μιλά ασταμάτητα για δικαιώματα, αλλά λησμονεί τις υποχρεώσεις.

Επικαλείται τη δημοκρατία, αλλά δυσκολεύεται να ανεχθεί τη διαφορετική άποψη.

Έτσι δημιουργήσαμε μια κοινωνία υπερπληροφόρησης και πνευματικής σύγχυσης, δημόσιας φλυαρίας και εσωτερικής σιωπής, τεχνολογικής προόδου και ηθικής υπανάπτυξης.

Μια κοινωνία που επενδύει στην εικόνα περισσότερο από την ουσία, στην εντύπωση περισσότερο από την αλήθεια και στην προβολή περισσότερο από την προσφορά.

Δείχνουμε ευτυχισμένοι, χωρίς να είμαστε.

Δηλώνουμε ευαίσθητοι, χωρίς να συμπάσχουμε.

Επιδεικνύουμε αρετές που δεν δοκιμάστηκαν ποτέ στην πράξη.

Φωτογραφίζουμε την αλληλεγγύη, διαφημίζουμε την καλοσύνη και μετατρέπουμε ακόμη και την ανθρωπιά σε δημόσιο θέαμα.

Πίσω όμως από τις λαμπερές οθόνες εξαπλώνονται η μοναξιά, η αδιαφορία, ο φθόνος και η απουσία ουσιαστικής επικοινωνίας.

Σε συλλογικό επίπεδο, ψηφίζουμε συχνά όχι με κριτήριο το κοινό καλό, αλλά τον φόβο, τον θυμό, τη συνήθεια ή την προσωπική εξυπηρέτηση.

Ανεχόμαστε τη διαφθορά όταν προέρχεται από τη δική μας παράταξη και αγανακτούμε όταν αποκαλύπτεται στην αντίπαλη.

Μετατρέψαμε την πολιτική από πεδίο ευθύνης σε ποδοσφαιδική κερκίδα και τη δημοκρατική συμμετοχή σε περιοδική ανάθεση της μοίρας μας σε επαγγελματίες σωτήρες.

Ύστερα αναρωτιόμαστε γιατί τίποτε δεν αλλάζει.

Δεν αλλάζει επειδή θέλουμε καλύτερους πολιτικούς χωρίς να γίνουμε απαιτητικότεροι πολίτες.

Θέλουμε δικαιοσύνη χωρίς να αποδεχόμαστε το κόστος της.

Θέλουμε παιδεία χωρίς πνευματικό κόπο, ελευθερία χωρίς αυτοπειθαρχία, δικαιώματα χωρίς καθήκοντα και αλλαγή χωρίς προσωπική θυσία.

Το μεγαλύτερο επίτευγμα κάθε διεφθαρμένης εξουσίας δεν είναι ότι εξαπατά τον πολίτη.

Είναι ότι τον πείθει πως είναι ανήμπορος.

Πως τίποτε δεν εξαρτάται από αυτόν, πως όλοι είναι ίδιοι και πως η μόνη συνετή επιλογή είναι να κοιτάξει τη δουλειά του.

Έτσι η παραίτηση βαφτίζεται ρεαλισμός, η δειλία σύνεση και η συνενοχή προσαρμοστικότητα.

Όμως το βιβλίο του Ράιχ δεν μας επιτρέπει αυτή την παρηγορητική φυγή.

Μας αναγκάζει να ρωτήσουμε: Πόσες φορές σωπάσαμε για να μη χαλάσουμε τις σχέσεις μας; Πόσες φορές υποστηρίξαμε ένα ψέμα επειδή εξυπηρετούσε την παράταξη, την ιδεολογία ή το συμφέρον μας; Πόσες φορές φθονήσαμε εκείνον που τόλμησε, αντί να παραδεχτούμε ότι εμείς φοβηθήκαμε; Πόσες φορές απαιτήσαμε από τους άλλους ήθος που δεν εφαρμόσαμε στη δική μας καθημερινότητα; Αν αναζητούμε τον «ανθρωπάκο» μόνο στους γύρω μας, τότε δεν καταλάβαμε τίποτε.

Ο ανθρωπάκος κατοικεί και μέσα μας: στον φόβο μας να διαφοροποιηθούμε, στην ανάγκη μας να γινόμαστε αρεστοί, στη βολική σιωπή, στην εύκολη κατάκριση, στην άρνηση να παραδεχθούμε το λάθος μας.

Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να εξευτελίσουμε τον μικρό άνθρωπο, αλλά να νικήσουμε τη μικρότητα που φυτρώνει μέσα στον άνθρωπο.

Να ξαναδώσουμε περιεχόμενο στις λέξεις ευθύνη, αξιοπρέπεια, συνείδηση και ελευθερία.

Να πάψουμε να περιμένουμε σωτήρες και να γίνουμε πολίτες.

Να πάψουμε να απαιτούμε μόνο από τους άλλους και να αρχίσουμε από τη δική μας στάση.

Γιατί η κοινωνία δεν είναι κάποιο ξένο, απρόσωπο τέρας που υπάρχει έξω από εμάς.

Είναι το άθροισμα των καθημερινών μας επιλογών, των συμβιβασμών, των ανοχών και των σιωπών μας.

Κάθε φορά που υποχωρούμε απέναντι στο ψέμα, του παραχωρούμε λίγο ακόμη χώρο.

Κάθε φορά που σωπαίνουμε μπροστά στην αδικία, τη βοηθάμε να ριζώσει.

Κάθε φορά που ανταλλάσσουμε την αξιοπρέπεια με μια μικρή εξυπηρέτηση, δυναμώνουμε το σύστημα που ύστερα καταγγέλλουμε.

Άκου, λοιπόν, ανθρωπάκο! Δεν σε μικραίνει η θέση σου, η φτώχεια σου ή η αδυναμία σου.

Σε μικραίνει ο φόβος σου να σταθείς όρθιος.

Σε μικραίνει η απόφασή σου να κρύβεσαι μέσα στο πλήθος και να επαναλαμβάνεις όσα σου υπαγορεύουν.

Σε μικραίνει η απαίτηση να αλλάξουν όλοι, εκτός από εσένα.

Κανένας ηγέτης δεν μπορεί να σου χαρίσει την ελευθερία, εάν φοβάσαι την ευθύνη της.

Κανένας νόμος δεν μπορεί να σου εμφυτεύσει συνείδηση.

Καμία επανάσταση δεν μπορεί να δημιουργήσει μια δίκαιη κοινωνία από ανθρώπους που εξακολουθούν να λατρεύουν το συμφέρον, την υποκρισία και την υποταγή.

Η μεγάλη αλλαγή δεν αρχίζει από τα έδρανα της εξουσίας.

Αρχίζει τη στιγμή που ο άνθρωπος αποφασίζει να μη ζει πλέον γονατιστός, να μη σκέφτεται δανεικά και να μη χρησιμοποιεί την αδυναμία του ως αιώνιο άλλοθι.

Εκείνη τη στιγμή ο «ανθρωπάκος» παύει να είναι ανθρωπάκος.

Γίνεται άνθρωπος.

Και όταν αρκετοί άνθρωποι τολμήσουν να σταθούν όρθιοι, τότε ακόμη και το πιο ισχυρό οικοδόμημα του ψεύδους αρχίζει να τρίζει συθέμελα.. Όπως το βλέπω και το αντιλαμβάνομαι τουλάχιστον εγω! ΜΓ

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους