Εδώ και καιρό δεν υπάρχει εταιρικό σεμινάριο, εσωτερικό email ή ανάρτηση στο LinkedIn που να μην επικαλείται το περίφημο “growth mindset”. Πίστεψε ότι μπορείς να βελτιωθείς, βάλε εσύ την προσπάθεια...

Πλήρες Κείμενο:

Εδώ και καιρό δεν υπάρχει εταιρικό σεμινάριο, εσωτερικό email ή ανάρτηση στο LinkedIn που να μην επικαλείται το περίφημο “growth mindset”. Πίστεψε ότι μπορείς να βελτιωθείς, βάλε εσύ την προσπάθεια και τα υπόλοιπα θα έρθουν...μόνα τους!!! Ακούγεται σωστό και εν μέρει είναι,αλλά το πρόβλημα είναι όλο αυτό που χτίστηκε γύρω από την συγκεκριμένη ιδέα.

Η ιδέα ξεκίνησε από την ψυχολόγο Carol Dweck και στηρίζεται σε έναν απλό διαχωρισμό, ανάμεσα σε αυτούς που πιστεύουν ότι οι ικανότητές τους αναπτύσσονται με τη δουλειά και σε αυτούς που τις θεωρούν λίγο-πολύ δεδομένες από τη γέννηση.

Στον εταιρικό κόσμο όμως αυτή η ιδέα έγινε δόγμα, καθώς σε έρευνα του 2024, το 62% των επαγγελματιών εκπαίδευσης και ανάπτυξης δήλωσε ότι το growth mindset είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας καινοτομίας σε μια εταιρεία.

Το ενδιαφέρον αρχίζει όταν κοιτάξεις τι λέει η ίδια η έρευνα.

Η μεγαλύτερη μετα-ανάλυση που έχει γίνει, το 2018, συγκέντρωσε 273 μετρήσεις από περισσότερους από 365.000 ανθρώπους έδειξε ότι η σχέση ανάμεσα στη νοοτροπία και στην πραγματική επίδοση είναι… ιδιαίτερα αδύναμη!!! Ένας μέσος όρος βέβαια δεν είναι νόμος καθώς κρύβει ακραίες περιπτώσεις και προς τις δύο κατευθύνσεις.

Το βασικό συμπέρασμα όμως παραμένει: η πεποίθηση από μόνη της μετά βίας αλλάζει κάτι.

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη θεωρία είναι εντελώς άκυρη, γιατί μπορεί η μετα-ανάλυση να έδειξε ότι η νοοτροπία από μόνη της δημιουργεί μικρή διαφορά, αλλά ένα εθνικό πείραμα του 2019 στις ΗΠΑ, σε πάνω από 12.000 μαθητές, δημοσιευμένο στο Nature, έδειξε πότε αυτή η διαφορά γίνεται πραγματική.

Μια σύντομη παρέμβαση κατάφερε πράγματι να ενισχύσει τις επιδόσεις των πιο αδύναμων μαθητών και να τους οπλίσει με το απαραίτητο θάρρος ώστε να επιλέξουν απαιτητικότερα μαθήματα.

Όλα αυτά όμως λειτούργησαν μόνο εκεί όπου το ίδιο το περιβάλλον αγκάλιασε και στήριξε αυτή την προσπάθεια ενώ αντίθετα σε ένα κλίμα αδιάφορο ή εχθρικό, κάθε θετικό αποτέλεσμα εξαφανιζόταν, αποδεικνύοντας πως, όπως πολύ εύστοχα τόνισε ο επικεφαλής της έρευνας, “μοιάζει με το να πετάς σπόρους σε άγονο χώμα που δεν έχει καλλιεργηθεί”, με συνέπεια να μην υπάρξει ποτέ καμία προοπτική ανάπτυξης.

Εδώ είναι και το πιο σημαντικό κομμάτι που οι εταιρείες προσπερνούν.

Το βάρος της εξέλιξης δεν το σηκώνει αποκλειστικά η εσωτερική πεποίθηση, καθώς απαιτείται παράλληλα και η ουσιαστική στήριξη από το ίδιο το περιβάλλον.

Εξάλλου η ίδια η δημιουργός της θεωρίας έχει προειδοποιήσει για την παγίδα της πλαστής νοοτροπίας ανάπτυξης, επισημαίνοντας πως υπάρχουν οργανισμοί που περιορίζονται στο να αναρτούν απλά το σύνθημα στους τοίχους, να προσφέρουν επιφανειακούς επαίνους και να αποφεύγουν το ουσιαστικό feedback, χωρίς στην πραγματικότητα να αλλάζουν τίποτε απολύτως στον πυρήνα τους.

Σκέψου τώρα πώς μεταφράζεται όλο αυτό στην ωμή πραγματικότητα της καθημερινότητάς μας σε Ελλάδα και Κύπρο, εκεί όπου σε στέλνουν εσπευσμένα σε ένα σεμινάριο νοοτροπίας, αλλά επιστρέφοντας στο γραφείο ανακαλύπτεις πως δεν υπάρχει ούτε ο ελάχιστος χρόνος για να αφομοιώσεις οτιδήποτε καινούριο, αφού το παραμικρό λάθος τιμωρείται αυστηρά αντί να αποτελεί αντικείμενο γόνιμου διαλόγου, η ανατροφοδότηση είτε απουσιάζει ολοκληρωτικά είτε επιστρέφει ως κατηγορία και οι πόροι για περαιτέρω εκπαίδευση αγνοούνται επιδεικτικά.

Ταυτόχρονα στις περισσότερες μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις, ακόμα κι αν το σεμινάριο δεν πραγματοποιηθεί ποτέ, η αγαπημένη φράση πως «χρειάζεσαι σωστή νοοτροπία» επιτελεί ακριβώς τον ίδιο μηχανισμό, μεταμφιέζοντας μια κραυγαλέα έλλειψη βασικών συνθηκών σε δικό σου αποκλειστικά προσωπικό ελάττωμα.

Ωστόσο, το επιχείρημα αυτό διαθέτει και την αντίθετη όψη, καθώς το γεγονός ότι το περιβάλλον επωμίζεται μεγάλο μέρος του βάρους δεν συνεπάγεται πως εσύ θα παραμείνεις αδρανής περιμένοντας τον ιδανικό εργοδότη για να κινηθείς, γιατί κανείς δεν εξελίσσεται όσο θεωρεί πως τίποτα δεν αλλάζει.

Σκέψου ότι η θεωρία του Growth Mindset λειτουργεί απλώς ως το εισιτήριο εισόδου σε μια διαδικασία ανάπτυξης και δεν αποτελεί… ολόκληρο το ταξίδι!!! Συνεπώς πορεύεσαι με όσα ελέγχεις πραγματικά, επιδιώκεις την ανατροφοδότηση ακόμη κι όταν αυτή απουσιάζει, αξιοποιείς κάθε διαθέσιμο χρόνο μάθησης και ταυτόχρονα παύεις να αποδέχεσαι πως ολόκληρη η ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά τους ώμους σου.

Αυτό που πραγματικά λειτουργεί λοιπόν δεν είναι μία πεποίθηση από μόνη της αλλά η πεποίθηση μαζί με τις κατάλληλες συνθήκες.

Ένα περιβάλλον όπου μπορείς να κάνεις λάθος χωρίς να το πληρώσεις ακριβά, feedback που σου δείχνει τι να διορθώσεις αντί να σε “κράζει” και πραγματικός χρόνος και εργαλεία για να εξελιχθείς.

Όταν όλα αυτά υπάρχουν και σου παρέχονται, η νοοτροπία αποδίδει αλλά όταν λείπουν καμία νοοτροπία δεν πρόκειται να σε σώσει από μόνη της. Το Growth Mindset λοιπόν δεν είναι ένα ψέμα αλλά είναι πολύ μικρότερο απ' όσο μας το πουλάνε και αποδίδει μόνο όταν συνυπάρχει με το κατάλληλο έδαφος.

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα ακούσεις ότι κάπου λείπει η σωστή νοοτροπία, η τίμια ερώτηση που πρέπει να κάνεις είναι με διπλή κατεύθυνση: “Τι κάνει ο άνθρωπος με αυτά που ελέγχει και τι κάνει το σύστημα με αυτά που ελέγχει εκείνο;” Γιατί όποιος φορτώνει όλη την ευθύνη στη μία μόνο πλευρά, συνήθως δεν ψάχνει την αλήθεια αλλά πολύ απλά… βολεύεται!!! * Κάθε εβδομάδα γράφω κάτι που δεν ανεβαίνει εδώ αλλά είναι μόνο για τους εγγεγραμμένους αναγνώστες μου. Αν θέλεις κάνε εγγραφή στο link που θα βρεις στο πρώτο σχόλιο...

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους