"Φιλόλογος και φιλόλογοι: Μια ανοιχτή πληγή που χρόνια τώρα κακοφόρμισε" Ανακοινώθηκαν οι βάσεις σήμερα και για άλλη μια φορά "πάτωσαν". Όχι τα παιδιά, αλλά τα "φιλολογικά" τμήματα, αυτά δηλαδή που...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Δεκατέσσερα (14) από τα εικοσιένα (21) είναι κάτω από τη βάση, ενώ τα υπόλοιπα στριμώχνονται λίγο πάνω από το 10. Και το χειρότερο: κανείς πλέον δεν εκπλήσσεται από αυτό.

Το έχουμε συνηθίσει.

Αποδίδουμε το φαινόμενο στην κρίση που περνούν οι ανθρωπιστικές σπουδές διεθνώς ή στη στροφή των σύγχρονων επαγγελματικών αναγκών σε πιο τεχνοκρατικές επιστήμες.

Προφανώς και ισχύουν αυτά.

Οι αιτίες όμως πρέπει πρωτίστως να αναζητηθούν αλλού.

Παραθέτω μερικές σκέψεις από παλαιότερο άρθρο μου στο περιοδικό ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ που έχουν να κάνουν με την οργάνωση του ενιαίου κλάδου ΠΕ02 (που μόνο ενιαίος δεν είναι) και την αξιοποίησή του στη δημόσια εκπαίδευση. ❌Κανένας άλλος εκπαιδευτικός κλάδος που διδάσκει στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση δεν περιλαμβάνει τόσα πτυχία με κοινή Α΄ ανάθεση όσα ο κλάδος ΠΕ02.

Σήμερα υπάρχουν 21 τμήματα των οποίων το πτυχίο (ό,τι και να γράφει) οδηγεί στον κλάδο ΠΕ02.

Και όμως από αυτά μόνο 6 είναι τα φιλολογικά τμήματα, ενώ τα υπόλοιπα έχουν σαφώς διακριτό αντικείμενο (σύμφωνα και με τους οικείους Οδηγούς Σπουδών): 9 είναι ιστορικά και 6 φιλοσοφικά-παιδαγωγικά.

Στα περισσότερα ιστορικά και φιλοσοφικά-παιδαγωγικά τμήματα, μαθήματα όπως τα Αρχαία Ελληνικά, τα Νέα Ελληνικά και τα Λατινικά δε διδάσκονται καθόλου ή προσφέρονται απλά ως επιλογή από τα φιλολογικά τμήματα (συνήθως πρόκειται για μία υποχρεωτική επιλογή στα 4 χρόνια). Αντίστοιχα, στα φιλολογικά τμήματα η ιστορία διδάσκεται κατ' επιλογή από τα ιστορικά τμήματα. ❌Υπάρχει σαφής αναντιστοιχία ανάμεσα στα διαθέσιμα πτυχία και στις διδακτικές ανάγκες.

Από τις 83 φιλολογικές ώρες που προβλέπονται ως Α΄ ανάθεση στον κλάδο ΠΕ02 σε Γυμνάσια και Γενικά Λύκεια, οι 63 αφορούν γλωσσικά και κειμενοκεντρικά μαθήματα (Αρχαία και Νέα Ελληνικά, και Λατινικά), ποσοστό 75%. Αυτό σημαίνει ότι από τις 20 ώρες που απομένουν, οι 18 (ποσοστό 22% επί του συνόλου) αφορούν το μάθημα της Ιστορίας και προφανώς αντιστοιχούν σε πτυχία από τμήματα Ιστορίας.

Και απομένει ένα 3% που καλύπτεται από το μάθημα της Φιλοσοφίας, με μόνο 2 ώρες στις 83. Με βάση αυτά τα στατιστικά 6 φιλολογικά τμήματα εξειδικεύονται στη διδασκαλία του 75% των προβλεπόμενων διδακτικών ωρών, 9 ιστορικά τμήματα στη διδασκαλία του 22% των προβλεπόμενων διδακτικών ωρών και 6 φιλοσοφικά-παιδαγωγικά τμήματα στη διδασκαλία του 3% των προβλεπόμενων διδακτικών ωρών. ❌Η ανάθεση των μαθημάτων στο σχολείο γίνεται αδιάκριτα από το πτυχίο και την ειδίκευση του/της κάθε εκπαιδευτικού, και δεν αποκλείεται εκπαιδευτικοί να διδάσκουν μαθήματα που κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους να μην είχαν διδαχθεί σχεδόν καθόλου.

Έτσι, απόφοιτοι των τμημάτων Φιλολογίας διδάσκουν το σχολικό μάθημα της Ιστορίας, απόφοιτοι των τμημάτων Ιστορίας-Αρχαιολογίας διδάσκουν το σχολικό μάθημα της Λογοτεχνίας, και απόφοιτοι των τμημάτων Φιλοσοφίας διδάσκουν το σχολικό μάθημα των Λατινικών.

Αν κάποιος αντιτάξει ότι όλα αυτά τα μαθήματα είναι συγγενή ή παρεμφερή, απαντώ: 1ον) Δεν είναι, και 2ον) Συγγενή και παρεμφερή είναι και τα πτυχία του ΩΡΛ και του καρδιολόγου (άλλωστε και οι δύο γιατροί είναι). Θα πηγαίνατε όμως ποτέ στον ΩΡΛ αν είχατε ταχυπαλμίες; ❌Μερικά "φιλολογικά" μαθήματα έχουν βγει στο σφυρί εδώ και καιρό, καθώς έχουν δοθεί ως Α΄ και Β΄ ανάθεση και σε απόφοιτους πολλών άλλων (ετερόκλητων) τμημάτων.

Ενδεικτικά, το μάθημα της Ιστορίας και παρότι υπάρχουν 9 καθαρά ιστορικά τμήματα, μπορεί να ανατεθεί σε πάνω από 41 διαφορετικά πτυχία (εκτός από τα 13 πτυχία του κλάδου ΠΕ02 το έχει Α΄ ανάθεση και ο κλάδος ΠΕ33, ενώ με Β΄ ανάθεση το έχουν 19 διαφορετικά πτυχία τμημάτων Κοινωνικών Επιστημών, 4 διαφορετικά πτυχία ξενόγλωσσων τμημάτων, και με Γ΄ ανάθεση 4 διαφορετικά πτυχία του κλάδου ΠΕ01). ❌Η ισότιμη και αδιάκριτη ένταξη διαφορετικών πτυχίων στον κλάδο ΠΕ02 από τη μια απαξιώνει διδακτικά και παιδαγωγικά σαφώς διακριτές επιστήμες από την άλλη λειτουργεί αποτρεπτικά στις επιλογές φιλόδοξων και ικανών μαθητών/μαθητριών, με αποτέλεσμα σήμερα πλέον να γίνονται φιλόλογοι όσοι δε μπόρεσαν να περάσουν εκεί που ήθελαν.

Με ό,τι αυτό συνεπάγεται στη συνέχεια.

Γιατί κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί, όσο κι αν ακούγεται αυθαίρετο, ότι οι «κακοί» μαθητές θα γίνουν κατ’ επέκταση «κακοί» φοιτητές, «κάτι που θα οδηγήσει σε αναπροσαρμογή του επιπέδου δυσκολίας των σπουδών και σε αναπόφευκτη πτώση του γνωσιολογικού επιπέδου των μελλοντικών εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, με ευνόητες συνέπειες για τους μελλοντικούς μαθητές τους» (Δημοπούλου, Ι. "Οι βάσεις εισαγωγής στα ελληνόγλωσσα Τμήματα των Φιλοσοφικών Σχολών: Αιτίες και συνέπειες της πτώσης", 2021) ✅Για μένα, αυτό που λείπει από τις φιλολογικές σπουδές στην Ελλάδα σήμερα, και που εξηγεί κατά μεγάλο μέρος την απαξίωσή τους είναι: μαθητικό δυναμικό και εκπαιδευτικό προσωπικό με όρεξη, ικανότητα και στοχοπροσήλωση στις φιλολογικές σπουδές.

Για να συμβεί όμως αυτό χρειαζόμαστε πρώτα ένα ξεκάθαρο και υποστηρικτικό πλαίσιο στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση αλλά και στη μετέπειτα επαγγελματική αξιοποίηση.

Χρειαζόμαστε πρωτίστως μαθητές και μαθήτριες με όρεξη, που θα επιλέγουν τα φιλολογικά τμήματα για τη σπουδαιότητα και την αξία των σπουδών τους και όχι για τις χαμηλόβαθμες βάσεις τους, που θα ξέρουν ότι θα σπουδάσουν αυτό που είχαν σχεδιάσει και όχι «λίγο απ’ όλα», που θα ξέρουν ότι θα υπηρετήσουν στη δημόσια εκπαίδευση όχι ως «παμφιλόλογοι» αλλά ως ευλαβικοί θεράποντες της επιστήμης που έχουν σπουδάσει, που θα ξέρουν ότι θα ενταχθούν σ’ ένα κλάδο που θα τιμά τις επιλογές και τις σπουδές που έκαναν και δε θα λειτουργεί ως «κολυμβήθρα του Σιλωάμ» για κάθε πτυχίο που δεν έχει σαφές και επαρκές διδακτικό αποτύπωμα. Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο:

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους