Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΚΑΒΑΦΗΣ ΚΑΙ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ Υπάρχει μια λεπτομέρεια στο ποίημα του Καβάφη που δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη.

Δεν υπάρχει άρθρο, η λέξη είναι μόνη της, “τείχη”. Αυτό μας παραπέμπει σε κάτι που δεν τοπάζει στη ματιά μας, αλλά που δεν παύει να μας κάνει να αισθανόμαστε ότι υπάρχει και μας αντιστέκεται εσωτερικά.

Η ποίηση πολλές φορές χωρίς και οι ίδιοι οι δημιουργοί να το κατανοούν εκφράζει ασυνείδητες προσπάθειες των δημιουργών της να νοηματοδοτήσουν ψυχοσωματικά τους συμπτώματα.

Ως ψυχοσωματικά συμπτώματα, ορίζουμε τα ποσοτικά ψυχικά δυναμικά, που έχει ενταφιάσει ο οργανισμός στο σώμα, αφού πρώτα τους έχει αποκόψει την πνευματική αναφορά για να προστατέψει τον πάσχοντα από την απότομη αύξηση πίεσης που του δημιουργούν είτε τα εξωτερικά χτυπήματα της Μοίρας, είτε οι εσωτερικές ορμέμφυτες εναντιώσεις.

Μετά από αυτόν τον ψυχικό ενταφιασμό στο σώμα με παράλληλη αποκοπή της πνευματικής αναφοράς, το άτομο αδυνατεί να προσλάβει στην αλήθεια τους αισθήματα και αντικείμενα με τα οποία η ζωή τον φέρνει σε επαφή, καθώς έχει καταστραφεί μέσα του η δυνατότης διαχωρισμού, μεταξύ συμβόλου και συμβολιζομένου.

Εκεί, σ αυτό το σημείο, στους πνευματικούς δημιουργούς, έρχεται ως Μάννα εξ ουρανού, η δημιουργία τους εκ του μηδενός, για να υποκαταστήσει τις κατεστραμμένες πνευματικές αναφορές, δίνοντας καινούργιο νόημα, στο κατεστραμμένο, παρακάμπτοντας ουσιαστικά τις κατεστραμμένες πνευματικές αναφορές που δημιούργησε η άμυνα του οργανισμού.

Υπ αυτήν την έννοια θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι δημιουργοί χωρίς να το κατανοούν δημιουργούν ασυνείδητα ένα πνευματικό by pass, όπως κάνουν συνειδητά οι ψυχαναλυτές στα ψυχαναλυτικά δωμάτια.

Και υπ αυτήν την έννοια λέμε ότι η τέχνη θεραπεύει.

Εκτός των ψυχοσωματικών εμπειριών έχει ανακαλυφθεί και ένας άλλος οργανικός αμυντικός μηχανισμός που λειτουργεί ως εξής: H συμβολική πρόσληψη ενός αισθήματος η ενός εξωτερικού αντικειμένου, από έναν άνθρωπο με ψυχοσωματικά συμπτώματα, είναι πάντοτε αλλοιωμένη, καθώς η αδυναμία διαχωρισμού συμβόλου από συμβολιζόμενο δημιουργεί εντός του αλλοιωμένα και τοξικά εικονικά αντικείμενα, τα οποία ο Bion ονομάζει Bizarre objects.

Όταν δημιουργηθεί ένα Bizarre object εσωτερικά σε έναν άνθρωπο, τότε όπως έχει ανακαλυφθεί μετά από κλινικές μελέτες 200 ετών, το ψυχικό δυναμικό του ανθρώπου, για να μειώσει τον κίνδυνο ολοσχερούς καταστροφής του εγώ στο μισό, κόβεται στα δύο (το φαινόμενο της σχιζοείδειας, το λεγόμενου Split) και το ένα κομμάτι μένει αυτούσιο ως μισο αρχικό Εγώ, ενώ το άλλο αποκόπτεται και προβάλλεται μέσα στο Bizarre object.

Όπως ακριβώς συμβαίνει, με την απόσχιση ενεργειακού δυναμικού, από την επιφάνεια του ήλιου, το οποίο μπαίνει στην ατμόσφαιρα, και δημιουργεί τις ηλεκτρικές καταιγίδες.

Τα αισθήματα του ατόμου από την εισδοχή του αποσχισθέντος κομματιού του εαυτού του στο Bizarre object, είναι όμοια με αυτά του παθητικού εισβολέα (intruder), καθώς δεν γνωρίζει πότε, και αν, οι κάτοικοι αυτού του Bizarre object, θα τον αναγνωρίσουν ως εισβολέα και θα τον σκοτώσουν.

Αυτό το αίσθημα του επικείμενου θανάτου μετατρέπεται ασυνείδητα σε διωκτικό άγχος και αποτελεί την ψυχαναλυτική εξήγηση της κλειστοφοβίας.

Αν διαβάσουμε τώρα και πάλι το ποίημα του Καβάφη, θα το κατανοήσουμε στην γενική του Ιδέα που έλεγε ο Καντ, καθώς θα αναδυθεί από μέσα του το ίδιο το ασυνείδητο βίωμα του ποιητή ως δημιουργία εκ του μηδενός, που ίσως τον παρακίνησε ασυνείδητα να το γράψει. Τείχη.

Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ Μεγάλα κι υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.

Άλλο δεν σκέπτομαι τον νου μου τρώγει αυτή η τύχη.

Διότι πράγματα πολλά να κάμω έξω είχον.

Ά όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.

Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών η ήχον.

Ανεπαισθήτως με έκλεισαν, από τον κόσμο έξω.

Και αν το διαβάσουμε συνδυαστικά με το άλλο ποίημα του τα Παράθυρα, τότε η ψυχαναλυτική εξήγηση, γίνεται η ίδια, ποιητική αναφορά. Τα Παράθυρα.

Σ αυτές τις σκοτεινές κάμαρες που περνώ μέρες βαριές επάνω κάτω τριγυρνώ για να βρω τα παράθυρα - Όταν ανοίξει ένα παράθυρο θάναι παρηγοριά – Μα τα παράθυρα δεν βρίσκονται, η δεν μπορώ να τάβρω.

Και καλλίτερα ίσως να μην τα βρω.

Ίσως το φως θάναι μια νέα τυραννία, Ποιος ξέρει τι καινούργια πράγματα θα δείξει. Γ.Θ. Φώτης Παπαγεωργίου 2 ώρ. · Στό «Too Late» ποίημα του ὁ Οὐράνη ἐπεξεργάζεται τά καβαφικά «Τείχη», μέ ἀποτέλεσμα ὁ κατασκευαστή τους ἐδῶ νά μήν εἶναι Ἄλλος ἀπό τόν ἴδιο τόν Ἑαυτό… Ἄ! τί δειλοί – καί πόσο γελασμένοι ἐβγήκαμε σέ ὅλα στή ζωή μας, γι’ ἀσφάλεια κυκλωθήκαμε μέ τείχη – και γίνανε τά τείχη φυλακή μας.

Ἐμπρός στῆς Προσδοκίας τό κατώφλι, περάσαμε τά νιάτα μας ὀρθοί – ἐνῶ ἤτανε μέσα μας τό θάμα πού τόσο λαχταρούσαμε να ΄ρθεῖ!…

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους