Original Post

Πλήρες Κείμενο:

🛑 «Η Ψευδαίσθηση της Προόδου και η Νέα Ψηφιακή Φεουδαρχία». Ζούμε σε μια εποχή όπου η τεχνολογία εξελίσσεται με ασύλληπτη ταχύτητα, μα η κοινωνία φαίνεται να κινείται «εμπρός πίσω». Αντί να βαδίζουμε προς μια δικαιότερη, πιο ελεύθερη και δημοκρατική κοινωνία, όπως οραματίστηκαν οι μεγάλοι στοχαστές και αγώνες του παρελθόντος, γλιστράμε σε ένα νέο καθεστώς εξάρτησης.

Η ψηφιακή επανάσταση δεν συνοδεύτηκε από ανάλογη πρόοδο στα κοινωνικά και πολιτικά δικαιώματα· αντιθέτως, έχει διαμορφώσει μια νέα μορφή φεουδαρχίας, με τους τεχνο-ολιγάρχες να παίζουν τον ρόλο των νέων φεουδαρχών και τους χρήστες-πολίτες να παραμένουν εγκλωβισμένοι σε μια νέα, πιο ύπουλη μορφή υποτέλειας.

Η νεοφιλελεύθερη πολιτική, τις τελευταίες δεκαετίες, συστηματικά συρρίκνωσε το δημόσιο πεδίο.

Ό,τι κάποτε θεωρούνταν κοινωνικό αγαθό – η υγεία, η παιδεία, η ενέργεια, η μετακίνηση, ακόμα και το νερό – παραδόθηκε σταδιακά στην αγορά.

Με το επιχείρημα της «αποτελεσματικότητας» και της «ανταγωνιστικότητας», η πολιτεία απεκδύθηκε των βασικών της υποχρεώσεων απέναντι στους πολίτες και παρέδωσε κρίσιμες λειτουργίες του κοινωνικού ιστού σε ιδιωτικά συμφέροντα.

Η δημοκρατία περιορίστηκε, μετατράπηκε σε τυπική διαδικασία εκλογής, απογυμνωμένη από ουσιαστικό κοινωνικό περιεχόμενο.

Και μέσα σε αυτό το κενό, ήρθαν οι ψηφιακές πλατφόρμες να παγιώσουν την ανισότητα και να συγκεντρώσουν τον πλούτο και τη δύναμη σε πρωτοφανή επίπεδα.

Εταιρείες όπως η Google, η Amazon, η Meta, η Uber και η Airbnb ελέγχουν πλέον κρίσιμες πλευρές της καθημερινότητας: από την πληροφορία και την εργασία μέχρι τη στέγαση και την ψυχαγωγία.

Δεν είναι απλώς επιχειρήσεις· είναι νέα παγκόσμια φέουδα, με ιδιοκτήτες που δεν δίνουν λόγο σε κανέναν και ρυθμίζουν τις ζωές δισεκατομμυρίων ανθρώπων.

Το μοντέλο αυτό θυμίζει περισσότερο φεουδαρχία παρά καπιταλιστική αγορά.

Ο ψηφιακός εργάτης – είτε είναι οδηγός της Uber, είτε δημιουργός περιεχομένου στο Instagram, είτε delivery εργαζόμενος – δεν κατέχει τα μέσα παραγωγής.

Δεν διαμορφώνει την αγορά· απλώς την εξυπηρετεί.

Αμείβεται με ποσοστά, υπόκειται σε αλγόριθμους, παρακολουθείται, αξιολογείται και είναι διαρκώς αναλώσιμος.

Το μόνο που διαθέτει είναι η «πρόσβαση» σε μια πλατφόρμα – μια ψηφιακή γη που ανήκει σε κάποιον άλλον και για την οποία πρέπει διαρκώς να πληρώνει με κόπο, χρόνο και δεδομένα. Ο Καρλ Μαρξ έβλεπε την Ιστορία ως πορεία προς τον σοσιαλισμό, μέσα από την ωρίμανση των παραγωγικών δυνάμεων και την πάλη των τάξεων.

Σήμερα, όμως, αυτή η πορεία δείχνει να αντιστρέφεται: η τεχνολογία, αντί να χειραφετεί, καθυποτάσσει· η ανάπτυξη των μέσων παραγωγής δεν συνοδεύεται από κοινωνική πρόοδο, αλλά από κοινωνική οπισθοδρόμηση.

Ο εργαζόμενος λαός επιστρέφει σε καθεστώς δουλοπαροικίας, μόνο που αντί για χωράφι δουλεύει σε λογισμικό, και αντί για άροτρο, κρατά ένα smartphone.

Αν πραγματικά επιθυμούμε δημοκρατία, τότε πρέπει να ξαναθέσουμε το ζήτημα του δημόσιου συμφέροντος στο κέντρο της πολιτικής.

Τα κοινωνικά αγαθά δεν πρέπει απλώς να επιστρέψουν στο κράτος – πρέπει να επανανοηματοδοτηθούν ως κοινά, προσβάσιμα, και δημοκρατικά ελεγχόμενα.

Οι ψηφιακές υποδομές, τα δεδομένα, οι πλατφόρμες επικοινωνίας και συναλλαγής, δεν μπορούν να ανήκουν σε ιδιώτες.

Πρέπει να θεσμοθετηθεί δημόσιος έλεγχος και ενεργή συμμετοχή των πολιτών, όχι μόνο μέσα από την κάλπη αλλά και μέσα από ψηφιακά εργαλεία δημοκρατικής διαβούλευσης και συνδιαμόρφωσης.

Ήρθε η ώρα για μια βαθιά πολιτική και κοινωνική αντεπίθεση.

Αν δεν αντιπαρατεθούμε με τη νέα ψηφιακή φεουδαρχία, θα καταδικαστούμε να ζούμε ως σύγχρονοι δουλοπάροικοι: φτωχοί μέσα στον πλούτο που εμείς παράγουμε, καθηλωμένοι στην ανέχεια, ενώ κοιτάμε τις ζωές που δεν μπορούμε να έχουμε μέσα από τις οθόνες μας.

Η αληθινή πρόοδος δεν είναι τεχνολογική – είναι κοινωνική και πολιτική.

Και δεν θα την χαρίσει κανένας ολιγάρχης. Θα τη διεκδικήσουμε. Ή δεν θα υπάρξει. . . .

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους